|
|
بسمه تعالي
|
« پدافند غير عامل » ، « سبك زندگي برمبناي آموزه هاي ديني » و « مديريت دانش سازماني »
|
آزمون هاي پاياني دوره هاي آموزش غير حضوري
تاريخ و زمان آزمون : روز پنج شنبه 24/11/92 ساعت : 10 صبح
محل برگزاري آزمون : مجتمع كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان استان قزوين
آموزش و علاقمند کردن کودکان به نماز
در رابطه با شیوه آموزش نماز و سایر عبادات به کودکان رعایت نکات زیر ضرورى است:
۱- نماز خواندن در حضور کودک و نوجوان:
به دلیل وجود حسّ تقلید و الگوگیرى در کودکان، نماز والدین در حضور کودک مىتواند سهم بسزایىدر تربیت دینى کودکان به ویژه تعلیم نماز، داشته باشد.
۲- بردن کودک به مساجد و مجالس مذهبى:
این روش نیز در ایجاد علاقه به نماز و… در کودک تأثیر فراوانى خواهد داشت. البته به شرطىکه این کار با
محبت و نرمش انجام گرفته و فارغ از هر نوع اجبار و تحمیلى باشد و نیز به خستگى و آزردگى کودک منجر نشود.
۳- ایجاد جاذبه ظاهرى:
تاثیر آموزش هنر بر خلاقیت کودکان در آینده
براي گذر از عصراطلاعات و ورود به دنياي آينده مي بايستي كودكان را توانمند ، خلاق ،ارتباط گر و مسلط به فناوريهاي جديد روز تربيت كرد ،آن چنان كه داراي انگيزش بالا بوده و از شوق زندگي كردن برخوردارباشند تا بتوانند در دنياي پررقابت و پيچيده آينده تاب تحمل داشته و موفق شوند.
اگر كودكان ما براي آينده تربيت نشوند ، جوانان آينده ما در يك رقابت سخت دچار شكست شده وبا از دست دادن اعتماد به نفس خود به مشكلات رواني دچار خواهند شد و آنگاه ممكن است شاهد افتادن آنان در دام آسيب هاي اجتماعي باشيم و چه بسا در آينده با موجي از عارضه هاي رواني در سطح جامعه روبرو شويم .
براي لحظه اي در گوشه اي بنشينيم و چشمان خود را ببنديم و به دنيايي كه در آن زندگي مي كنيم بيانديشيم.
سرعت و شتاب زندگی و پديد آمدن تحولات شگفت انگيز از ويژگيهاي عصر حاضر است و هر لحظه اتفاقي جديد در حال وقوع است و اين اتفاقات همچون حلقه هاي زنجير به يكديگر متصل بوده و از دل زمان خارج مي شوند . توليد علم و دانش چنان سرعتي به خود گرفته است كه باراني از اطلاعات بر روي سر انسان ها فرو مي ريزد .
شبكه اينترنت كه ريشه هاي گسترده فناوري اطلاعات را تشكيل مي دهد با سرعتي شگفت انگيز به پيش مي رود و هر نقطه اي از كره زمين را تحت سيطره خود در مي آورد و هر لحظه مغز يك انسان را به هزاران انسان ديگر مرتبط مي كند و بدين وسيله او را در ميان سيلاب اطلاعات رها مي سازد . اگر تا دو دهه پيش به آدمي مي آموختند كه چگونه به كسب اطلاعات و گردآوري آن بپردازد .اكنون در پي آنند كه به انسان بياموزند که چگونه سدي بسازد تا از يورش سهمگين اطلاعات خود را ايمن سازد و تنها از آن ميزان اطلاعات كه نياز واقعی اوست بهره مند شود.
امروزه نوزادان متولد مي شوند تا بتوانند آينده را مديريت كنند و اين رسالت سنگين بر عهده ماست تا آنان را براي آن دوران آماده نماييم .
دوراني كه انسان بايد علاوه بر زندگي در محيط در حال تغيير ، بتواند خلاقانه بيانديشد و با ايجاد افكار نو به حل مشكلات بپردازد و با هنرمندي سكان كشتي زندگي خويش را در اين درياي متلاطم به پيش ببرد .
حال تصور كنيد فردي ساعت ها در حال نقاشي كردن است و به دور از هياهوي دنياي امروز ، در تخيل خود سير مي كند و گويي ذهن او در درياي آرام درون ، قلابي را رها ساخته و ساعت ها به دنبال یافتن چيزي تازه در دل اين درياست .در اين ميان ممكن است پرنده ذهن او به آسمان پرواز كند و در جستجوي خالق خويش به سير و سياحت بپردازد و يا در دل اعماق درياي وجود به جستجوي درون خود بپردازد و هر لحظه تجربه اي كسب كند و در اين ميان چه بسا اولين جرقه هاي خلاقيت پديدار شده و زمينه ساز افكار نو گردد. هنر قادر است شرايطي را فراهم كند كه آدمي بتواند به دور از هياهو در ميان زيباييها سير كند و بدين وسيله به آرامش برسد و در كنار آن عميق تر بيانديشد.
كودكان امروز، نيازمند هنرند تا در آينده با كمك آن بتوانند بهتر انديشه نمايند.
براي پي بردن به اهميت هنر در بروز خلاقيت بهتر است تعريفي از خلاقيت داشته و سپس به بيان ويژگيهاي فرد خلاق بپردازيم .
تعريف خلاقيت
بيان تعريفي جامع از خلاقيت كار سختي است و صاحبنظران تعاريف مختلفي ارائه كرده اند شايد ساده ترين تعريفي كه بتوان از خلاقيت داشت عبارت است از : " خلاقيت عبارت است از اينكه فردي فكري نو و متفاوت ارائه دهد ."
"استيفن رابينز " خلاقيت را به معناي توانايي تركيب انديشه ها و نظرات در يك روش منحصر به فرد با ايجاد پيوستگي بين آنان بيان مي كند .
" گيلفورد " دانشمند آمريكايي خلاقيت را با تفكر واگرا ( دست يافتن به رهيافت هاي جديد براي مسائل ) در مقابل تفكر همگرا ( دست يافتن به پاسخ ) مترادف دانسته است. افرادي كه تفكر واگرا دارند در فكر و عمل خود با ديگران تفاوت دارند و از عرف و عادت دور شده و روش هاي خلاق و جديد را به كار مي برند . برعكس كساني كه از اين خصوصيت برخوردار نيستند تفكر همگرا دارند و در فكر و عمل خود از عرف و عادت پيروي مي كنند .
ويژگي هاي فرد خلاق
مهم ترين ويژگيهاي يك افراد خلاق به شرح زير است :
-انگيزه بالايي براي پيشرفت دارند
آنها كنجكاو و جستجوگرند
-در انجام كارها داراي پشتكار و انضباط هستند
-انگيزه فراواني براي كسب دانسته ها و تجربيات جديد دارند
-شوق فراوان براي زندگي كردن دارند
-زيباپسند بوده و علاقمند به آثار هنري هستند
-مي توانند بر روي ديگران بسيار تاثير گذار باشند
-داراي قوه تخيل (فعال ) بالايي هستند
-ميل به استقلال دارند و از اينكه همرنگ جامعه باشند مي پرهيزند و در مواردي كه دستورهايي بر خلاف ميل و يا اعتقادات خود دريافت كنند به سرپيچي از آنها تمايل نشان مي دهند
-در زندگي كمتر جزيي نگر هستند
-پيچيدگي در امور را بر سادگي ترجيح مي دهند
-روحيه اي طنزگونه دارند و از شوخ طبعي برخوردارند
-تمايل به انجام كارهايي دارند كه با ريسك توام است
-افراد خلاق كارها را به خاطر لذت و رضايت بخشي انجام مي دهند و كمتر تحت تاثير عوامل بيروني نظير شهرت ، پول و يا تاييد ديگران كار مي كنند
-گرايش به سادگي و ايجاد نظم دارند
-در انجام تصميم گيرها انعطاف پذيرند
-مسائل پيچيده را به مسائل ساده ترجيح مي دهند
-آنها تمايل دارند كه احساسات و هيجانات خود را صريح بيان كنند.
افراد خلاق از هوشي بالاتر از حد متوسط برخوردارند
- به موضوعاتي توجه مي كنند كه ديگران به آن توجه نداشته اند
-در مواردی آنها براي يك مسئله مي توانند چندين راه حل داشته باشند
اگرچه تمامي عوامل فوق در يك فرد خلاق ممكن است وجود نداشته باشد اما مي توان بيان داشت اين ويژگيها ممكن است در افراد خلاق بيشتر ديده شود
حال با توجه به تعاريف بيان شده در مي يابيم كه هنر بواسطه ويژگيهاي زير مي تواند زمينه ساز خلاقيت در انسان باشد :
1-هنر آدمي را وادار مي كند كه تجربيات جديدي كسب كند و آن را به ديگران منتقل كند و اين خود سرآغاز تبادل انديشه و ظهور افكار نو خواهد بود و به گفته ارنست ديمنه از پايه گذاران آموزش و پرورش فرانسه ، هنگامي كه انسان افكار و تجربيات جديد خود را به ديگران منتقل مي كند و از ذهن خود خارج مي كند باعث شود همچون حلقه اي از زنجير عمل كند كه با كشيدن آن به بيرون از ذهن باعث بيرون آمدن افكار جديد تري مي شود و اين اقدام سبب به فعال نمودن مغز براي انديشيدن بیشتر مي شود.
2-هنر كمك مي كند ذهن آدمي در فضايي آرام بخش و با آزادي سير كند، كاوش نمايد و چيزهاي جديد كشف كند و انديشه هايي بروز دهد كه تجربه نشده است . اصولا هنگامي كه ذهن انسان در فضايي ناآرام بسر مي برد و دچار تضاد ها ،نگراني ها و دغدغه هاي فراوان است بخش زيادي از انرژي مغز براي مقابله با اين نابساماني ها به هدر مي رود و در نهايت خسته و درمانده مي شود وهنگامي كه ذهن خسته است عمق تفكر بسيار نزول مي كند و انسان قادر به انديشيدن عميق نيست و تنها در هنگام كاركردن ، تمايل دارد كه كارهاي تكراري كه نيازمند تفكر نيست را به انجام رساند و اگر اين عارضه در يك جامعه گسترش يابد مي توانيم حدس بزنيم تا چه حد مردم تمايل خواهند داشت براي انجام امور تفكر كنند و فعاليت هاي خود را با عقل و انديشه پيش ببرند.
3-هنر زمينه ساز انگيزش است و انسان را وادار به حركت مي كند . انساني كه با انگيزش بوده و هدفمند به پيش مي رود ،خلاقيت او را همچون دوست برای رسیدن به هدف یاری خواهد کرد.
4-هنر با خلق زيبايي ها به مغز انسان آرامش مي بخشد و شرايطي را پديد مي آورد كه سلول هاي مغزي در فضايي به دور از هياهو و نگراني انديشه نمايند،چراكه محيط پر استرس و نگران كننده ، براي سلول هاي مغزي مخرب است.
5- هنر مي تواند آدمي را به درون خويش هدايت نمايد و اگر انسان در اين ميان خويش را بشناسد و رسالت و هدف بزرگي را براي خود كشف نمايد ، باعث ايجاد تحولي در انسان مي شود كه زمينه ساز انگيزش دروني بوده و اين خود پيش زمينه خلاقيت در انسان خواهد بود.
6-هنر بهره گيري از قوه تخيل فعال را در انسان تقويت كرده و اين خود مي تواند زمينه ساز افكارنو شود .بسياري از اختراعات بزرگ برگرفته شده از تخيل ذهن بزرگاني است كه در گذشته اين اختراعات را در ذهن خود تصور كرده بودند و سپس توسط ديگران به عمل تبديل شده است .
7-هنر زمينه ساز جستجو گري انسان به سوي خالق خويش است كه اين مي تواند سرآغاز رشد اخلاق و شكل گيري خلاقيت مثبت و اثربخش در انسان باشد .بطور مسلم خلاقيت زماني براي بشر قابل ارزش خواهد بود كه ثمره هاي آن براي انسان نيكبختي و سعادت در پي داشته باشد
8- هنر زمينه ساز ثبت تجربيات بشر است ، تجربيات ثبت شده بشر مهم ترين چيزها براي واداركردن انسان ها به تفكر است و رشد تفكركردن سرآغاز دست يابي به افكار نو و بروز خلاقيت خواهد بود.
9-مغز از دو نيمكره تشكيل شده است .دو نيمه مغز شبيه يكديگر بوده و هماهنگ با هم عمل مي كنند . فعاليت هايي نظير رياضيات ،زبان و ارتباط كلامي ، منطق،بررسي و تجزيه و تحليل و نويسندگي در نيمه سمت چپ مغز انجام مي شود و فعاليت هاي نظير تصور و تجسم ، شناخت رنگ ، موسيقي ،وزن و آهنگ ، خيالات و آرزوها بر عهده نيمه راست مغز است . هرگاه انسان بتواند از دو نيمه مغز استفاده كند كارايي مغز بطور فوق العاده اي افزايش خواهد يافت . نود درصد مردم با سمت چپ مغز خود فكر مي كنند بسياري از دانشمندان با بهره گيري از هنر تلاش كرده اند نيمه راست مغز خود را فعال نگهدارند و به همين علت لازم است كه با بهره گیری از هنر قابليت هاي مغزي خود را افزايش دهيم
10-..هنر دارای تاثيرات درماني بر روي بدن انسان دارد كه با بهره گيري از آن مي توان به درمان بعضی عارضه ها پرداخت و یا از بعضی مشکلات پيشگيري نمود و اين خود سبب سلامت جسم و مغز مي شود.روانكاوان معتقدند هنر از نظر عاطفي موجب كاهش احساس خشم و نفرت و پرخاشگري در كودك مي شود و خلق آثار هنري مي تواند باعث تقويت اعتماد به نفس در كودك شود . بكار گيري روش هاي درماني نظير نمايش درماني ، قصه درماني ، هنر درماني ،كاربرد موسيقي در درمان بيماران مضطرب و افسرده در حال افزايش است .
تولد نوزاد ، آغاز آموزش هنر
هنگامي كه فرياد نوزادي به هنگام تولد به آسمان مي رود ، گويي فرياد مي كشد كه چرا از يك مكان آرام بخش به دنيايي قدم گذاشته است كه شگفت انگيز و پيچيده و تاحدي نا امن است . او در اين هنگام نيازمند آغوش گرم مادر است تا در شب هنگام با صداي لالايي او به خواب رود. لالايي هاي مادر كه با آهنگي دلنشين خوانده مي شود ،اولين تاثير گذاري هنر بر روي جسم و روان كودك است .اين شعرهاي آرام بخش كه نسل اندرنسل منتقل شده اند ، تاثير خوبي در سخن گفتن و رشد مغز كودك دارد و از اين زمان تا زماني كه وي به مهدكودك مي رود شامل دوراني است كه كودك در خانه و در كنار والدين در حال يادگيري و آموزش است .
در آموزش چهار عامل نقش مهمي دارند كه عبارتند از :
معلم با انگيزه :
آموزش گيرنده با انگيزه:
محتوي آموزشي مناسب:
فضاي آموزشي مناسب:
حدود پنج سال اول زندگي انسان كه در محيط خانه سپري مي شود جزو مهم ترين سال ها در شكل گيري شخصيت انسان محسوب مي شود , و اگر در اين سال ها بتوان هنر را به خوبي به كودك آموزش داد مي توان انتظار داشت كه هنر بتواند در شخصیت کودک تاثیر گذار باشد . براي مثال مي توانيم از خاطرات استفان جيگولد (Stephan J Gould) دانشمند معروف ديرينشناس ( (paleontologist كه در سال 2002 ميلادي درگذشت، ذكري به ميان آوريم كه در خاطرات خود گفته است : زماني كه پنجسال سن داشتم، از موزه تاريخ طبيعي ديدن كردم و آثار به نمايش گذاشته شده در اين موزه چنان در وجود من اثر گذاشت كه از همان زمان علاقهمند شدم كه يك دانشمند ديرينشناس شوم.
در خصوص اين دوران بايد بيان داشت كه چهار عامل آموزشي داراي شرايط زير هستند:
-مادر جزو با انگيزه ترين معلم هاي دنيا در خانه حضور دارد و مي تواند خود را وقف آموزش كودك نمايد
-كودك با انگيزه ترين آموزش گيرنده است و در اين دوران داراي چنان عطش يادگيري است كه اگر به خوبي بتوان از اين فرصت استفاده كرد بيشترين تاثر را مي توان بر شخصيت او بر جاي گذاشت و به گفته كريستين بوبن نويسنده فرانسوي :" بچه ها مثل دريانورداني هستند كه به هر نقطه اي كه نگاه مي كنند ،آنجا بيكران و وسيع است .
-محيط منزل : مكاني است كه اگر به خوبي براي آموزشدادن هنر به كودك آماده شده باشد مي تواند بر يادگيري كودك بسيار تاثير گذار باشد
محتوي آموزش : در كشور ما متاسفانه به علت ضعف درآموزش والدين ،مادر به مطالب و دانسته هايي كه به خوبي او را در آموزش هنر به كودك ياري نمايد دسترسي ندارد و بسياري از آموزش ها داده نمي شود و يا از طرفي بسياري از آموزش ها نيز غلط است و كمتر مادري را مي توان يافت كه بتواند در اين دوران به درستي كودك خود را از آموزش هنر سيراب نمايد . متاسفانه يكي از مهم ترين دوران هاي آموزشي به راحتي در كشور ما از دست مي رود و اين فرصتي است كه ديگر به دست نمي آيد و شايد بتوان گفت اين مهم ترين دوراني است كه مي توان آشيانه هنر را در وجود شخصيت انسان ساخت و مرغ هنر را براي يك عمر بر بالاي سر انسان رها كرد تا هميشه در كنار او باقي بماند.
متاسفانه ما در گذشته نتوانسته ايم هنر را در اعماق وجود مردم خويش همچون گنجينه اي ارزشمند قرار دهيم تا با بهره گيري از آن محيطي زيبا براي خود پديد آورند و اين نشان دهنده ضعف آموزش هنر در سطح كشور است و مي بايستي آموزش هنر در دوران كودكي ونوجواني جدي گرفته شود تا در سال هاي آينده تاثيرات آن را در كشور خود شاهد باشيم .
حال اين سوال مطرح است كه در كشور كدام مرجع مسووليت تدوين محتوي آموزشي و سياستگزاري براي آموزش والدين در خصوص هنر را پذيرفته است تا با يك آموزش نظام مند بتوان از اين دوران طلايي بهترين استفاده را نمود.
موارد زير براي بهره گيري از اين دوران در عرصه آموزش هنر به والدين پيشنهاد مي شود:
1-راه اندازي يك مركز تخصصي ويژه جهت حضور صاحبنظران در عرصه هنر و تعليم و تربيت كودك به منظور انجام بحث هاي تئوريك و تدوين محتوي آموزشي و ثبت و طبقه بندي و آرشيو تجربيان داخل و خارج از كشور و در نهايت تدوين محتوي آموزشي جهت استفاده در كشور
2-ايجاد آموزشگاههاي هنري كه درآنجا با برگزاري كارگاههاي آموزشي ، والدين در عرصه آموزش هنر به كودك آموزش ببينند
3-برگزاري دوره هاي آموزشي تخصصي براي كارشناسان و پژوهشگران
4-انتشار يك نشريه هنري ويژه آموزش هنر به كودك به زبان ساده و توزيع سراسري در سطح كشور براي عموم مردم
5-تدوين كتاب هاي آموزشي نحوه آموزش هنر به كودك و توزيع گسترده در سطح كشور
6-برگزاري مسابقات آموزشي براي والدين به صورت سراسري در سطح كشور به منظور فرهنگ سازي هنر و آموزش جامعه و اهداء جوايز برای جذب مردم
7-برگزاري كنگره هاي تخصصي به منظور ثبت تجربيات در زمينه آموزش هنر به كودك
8-فعال سازي سايت هاي اينترنتي در خصوص آموزش هنر به كودك
9- حمايت جهت فعال شدن سازمان هاي غير دولتي در خصوص آموزش هنر به كودك جهت جذب والدين علاقمند جهت حضور و تبادل نظر با يكديگر
10-تهيه منابع صوتي تصويري براي آموزش جامعه برای ارائه در صداو سيما
دوره پیش دبستانی
كودك پس از دوران پنج سالگي وارد مهد كودك مي شود و درآنجا در كنار كودكان آموزش مي بيند و اين دوران نيز چون در سنين پنج تا شش سالگي است جزو دوران هاي طلايي شكل گيري شخصيت كودك است و از حساسيتهاي خاصي برخوردارست . در خصوص چهار عامل آموزشي بايد به نكات زير اشاره كنيم
1-آموزش دهنده : مربي در مهد كودك اگرچه انگيزشي همچون مادر ندارد ، ولي علاقمندي و مهارت او مي تواند بر كودك بسيار تاثير گذار باشد .
2- آموزش گيرنده :كودك اگرچه به جايي قدم مي گذارد كه همچون محيط خانه گرم و صميمي نيست ، اما وارد محيطي مي شود كه ويژگيهاي منحصر به فردي دارد و آن حضور تعداد زيادي كودك است كه اگر به درستي مديريت شوند مي تواند انگيزش خوبي در كودك ايجاد نمايد زيرا فرصتهاي زيادي براي بازي وكارهاي گروهي در اين مكان وجود دارد و هنر می تواند شروعی برای تشویق کودکان به کارهای گروهی باشد .
3-محتوي آموزشي: به علت آنكه مهد كودك ها تحت نظر سازمان هاي دولتي قرار دارند در اينجا محتوي آموزشي مشخصي وجود دارد .مهم ترين هدف هايي كه در مراكز پيش دبستاني توسط آموزش و پرورش مدنظر است به شرح زير است:
-خلاقيت
-درك زيباييها و پرورش احساس زيبايي شناسي
-پرورش حواس به ويژه شنوايي و بينايي
-دقت و تمركز
-كنجكاوي و جستجو گري
-مهارت هاي شناخت رنگ ، شكل، اندازه و جهت
در اين رابطه نبايد آزادي كودكان را به هنگام انجام فعاليت هاي هنري محدود كرد تا كودك بتواند خواسته ها ، تمايلات ، افكار و احساسات خوشايند خود را بيان كند و اين نيازمند مربي با انگيزه و فضاي آموزشي مناسب به همراه امكانات و ابزار هنري است ، در غيراينصورت قرار دادن كودكان در مكان هاي كوچك و نشستن در كنار هم بصورت تنكاتنگ و آن هم در يك فضاي نازيبا و به دور از طبيعت به همراه مربي بي انگيزه ، اين احتمال خواهد رفت كه كودك از آموزش هنر بهره اي نبرد . در حال حاضر ضروري است كه مراجع متولي امر با انجام پژوهش بررسي نمایند كه در حال حاضر وضعيت آموزش هنر در مراكز پيبش دبستاني در چه وضعيتي بسر مي برد تا با رفع نواقص ، بتوان در اين خصوص فعاليت هاي آموزشي هنري را ساماندهي نمود و اگر نتوانيم اين مرحله مهم آموزشي را به خوبي مديريت كنيم دومين فرصت طلايي آموزش هنر به كودكان را نيز براي هميشه از دست داده ايم .
دوران دبستان
در دوران دبستان ، كودكان هنر را بيشتر با نقاشي كردن تجربه مي كنند. در اين دوران با سوالات زير روبرو هستيم كه مي تواند در خصوص آموزش هنر ما را واردار به تفكر نمايد كه آيا آموزش هنر به شکل کنونی قوه خلاقيت دانش آموز را رشد مي دهد و يا سبب تقليد گرايي در او مي شود . مهم ترين سوالات به شرح زير است :
1-آيا معلمان دبستان در زمينه آموزش هنر به كودكان از آموزش هاي لازم برخوردارند؟
2-آيا شيوه هاي آموزش بر اساس آخرين يافته هاي روز مد نظر قرار گرفته است ؟
3-آيا دانش آموزان با ورود به اين دوره درسي از انگيزش كافي برخوردارند و از درس هنر لذت مي برند؟
4- معلمان دوره ابتدايي تا چه حد به اهميت هنر در زمينه ايجاد خلاقيت در كودك شناخت دارند ، آيا ممكن است كه اين درس را به عنوان گذران وقت تلقي كنند؟
5-آيا در مدارس كارگاههاي آموزشي هنر وجود دارد و يا كودكان بايد به صورت فشرده در كنار هم بنشينند و تقليد گونه يك نقاشي بكشند؟
6-آيا كودكان براي كسب نمره به جاي اينكه از تخيلات و تجربيات خود براي نقاشي استفاده كنند ، ترجيح مي دهند كه والدين آنها يك نقاشي براي آنها بكشد ؟
7-والدين تا چه حد از آموزش هاي لازم برخوردارند كه همگام با مدرسه در آموزش هنر به كودكان تلاش نمايند تا ميان آموزش هاي ارائه شده در مدرسه و خانه تضادي رخ ندهد ؟
در اين دوران ،كودكان مرحله مهمي از زندگي خود را طي مي كنند ، اگر آنان تحت نظر يك مربي كارآزموده قرار گيرند كه به آنان كمك كند كه آزادانه قوه تخيل خود را بكار گيرند ، مي توانند با خلق آثار هنری به رشد فکری خود کمک کنند و از طرفي باعث مي شود انسان به ماهيت دروني كودك پي برده و شناخت بيشتري به دست آورد و همين ويژگيها سبب گرديده كه بسياري از هنرمندان بزرگ دنيا از جمله پيكاسو ، كله و ماتيس بطور عميق تحت تاثير بيان كودكانه قرار گرفته و شيوه هاي جديدي را در نقاشي ارائه نمايند و همچنين هنرمندان بزرگ دنیا از جمله پیکاسو ، كله و ماتیس تحت تاثیر بیان کودکانه قرار گیرند
آيا در دوران دبستان با آموزش هاي ارائه شده زمينه هنر باعث رشد خلاقيت را در كودكان شده است يا اينكه آنان را به سوي تقليد گرايي هدايت كرده و قوه خلاقيت آنان را از بين برده ايم؟
گمان نمي رود كه شيوه آموزشي ما در مدارس ابتدايي در زمینه باعث رشد خلاقیت در کودکان شده ایم یا اینکه آنان را به سوی تقلید گرایی هدایت کرده و قوه خلاقیت آنان را از بین برده ایم ؟ گمان نمی رود که شیوه آموزشی ما در مدارس ابتدایی در خصوص هنر توانسته باشد در بروز خلاقیت کودکان موثر باشد.سرانه آموزشی پایین است که اجازه هزینه کردن و تجهیز مدرسه برای آموزش هنر در تمامی ابعاد را نمی دهد.
هنردر دوران دبستان بيشتر در نقاشي خلاصه مي شود و اگر كودكي نيز بتواند از آموزش های بیشتر و متنوع تر هنری برخوردارشود به واسطه تمكن مالي و آن هم در محيط بيرون مدرسه است كه اين موضوع بحث جامعه شناسي در خصوص عدالت در آموزش هنر را بيان مي كند كه هنر مي بايستي براي تمامي اقشار جامعه در دسترس قرار گيرد و تنها محدود به افراد خاصي نشود تا تاثيرات آن در تمامي جامعه پديدار شود.
يكي از مشكلاتي كه صاحبنظران در روند توسعه كشور ايران به آن اشاره مي كنند ، ضعف در انجام فعاليت هاي گروهي است كه باعث مي شود افراد در دل گروه علاوه بر شكوفا شدن خلاقيت خود بتوانند با بهره گيري از حمايت جمع به اهداف دست يابند . متاسفانه در گذشته ما نتوانسته ايم با آموزش هاي لازم اعضای جامعه خود را براي انجام فعاليت هاي گروهي موفق تربيت كنيم و اين خود به يك معضل اجتماعي بدل شده و افراد در سنين بزرگسالي قادر به كار جمعي نيستند و به همین خاطر احتمال شكست خوردن در رسيدن به اهداف براي آنان افزايش مي يابد .
بهره گيري از هنرهايي نظير نمايش خلاق كمك مي كند تا دانش آموزان بتوانند مسائل و موضوعات را از روي تجربه بشناسند.نمايش خلاق موجب رشد شخصيت ، پرورش عزت نفس مي شود و كودكان ياد مي گيرند كه چگونه كار گروهي كنند .آنها به نقش آفريني پرداخته و تخيل خود را بكار مي گيرند.
همچنين مي توانيم به تئاتر كودكان و نمايش كلاسي اشاره كنيم و متاسفانه در مدارس ما خبري از فعاليت هاي متنوع هنري نيست و به همین خاطر نتايج آموزشی حاصله تاثیر کمی در رشد خلاقیت کودکان خواهد داشت .
براي برطرف كردن اين نقاط ضعف مي توانيم روش ها ي ديگري را مورد بررسي قرار دهيم براي مثال مي توان به طراحي گردشگاههاي هنري پرداخت تا در آنجا كودكان در كنار والدين و مربيان كارآزموده هنر را درآغوش بگيرند.
اين گردشگاههاي هنري را مي توان بطور مشترك با همكاري شهرداريها،متوليان آموزش هنر و سازمان هاي غيردولتي علاقمند بر پا نمود .در اين مكان ها كودكان قادر خواهند بود خاك بازي كنند ، با گل چيزهاي مختلف خلق كنند ، رنگ آميزي كنند ، در نمايش هاي خلاق شركت كنند،آهنگ ها ي شادي بخش تولید کنند ، در فضاهاي سرسبز و زيبا گردش كنند و و با ديگر كودكان بازي كنند و از ديدن آثار ايجاد شده يكديگر لذت ببرند ، آنچنان كه قادر باشند در لحظاتي شيرين ذهن خود را به پرواز درآورده و با تجربه اندوزي به افكار جديد برسند و اين خاطره خوش را تا آخر زندگي با خود به همراه داشته باشند . در این مکان ها می توانند با مربيان علاقمند و دوستدار هنر بحث و گفت و گو كنند و با خريداري كتاب هاي جذاب ،هنر را به منزل خود ببرند .در همين اتفاقات است كه ممكن است جرقه خلاقيت در ذهن كودكان رخ داده و زمينه هاي يك تحول در وجودشان شكل بگيرد .اگر ما نمي توانيم از طريق مدارس خود هنر را به معناي واقعي آن به كودكان خود آموزش دهيم ضروري است كه با ايجاد چنين گردش گاههايي كه در بيرون شهرها مي توان ايجاد كرد ، فرصت دوستي ميان هنر و كودكان را پديد آوريم . در اين مكان ها هنرمندان و صاحبنظران با كودكان و والدين آنها پيوند مي خورند و نتايج آن رشد فرهنگ در كشور خواهد بود و چه بسا آثاري خلق شود كه باعث جذب گردشگران داخلي و خارجي به سوي اين مكان هاي شگفت انگيز شود و دور از ذهن نخواهدبود كه آثار كودكان بار ديگر بتواند بر روي هنرمندان تاثير گذار باشد و شاهد ظهور سبك هاي جديدي از هنر باشيم.
اين گفته انشتين را بخاطر داشته باشيم كه بيان داشت" نظريه نسبيت نمي توانسته در دوران بزرگسالي من شكل گرفته باشد،زيرا آدمي در بزرگسالي فرصتي براي انديشيدن به فضا و زمان ندارد، اينها چيزهايي است كه وقتي كودك بودم به آنها فكر كرده ام "
امروزه كافي است گشتي در اينترنت بزنيم تا دريابيم كه در كشورهاي توسعه يافته سايت هاي فراواني راه اندازي شده است كه علاوه بر ارائه مطالب آموزشي براي معلمان ،والدين و دانش آموزان ، خود كودكان نيز به انتشار ديدگاههاي خود در مورد هنر پرداخته اند و ضروري است كه اين گونه اقدامات از طرف متوليان امور هنري عملي شود.
دوره راهنمايي و دبيرستان
كودكان با گذر از دوران دبستان به دوره راهنمايي قدم مي گذارند و با كتاب هنر ، به سوي يادگيري هنر پيش مي روند.
مهم ترين مشكلاتي كه در اين دوران وجود دارد عبارتند از :
-متنوع نبودن فعاليت هاي هنري در سطح مدرسه و خلاصه شدن در نقاشي و خطاطي و آن هم بدون وجود كارگاههاي هنري درسطح مدرسه
-تغييرات كند در به روزرساني كتب هنر همگام با تحولات در حال انجام در سطح دنيا
-بيگانگي والدين از نحوه درست آموزش هنر به نوجوان خود به خصوص كه اين دوران با سنين بلوغ مصادف است كه از حساسيت بالايي برخوردارست و آموزش در اين مرحله نيازمند درايت و هوشمندي است
-ضعف در انجام بازيدهاي هنري براي دانش آموزان و ناتواني موزه ها در ايجاد يك محيط بسيار جذاب به همراه ارائه آموزش هاي هنري لازم به دانش آموزان
كه در اين زمینه ضرورت انجام پژوهش هاي لازم به منظور شناسايي نقاط ضعف آموزش هنر به خوبي احساس مي شود تا در نهايت با تحول در نحوه آموزش هنر ، دانش آموزان بتوانند از اين فرصت جهت رشد خلاقيت خود بهره مند شوند.
با گذر از دوران راهنمايي ، دانش آموزان به دبيرستان و هنرستان ها راه مي يابند .شخصيت دانش آموزان در اين دوران تا حدي شكل گرفته است و مي توانيم نتايج آموزش هاي لازم را كه از بدو تولد كودك دريافت كرده است، مشاهده كنيم و از طرفي لازم است صاحبنظران روند آموزش هنر در اين دوران را مورد بررسي قرار داده و ارائه طريق نمايند تا استمرار آموزش فعاليت هاي هنري با نقصان روبرو نشود و سعي شود يك نظام مندي در آموزش هنر از زمان تولد تا دوره دبيرستان پديد آيد .
حال بايد اين سوال را از خود بپرسيم آيا دانش آموزان دبيرستاني ما داراي ويژگيهاي زير هستند ؟ تا بتوانند خود را براي قبول مسووليت در جامعه آماده نمايند
-آيا شوق به زندگي در آنان بالاست؟
-آيا از قدرت خلاقيت بالايي برخوردارند و در برابر مشكلات مي توانند با ذهن خلاق خود راه حل هاي جديد بيابند؟
-آيا آنان علاقمند به زيباييها هستند و دوست دارند كه محيط زندگي شخصي و اجتماعي خويش را زيبا كنند؟
-آيا آنها هدفمند بوده و با درايت آماده انتخاب رشته تحصيلي يا شغل مورد علاقه خود هستند؟
-آيا به آينده خوشبين بوده و داراي اعتماد به نفس بالايي هستند و باور دارند كه در برابر مشكلات شكست نمي خورند ؟
-آيا آنان آماده فعاليت هاي گروهي هستند و مي توانند به راحتي در گروه و در كنار ديگران تعيين هدف نمايند و با شكيبايي و انتخاب راهكارهاي مناسب به اهداف دست يابند؟
-آياآنان هنر را در زندگي شخصي خود استفاده مي كنند تا نيمه راست مغز آنان نيز فعال شده و كارايي مغز آنان افزايش يابد؟
-آيا به علت مانوس شدن با هنر ، لحظاتي از زندگي خود را به دور از هياهوي محيط زندگي اختصاص به يك فعاليت هنري كرده تا هم آرامش كسب كنند و هم لحظاتي به كاووش در درون خود بپردازند .؟
-آيا رفتاري صادقانه دارند و در برخورد با ديگران از رياكاري مي پرهيزند ؟
ااگر پاسخ سوالات منفي باشد ما نيازمند يك بازنگري در نظام آموزشي خود از جمله آموزش هنر خواهيم بود.
در پايان بايد بخاطر داشته باشيم اگر مي خواهيم در دنياي حاضر زندگي كنيم بايد خلاق باشيم در غير اينصورت شرايط سختي پيش روي ما خواهد بود و اگر مي خواهيم نسل خلاقي تربيت كنيم بايد بپذيريم كه بايد خلاقانه وارد اين عرصه شويم و گرنه تنها با انديشه هاي تكراري ، اميدي به ايجاد تحول و خلاقيت نخواهد بود .
منابع :
1- مقاله " خلاقيت در آموزش و پرورش ( تهديدها و فرصت ها ، ارائه راه حل هاي پيشنهادي ) " - تهيه كننده : عبدالرحمن جرجاني -برگرفته از سايت پژوهشكده تعليم و تربيت سازمان آموزش و پرورش استان گلستان -http://www.golestanier.ir
2-مقاله "راه هاي پرورش خلّاقيت " - دكتر مهرانگيز شعاع كاظمي - مجله معرفت شماره:92 (ويژهنامه علوم تربيتي) Qabas.org
3--مقاله "تاملي در تعريف هنر " - مجتبي مطهري الهامي - برگرفته از سايت firooze.com
4--مقاله "جستاري در مفهوم هنر و عناصر تركيبي آن " - سید حسین امیرجهانی - برگرفته از سايت firooze.com
5- مقاله " جایگاه اثر هنری در روش شناسي گادامر" -سید رضی موسوی گیلانی -برگرفته از سايت firooze.com
6-كتاب " هنر فكركردن " -ارنست ديمنه -ترجمه : محمد رفيعي مهرآبادي
7--كتاب " صد جلوه از ميراث ايران " -ناشر : نشر قلمرو آفتاب-گروه نشر ايران -چاپ يكم - تابستان 1386
8-معرفي كارگاههاي آموزشي هنر درماني-پژوهشكده خانواده -دانشگاه شهيد بهشتي
9-مقاله "ديدار از موزه ها يك فرصت آموزشي است " -نويسنده : حميد ميرزاآقايي -روزنامه اعتماد- 19 آذر 1381
10-مقاله " آموزش هنر در مراكز پيشدبستاني" -انتشار :سايت پيش دبستاني سازمان آموزش و پرورش شهر تهران -http://www.tehranedu.com
11-مقاله " كودكان بزرگترين معلمان خلاقيت " حميد ميرزاآقايي –ويژه نامه كارآفريني روزنامه اعتماد
12- مقاله " تعريف اصطلاحات مهم نمايش كودك و بحث دربارۀ آنها" -نوشته: مت بوكانن ترجمه: داود زينلو www.childdrama.com - -
13- مقاله " نقدي بر كتب آموزش هنر دوره سه ساله راهنمايي تحصيلي كم توجهي به آموزش هنر يك مسئله ريشه دار است" حجت اله حسين زاده- روزنامه كيهان -شماره شماره 18742
15-مقاله " هنرمدرن و نقاشي كودكان " -رضا عبدلي -انتشار : پايگاه خبري هنر ايران
16-- مقاله "ذهن دانش آموزان نيازمند تخيل فعال است " -نويسنده :حميد ميرزاآقايي - روزنامه اعتماد- چهارشنبه 29 آبان
17- كتاب " چگونه از فرزند خود يك نابغه بسازيم "- - نويسنده : شاكونتالا دوي « چگونه از فرزند خود يك نابغه بسازيم» ترجمه:زهره زاهدي .ناشر: انتشارات جيحون .تيراژ :3300 -تاريخ چاپ : 1379- نوبت چاپ : دوم
18- مقاله " ضرورت رشد خلاقيت و كارآفريني كودكان براي تامين منابع انساني سازمان هاي آينده " نويسنده : حميد ميرزاآقايي -انتشار-سايت فكرنو-بهمن 1386 - www.fekreno.org-
.4 گريوز، گارگيلو، اسلادر، (1379)، خلاقيت (شناخت ويژگيهاي كودكان و برخورد مناسب با آنها) (ترجمه مهدي قراچهداغي)، تهران: پيک بهار.
1-"CREATIVITY and CHILDREN: A Natural Combination"by Alberta Johnson-http://www.artistshelpingchildren.org
2-"SEVEN EASY IDEAS FOR ORGANIZING KIDS ARTWORK "by Maria Gracia-http://www.artistshelpingchildren.org
3-WAYS TO HELP YOUR CHILD EXPRESS HERSELF WITH ART"by: Robbin T"-http://www.kinderart.com
4-"CHILDREN AND ART: THEY GO TOGETHER" by Robert Beeching-http://www.kinderart.com
مقدمه
ادبیات کودک و نوجوان چیست؟
این گونه ادبی، به معنای عام، به آثاری اطلاق می شود که هم از نظر درونمایه و ساخت و پرداخت و تصویر و هم از نظر زبان و بیان و شیوه ارائه با نیازها، علاقه مندی ها، تجربه ها، و توانایی های درک و خواندن کودکان و نوجوانان متناسب باشد.
در این اصطلاح، مراد از کودک فردی است که دست کم بتواند با دیدن تصویرها یا گوش سپردن به متن کتاب ها، آنها را درک کند. گستره سنی این تعریف تا چهارده یا پانزده سالگی ادامه پیدا می کند. بنابراین، نگاه بزرگسالان به دوران کودکی و نوجوانی و برداشت هایی که آنها از این دوران دارند بر ساختار و کیفیت این آثار تاثیر می گذارد. ( حری،١٣٨٤)
ادبیات دینی کودک و نوجوان
این مقوله در ادبیات کودک و نوجوان قرار می گیرد. ادبیات دینی شامل نوشته هایی می شود که موضوع و مضمون اصلی آنها مذهب و باورهای اعتقادی باشد. معمولا کتاب های دینی کودک و نوجوان فقط درباره ادبیات شیعی و اسلامی است. در حالی که صحبت از انبیا و پیامبران تنها جزئی از ادبیات دینی است.
(کاشفی خوانساری، بی تا)
تعریف قصه
به آثاری که در آن ها تاکید بر حوادث خادق العاده بیشتر از تحول و پرورش آدم ها وشخصیت هاست، قصه می گویند.
هدف قصه
هدف قصه ها، به ظاهر خلق قهرمان و ایجاد کشش و بیدار کردن حس کنجکاوی و سرگرم کردن خواننده یا شنونده است و لذت بخشیدن و مشغول کردن، اما در حقیقت درونمایه و زیر بنای فکری و اجتماعی قصه ها ترویج و اشاعه اصول انسانی و برادری و برابری و عدالت اجتماعی است.
٢ویژگی های قصه
انواع قصه های قرآنی
تاثیر قصه های قرآنی بر اندیشه کودکان
جاذبه های قصه های قرآنی برای کودکان
حضورکودکان: داوود پیامبر، کودکی موسی (ع)، کودکی یوسف (ع)، نوزادی عیسی (ع)
حضور حیوانات در قصه ها: ماهی که یونس را می بلعد، هدهد بال می گشاید و تا سرزمین بلقیس می رود، سگ اصحاب کهف زبان باز می کند، شتر موقرمزی که از کوه در می آید، عصایی که اژدها می شود.
طبیعت زیبا وخیال انگیز در قصه ها: بهشتی که آدم و حوا در آن زندگی می کردند، کشاورزی ومزارع اصحاب رس و قوم لوط، و…، دریا، کوه، ساحل و…
تاثیر قصه های قرآنی بر تخیل کودکان
تعریف تخیل:
تخیل محصول ذهن انسان است و در میان تمام جانوران این انسان است که صاحب تخیل پیشرفته و گسترده است. تخیل کارکردی شگفت دارد که تعریف و شناسایی آن را مشکل می کند. انسان با استفاده از تخیل توانسته است ناتوانی های خود را در برابر طبیعت جبران کند.
رابطه تخیل و اندیشه:
اندیشه به انسان چگونگی غلبه بر طبیعت را می آموزد و تخیل چگونگی تاب آوردن در این نبرد دائمی میان انسان و طبیعت را.
و کودکی که می خواهد برخیزد، بایستد، تلاش کند، زندگی کند، و با مشکلات کنار بیاید نیازمند اندیشه و تخیل پویایی است تا آسوده تر زندگی کند و قصه ها ابزاری مطمئن، مستند و امن هستند برای آموزش این چگونگی غلبه وتحمل.
اینجاست که قصه ها نقش روانشناسی و روان تربیتی خود را به خوبی ایفا می کنند. قصه ها کودک را از جهان موجود به جهان مطلوب می رسانند.
همچنین ماده اصلی و اساسی تخیل تصویرهای ذهنی است. کودک با نیروی تصویر ها و بازیابی و جابجایی و تغییر در آنها تخیل می کند. قصه هایی که سرشار از تصاویر زیبا و قابل گسترش باشند، بهترین سرگرمی برای تخیل هستند. مانند: قصه موسی هنگامی که از رود نیل عبور می کند. قصه ابراهیم هنگامی که آتش بر او سرد می شود .
اصلاً تخیل یک بازی است بازی آگاهانه یا برآمده از ناخودآگاهی با تصویر ذهنی. هرچه تصویر های ذهنی عاطفی تر وجزئی تر باشند، استعداد بیشتری برای حضور در خیالپردازی ها دارند: صحنه موسی و (ع) و ساحران.
هنری ترین قصه ها خیال انگیزترین آنها هستند و قصه های قرآنی جامعترین این تخیلات را در دل خود جای داده اند. برای همین است که هنر مندان، خاصه مینیاتوریست ها (که هنر بسیار ظریفی است) جنبه های تصویری قصه های قرآنی را دستمایه خلق اثرشان کرده اند. چون سرشار از حس و خیالند.
«فانتزی» در قصه های قرآنی: آنچه ما می دانیم این است که داستان های فانتاستیک دنیایی متفاوت از دنیایی که ما در آن زندگی می کنیم، پیش پای ما می گذارند. در دنیای فانتزی قوانین دیگری حاکم است که گاهی شگفت تر و لذت بخش تر از قوانین طبیعی است و گاه متنوع تر. فانتزی ها به خوانندگان خود امکان قیاس بین دنیاهای متفاوت را می دهند. تخیل فانتاستیک تخیلی ویژه است که از جنبه شکلی با انواع دیگر تخیل تفاوت دارد اما ماهیتاً در چارچوب تخیل به مفهوم عام می گنجد.
هرچه که بیشتر از فانتزی ها، اصول، الگو و تخیل ها و نیروهای تخیلی اش می گوییم بیشتر پی به جامعیت قصه های قرآنی در این حوزه می بریم. مصداق این گونه ها را نیز می توان در قصص قرآنی یافت.
گونه های فانتزی در قصه های قرآنی
تربیت دینی کودکان: مراد از تربیت دینی چیست؟
تربیت عبارت است از: مجموعه اعمالی که یک فرد به عمد، به منظور اثرگذاری بر شناخت ها، اعتقادات، احساسات، عواطف و رفتارهای انسان با انسان دیگر، بر اساس برنامه ریزی سنجیده انجام می دهد. ( سعیدیان، ١٣٦٣)
تربیت دینی: عبارت است از مجموعه اعمال عمدی و هدف دار، به منظور آموزش گزاره های معتبر یک دین به افراد دیگر به نحوی که آن افراد در عمل و نظر به آن آموزه ها متعهد و پایبند گردند. ( داوودی، ١٣٨٦)
نتیجه گیری
این مقوله (تأثیر قرآن و حدیث در ادبیات فارسی) از ادبیات نیز مستثنی نیست . شاعران و نویسندگانی که در طول تاریخ تمسک به این کلام جسته اند (حافظ قرآن یا آشنا با آن بوده اند )کلامشان ماندگاتر شده است. در نثر مسجع وآهنگین، در راز تازگی شعر های حافظ و در اوج بودن شعرهای مولانا همین نکته را می توان دریافت: ردی، نشانه ای، عطر و بویی از کلام وحی.
درتعلیم و تربیت، قصه گویی روشی است که به وسیله آن به طور غیر مستقیم در اعماق روح کودک و نوجوان تأثیر می گذارد. قصه، نه تنها پیام های مفیدی برای کودک دارد، بلکه اگر به گونه های جذاب و مناسب طراحی و بیان شود، کودک و نوجوان می کوشند خود را با شخصیت های آن قصه همانند سازند. والدین و مربیان می توانند با بیان داستان های قرآنی، زمینه رشد شناختی کودک را فراهم سازند، و با ارایه قصه های آموزنده و جذاب به ساخت الگوی ذهنی آنان با گرایشات معنوی پبردازند و زمینه علاقه کودک و انگیزه ی آنان را به مسایل دینی فراهم کنند در این صورت نوعی اشتیاق در آنان ایجاد می شود و در نتیجه کودک و نوجوان از انجام اعمال دینی احساس رضایت می کند که این رضایت باعث درونی شدن عمل اخلاقی در آنان می شود.
آموزش موسيقي به كودك ، شامل يك برنامهء آموزشي ست كه در آن موسيقي ، آواز ، سخنراني و بازي هاي متحرك بدني ، با شيوه اي مفرح و سرگرم كننده به كودك ارائه مي شود.تدريس موسيقي به كودكان ، يكي از مهم ترين شاخه هاي آموزش موسيقي ميباشد. در اين زمينه كلاس هايي براي گروه هاي سني مختلف وجود دارد كه آغاز آن از 3 ماهگي ( تربيت شنوايي نوزاد مد نظر است) است . تجربه نشان مي دهد كودكاني كه قبل از 7 سالگي با موسيقي آشنا مي شوند در امتحانات sat تا بيش از 200 امتياز بالاتر از ساير دانش آموزان نمره كسب كرده، و در آينده در محيط كار ، چندين برابر موفق تر خواهند بود . هم چنين كودكاني كه پيش از 7 سالگي آموزش پيانو را آغاز مي كنند ، تمايل بيش تري به رعايت بهداشت عمومي ( مانند : مسواك زدن دندان ها ، دوش گرفتن مرتب ، و استفادهء مداوم از خشبو كننده ها) در طول زندگي خود خواهند داشت.
هدف :
شروع فراگيري موسيقي از سنين پايين ، مي تواند براي تمام افراد منفعت بزرگي به همراه داشته باشد. تجربه نشان مي دهد امروزه وقتي دانش آموزان پا به مقاطع بالاتر در تحصيل موسيقي مي گذارند ، از دانش موسيقايي بالايي برخوردارند. بسياري از چهره هاي شاخص در موسيقي ، با موسيقي بزرگ شده و پرورش يافته اند ( مانند : موزارت ، مايكل جكسون ، بريتني اسپيرز ، كريستينا آگيلرا ) . در نتيجه بهترين سن براي شروع موسيقي ، از سنين خردسالي مي باشد.
موسيقي علاوه بر اين ها مي تواند از جنبه ء روان درماني نيز در كودكان و بزرگسالان مورد برسي قرار گيرد.
آموزش موسيقي در بيش تر مدارس موضوعي فراموش شده است . موسيقي مفيد ترين مقوله اي است كه مي تواند در سال هاي پيش از دبستان براي آموزش به كودك انتخاب كرد . با اين احوال مي بينيم اولين مبحثي است كه در سال هاي دبستان از برنامهء آموزشي دانش آموزان حذف مي گردد . هنگامي كه مدارس با كسري بودجه مواجه مي شوند ، اولين اقدامي كه مي كنند حذف چنين برنامه هايي از سيستم آموزشي مدرسه است . وقتي به اين موضوع توجه مي كنيم خواهيم ديد كه موسيقي مي تواند براي پيشرفت كودكان در درس رياضي و ساير علوم ، بسيار مؤثر باشد.كودكان از طريق موسيقي ، برنامه ريزي و زمان بندي را ياد مي گيرند . آن ها با شناخت و نظارت بر توانايي هاي خويش ، مي آموزند كه چگونه كارهاي خود را در طي شبانه روز تقسيم و تنظيم كنند. اگر تنها تعداد بيش تري از افراد جامعه ، با مطالعات و حقايق موجود دربارهء موسيقي آشنا شوند ، آن گاه مشاهده مي كنند كه تا چه ميزان ، موسيقي مي تواند براي كودكان ( تا قبل از سنين دبستان ) مفيد واقع شود.
روش ها و فعاليت ها:
آموزش موسيقي به كودكان ، توسط مؤسسه و نهادهاي مختلفي از قبيل مدارس موسيقي و برخي گروه هاي نوازندگي ( گروه هاي با سازهاي بادي برنجي و گروه هايي براي اجراي موسيقي محلي) ارائه مي شوند. در كشور آلمان معمولاً هفته اي يك جلسه با مدت زمان 45 دقيقه ، براي دانش آموزان در مدرسه ، كلاس موسيقي برگزار مي كنند. دانش آموزان شركت كننده در اين كلاس ها ، كارهايي از قبيل خواندن آواز و ترانه ، نواختن و آشنايي با سازهاي موسيقي ، و انجام حركات موزون را تجربه مي كنند. جوْ اين كلاس ها معمولاً غير جدي و مفرح است.
فعاليت ها:
1.گوش دادن: آزمون هايي همراه با نوار و سي دي.براي مثال حدس زدن صداها و اصوات ، و يا تشخيص صداي سازهاي مختلف در يك اركستر.
2.حركات موزون: انجام رقص هاي آزاد همراه با موسيقي ، و نيز رقص هاي رسمي تر مانند رقص لهستاني ، رقص هاي زنجيره اي و دايره شكل ، و رقص دو نفره.
3.مهارت هاي ديناميك: بازي هاي انگشتي ، ورزش هاي پا (پنجه ، پاشنه و...) ، ورزش مچ دست.
4.آشنايي با سازها: شامل نگاه كردن و شناسايي ساز ، اطلاع از مواد سازندهء هر ساز ، تشخيص صداي انواع سازها ،تجربهء نواختن هر ساز به تنهايي ، و آشنايي با سازهاي مخصوص كودكان.
5.ريتم: تمرين كف زدن بصورت ريتميك ، انجام تقليد با دست و پا و ساير اعضاي بدن.
6.عكس العمل: شروع يا توقف حركت ، با توجه به علائم مختلف.
7.مديتيشن: رعايت سكوت ، گوش دادن ، زمزمه كردن و حركات دهان.
8.برخورد اجتماعي: ارائه روش هايي جهت پيشرفت و بهبود روابط با ديگران ، واكنش نشان دادن نسبت به رفتار هاي ديگران ، انجام فعاليت هاي گروهي ، و پرورش خلاقيت و نوآوري كودك در كنار ساير كودكان.
9.ژانرهاي موسيقي: آشنايي با ژانرهاي مختلف در موسيقي ، و هم چنين آشنايي با موسيقي ساير ملل و سازهاي بومي هر منطقه ، تنظيم موسيقي بر روي داستان ها توسط سازها و اصوات گوناگون.
10.برنامهء تفريحي و گردش: بازديد از اُرگ كليسا ، بازديد و آشنايي با سازندگان سازهاي زهي ، سازهاي بادي برنجي ، پيانو ، و هم چنين بازديد از فروشگاه هاي موسيقي و استوديو هاي ضبط.
شيوه هاي سازمان يافته براي آموزش موسيقي از سنين پايين :
امروزه سازمان هاي بين المللي متعددي وجود دارند كه به ترويج شيوه هاي خاص در تعليم موسيقي به كودكان مي پردازند. از شناخته شده ترين نهادها و مؤسسات فعال در حوزهء موسيقي كودك مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:
the suzuki method , musikgarten , music-in-the-box , music together , kindermusik
سيستم آموزشي kindermusik شامل يك دوره كلاس هاي "موسيقي و حركات موزون" است كه در آن كودك از بدو تولد تا 7 سالگي ، تحت آموزش قرار مي گيرد.
مؤسسه ء music together نيز كلاس هايي براي "موسيقي و حركات موزون" در برنامهء آموزشي خود دارد.
هم چنين musikgarten يك برنامهء جامع و مدوّن ، براي رشد موسيقايي كودك از بدو تولد تا 9 سالگي ارائه مي دهد.
music-in-the-box جهت پيشرفت زبان و روخواني كودك ، از موسيقي _ كه شامل كار با كتب مصوّر ، و كلاس هاي موسيقي و حركات موزون _ كمك مي گيرد.
اما برنامه ء the suzuki method بطور محسوسي با ساير روش ها فرق مي كند. the suzuki method بر يادگيري يك ساز ويژه (مانند ويولون) تمركز دارد و بدين وسيله به پرورش استعداد هاي موسيقايي كودك مي پردازد. اين روش متمركز بر كودك و وابسته به مثلث والدين/معلم/كودك ، به منظور ايجاد درك درونيِ زود هنگام موسيقي است. آن ها در ابتدا با روش گوشي شروع كرده و سپس با روخواني از روي نت ، تكنيك نوازندگي را در كودك ارتقاء مي دهند.
منبع :http://en.wikipedia.org/
مزمه 7ساله شدن دوره ابتدايي بار ديگر قوت گرفت؛
اواسط پاييز امسال حاجي بابايي وزير آموزش و پرورش در اظهار نظري پيرامون نظام آموزشي كشور گفته بود كه به دنبال ورود پيشدبستاني به صورت رسمي به نظام آموزشي کشورو هفت ساله شدن دوره ابتدايي در كشور است. در اين باره روز گذشته معاون آموزش ابتدايي وزير آموزش و پرورش درباره هفت ساله شدن ابتدايي و گفت: پيشدبستاني يک دوره بسيار حساس و مهم در ابتدايي است که تعريف آن در نظام آموزشي کشور، بايد به صورت”قانوني» انجام شود.
تغييرات در آموزش عمومي ايران گويا تمامي ندارد. در حالي که اما و اگرها در خصوص اجرايي بودن نظام آموزشي 3-3-6 همچنان ادامه دارد و فقط 4 ماه از اجراي اين سيستم آموزشي در كشور گذشته است دو مسئول وزارت آموزش و پرورش از افزوده شدن پيش دبستاني به دوره ابندايي خبر داده اند.
اظهار نظر آقاي وزير و مععاونانش مبني بر تلاش براي هفت ساله شدن دوره ابتدايي با الحاق دوره اختياري پيش دبستاني به نظام رسمي آموزش و پروش در آن زمان واكنشهاي مختلفي را به دنبال داشت.تا جاييكه برخي از منتقدان برنامههاي وزارت اموزش و پرورش با اشاره به عوارض خطرناك شش ساله شدن دوران ابتدايي و هم مدرسه اي بودن دانش آموزان 6 ساله با دانش آموزان 12 ساله، هفت ساله شدن اين دوره و هم مدرسه اي شدن 5سالهها با 12 سالهها را پرخطر تر و در عين حال غير قانوني ارزيابي كردند.از زماني که حميدرضا حاجي بابايي، وزير آموزش و پرورش تصميم گرفت تحولي در نظام آموزشي ايران بوجود بياورد، بحث اجباري شدن پيش دبستاني و افزوده شدن آن به ابتدايي سر زبانها افتاد. حتي در برهه اي گفته شد دوره ابتدايي با افزوده شدن پيش دبستاني، 6 سال ميشود. اما ايراداتي که اين طرح داشت و نياز به اصلاح گسترده قوانين در چند نهاد ديگر بوجود آمد، عملا دوره پيش دبستاني را به دوره تحصيل عمومي افزوده نکرد. به گزارش خبرآنلاين پيش از اين وزير آموزش و پرورش گفته بود ضريب هوشي نسل فعلي ايرانيان بالاتر رفته است و به همين دليل بايد سن شروع آموزشهاي عمومي پايين بيايد.
اکنون هم معاون آموزش ابتدايي وزير آموزش و پرورش و دبيرکل شوراي عالي آموزش و پرورش دو مسئول در آموزش و پرورش گفته اند ممکن است پيش دبستاني به دوره 12 ساله تحصيل افزوده شود. نويد ادهم دراين باره به فارس گفته است« بر اساس سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، سن تعليم و تربيت رسمي 5 سالگي است اما سن افراد لازمالتعليم (لازمالتربيه) طبق قانون مشخص ميشود. بر اين اساس طبق سند تحول، کودکان از چهارسالگي تمام يعني 5 سالگي ميتوانند وارد نظام آموزشي شوند اما آموزش اجباري رسمي که اول دبستان است در کشور ما از سن 6 سالگي تمام است که قانون تعيين کرده است.»به گفته او هرچند اکنون قانون سن اول دبستان را 6 سالگي تمام تعيين کرده است اما ممکن است دو سال يا 5 سال ديگر قانون آغاز سن تحصيل در اول ابتدايي را 5 سالگي در نظر بگيرد و اين بستگي به شرايط و اقتضائات جامعه دارد.
همچنين معاون آموزش ابتدايي وزير دراين باره گفته است: پيشدبستاني يک دوره بسيار حساس و مهم در ابتدايي است که تعريف آن در نظام آموزشي کشور، بايد به صورت”قانوني» انجام شود.فاطمه قربان معاون آموزش ابتدايي وزير آموزش و پرورش در گفتوگويي با خبرگزاري دانشجويان ايران درباره پيشدبستاني و اظهارات متفاوتي که درباره اين دوره ميشود، از جمله نکات مثبت رسمي شدن اين دوره، افزود: براي هفت ساله شدن ابتدايي نيازمند قانون هستيم و آموزش و پرورش معتقد است که اين دوره تاثير بسزايي در ميزان يادگيري دانشآموزان در مقطع ابتدايي دارد.وي افزود: بر اساس آخرين تغييراتي که در آموزش و پرورش صورت گرفته، محتواي آموزشي براي دوره پيشدبستاني بايد به تاييد سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي برسد و مجوز فعاليت نيز از سوي اين وزارتخانه صادر شود، لذا بايد اين دوره را مهم تلقي کنيم.
معاون آموزش ابتدايي وزير آموزش و پرورش تصريح کرد: در حال حاضر پوشش تحصيلي مراکز پيشدبستاني که ضميمه مراکز دولتي هستند و يا به صورت مستقل فعاليت ميکنند، آمار 430 هزار نفري از اسامي نوآموزان پيشدبستاني را نشان ميدهد که وارد سامانه شده است و انتظار ميرود ميزان پوشش بيشتر از اين اعداد و ارقام باشد. قربان اظهار کرد: آمارهاي مرکز سنجش سلامت نشان ميدهد که بيش از 80 درصد از نوآموزان در سن پيشدبستاني اين پايه را ميگذرانند. اين اتفاق خوبي است که خانوادهها به جايگاه پيشدبستاني و تاثير آن در روند آموزشي کودکان خود پيبردهاند.وي ادامه داد: يکي از سياستهاي آموزش و پرورش، برگزاري کلاس پيشدبستاني براي نوآموزان مناطق دو زبانه است که مقرر شده 112 ساعت آموزش را در اختيار اين نوآموزان قرار دهند.به گفته معاون آموزش ابتدايي وزير آموزش و پرورش، يک سوم دانشآموزان ابتدايي کشور در روستاها تحصيل ميکنند که يک سوم اين دانشآموزان نيز در مناطق دو زبانه زندگي ميکنند که پوشش تحصيلي آنها در پيشدبستاني، آمارهاي قابل قبولي را نشان ميدهد.
اين درحالي است كه کاهش سن ورود به مدرسه همچنان مخالفان مختلفي دارد.برخي معتقدند ممکن است اثرات منفي رواني طولاني تر شدن دوره ابتدايي ميتواند بيش از فوايدش باشد. از سويي با افزوده شدن پايه ششم به دوره ابتدايي مديران مدارس و اوليا دانش آموزان با معضلي به نام ارتباط کلاس اوليها و دوميها با ششميها مواجه شدند. اين مساله باعث شد تا آموزش و پرورش با وجود کمبود فضاي آموزشي در ميانه راه به فكر دوپاره کردن دوره ابتدايي به دو دوره 3 ساله بيفتد. بر اساس اعلام آموزش و پرورش سال آينده، نظام 3-3-3-3 در 30 درصد مدارس ابتدايي اجرا ميشود. همچنين گفته شده ممکن است در برخي مدارس ابتدايي، زمان زنگ تفريح پايه اول تا سوم و چهارم تا ششم، همزمان نباشد.به هرحال به نظر نميرسد افزوده شدن دوره پيش دبستاني به دوره ابتدايي، به سادگي انجام شود، آموزش و پرورش همچنان بايد ايرادات کلاس ششم و تغييراتي که در دورههاي ديگر بوجود امده است را رفع و رجوع کند.
|
آموزش هنر و ریاضی به کودکان پیش دبستانی
|
آموزشهای پیش دبستانی ، بازی محورند . به عبارت دیگر ، روش آموزشی، مبتنی بر انجام بازیهای مختلف و فعالیتهای آزاد است . |
|
|
|
بازیهای کودک در دوره پیش دبستانی ، ابتدا به صورت " Play " می باشد، یعنی قاعده مند نیست . مربی باید کودک را از سوی بازیهای آزاد و بی قاعده ، به سمت بازیهای قاعده مند سوق دهد و از این طریق ، به شکل گیری مفهوم قاعده و فانون در ذهن کودک کمک نماید. |
|
مربی در بازیهای کودک باید سه نقش را ایفا کند . این سه نقش عبارتند از : |
| نقش والدین |
|
والدین در محیط خانه ، باید نقش همبازی کودک را به عهده بگیرند . این امر موجب نزدیکی و ارتباط آنها با کودک و افزایش اعتماد به نفس وی می شود؛ در ضمن به رشد شناختی و عاطفی کودک بسیار کمک می کند . |
| آموزش هنر به کودکان پیش دبستانی |
|
در ادامه بحث ، پیرامون ابعاد مختلف برنامه های درسی و فعالیت های یادگیری آموزش پیش دبستانی ، آموزش هنر به کودکان پیش دبستانی را توضیح می دهیم . |
|
منظور از حس زیبایی شناختی ، ایجاد قوه ادراک زیبایی ها در کودکان می باشد . به عبارت دیگر ، کودک بتواند زیبایی ها را درک و از آن لذت ببرد. زیبایی ها ارتباط مستقیمی با هنر دارند . ادراک زیبایی ، یک جنبه آموزش هنر می باشد و در امتداد آن ، خلق زیبایی هاست. کودکان در نظام آموزشی، باید بتوانند آثار زیبا و بدیعی خلق کنند تا دیگران هم از آنها لذت ببرند . با توجه به این مسأله ، هدف عمده تعلیم و تربیت ایران ، آموزش هنر در دوره پیش دبستانی است که یکی از ابعاد مهم درسی می باشد . |
|
در دوره پیش دبستانی ، هنگام انجام کارهای هنری ، باید به کودک فرصت فعالیت خلاق و آزاد داده و از دخالت در کار وی خودداری شود ، زیرا از این طریق ، کودک از کار هنری لذت می برد، حس استقلال در وی پرورش می یابد و اعتماد به نفس پیدا می کند . ما باید با توجه به ساختمان روانی و میزان توانایی های کودک ، کارهای هنری را به او محول کنیم . |
|
منظور از آموزش ریاضی در دوره پیش دبستانی ، زمینه سازی تشکیل مفهوم عدد و مقدار ، برای مراحل بعدی تعلیم و تربیت ، یعنی دبستان است. |
| زمینه ها و جنبه های آموزش ریاضی عبارتند از : |
|
1-ایجاد توانایی طبقه بندی در کودکان پیش دبستانی : یکسری از اشیاء در اختیار کودک قرار داده می شود و کودک باید بر اساس یک یا چند بُعد ، آنها را دسته بندی و ردیف کند. |
| طبق نظریه پیاژه چهار نوع دانش داریم : |
|
1-دانش اجتماعی که موجب یادگیری مهارتهای اجتماعی می شود . |
|
به منظور ایجاد توانایی مقایسه و اندازه گیری ، روشی بنام " تناظر یک به یک " وجود دارد . در این روش ، مربی اشکال مختلف را با یکدیگر مطابقت می دهد ؛ البته در نظریه شناختی پیاژه ، بازنمایی همان مفهوم تداعی بوده که می توان از قالب مشابهت استفاده نمود .
|
يك متخصص تغذيه با بيان اينكه گرسنگي تنها روي حافظه كوتاه مدت تاثير ميگذارد و روي حافظه بلندمدت اثري ندارد، افزود: مطالعات مختلف اثبات كرده است كه بين مصرف صبحانه و حافظه كوتاه مدت ارتباط مستقيمي وجود دارد و كودكاني كه يك هفته بدون صبحانه به مدرسه ميروند بعد از يك هفته در مواردي كه به حافظه كوتاه مدتشان ربط داشته باشد با كاهش نمره مواجهند.
دكتر خديجه رحماني عضو هيات علمي دانشكده تغذيه و صنايع غذايي و انستيتو تحقيقات تغذيهاي دانشگاه شهيد بهشتي در گفتوگو با خبرنگار «سلامت» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در اين رابطه اظهار كرد: صبحانه حتما بايد در ساعت شش ونيم تا هفت ونيم صبح و حداكثر تا ساعت هشت مصرف شود و نبايد اينگونه باشد كه فرد در هر ساعتي كه از خواب بيدار شد صبحانه بخورد.
وي با بيان اينكه براي كودكان دبستاني يا پيش دبستاني استفاده از ميوهها بسيار مهم است، افزود: بهتر است براي كودكان كوچك، ميوهها را پوست گرفته و برش داده شده و در ظرفهاي كوچك همراه با يك چنگال قرار داده شوند تا آنها به راحتي بتوانند از ميوهها استفاده كنند.
يك متخصص تغذيه با بيان اينكه گرسنگي تنها روي حافظه كوتاه مدت تاثير ميگذارد و روي حافظه بلندمدت اثري ندارد، افزود: مطالعات مختلف اثبات كرده است كه بين مصرف صبحانه و حافظه كوتاه مدت ارتباط مستقيمي وجود دارد و كودكاني كه يك هفته بدون صبحانه به مدرسه ميروند بعد از يك هفته در مواردي كه به حافظه كوتاه مدتشان ربط داشته باشد با كاهش نمره مواجهند.
دكتر خديجه رحماني عضو هيات علمي دانشكده تغذيه و صنايع غذايي و انستيتو تحقيقات تغذيهاي دانشگاه شهيد بهشتي در گفتوگو با خبرنگار «سلامت» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در اين رابطه اظهار كرد: صبحانه حتما بايد در ساعت شش ونيم تا هفت ونيم صبح و حداكثر تا ساعت هشت مصرف شود و نبايد اينگونه باشد كه فرد در هر ساعتي كه از خواب بيدار شد صبحانه بخورد.
وي با بيان اينكه براي كودكان دبستاني يا پيش دبستاني استفاده از ميوهها بسيار مهم است، افزود: بهتر است براي كودكان كوچك، ميوهها را پوست گرفته و برش داده شده و در ظرفهاي كوچك همراه با يك چنگال قرار داده شوند تا آنها به راحتي بتوانند از ميوهها استفاده كنند.
وي ادامه داد: از آنجا كه ممكن است در طول تابستان الگوي خواب بچهها به هم خورده باشد، توصيه ميشود بچهها هنگام شب زودتر خوابيده تا صبح زودتر از خواب بيدار شوند و اگر ميلي به صبحانه نداشتند بهتر است كمي ورزش كرده تا اشتهايشان باز شود.
دكتر رحماني در خصوص مواد غذايي كه بايد در صبحانه گنجانده شوند، گفت: از اقلام عمده صبحانه حتما بايد يكي از گروه غلات باشد كه عمدتا در ايران نان است؛ نان سبوسدار مهمترين جزء صبحانه در حفظ قند خون است زيرا قند خون را به تدريج بالا ميبرد و در رفع گرسنگي كوتاه مدت كه در طول شب ايجاد شده، كمك ميكند.
عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي با بيان اينكه وجود يك ماده پروتئيني زود هضم نيز در صبحانه بسيار با اهميت است، افزود: پنير يك ماده پروتئيني بسيار مناسب براي صبحانه است كه بايد كمچرب و كم نمك باشد. تخممرغ و حبوبات مثل عدس نيز منابع بسيار غني پروتئين هستند. همچنين استفاده از گوشتهاي پخته شده و سرد خانگي مثل ساندويچ مرغ در تامين پروتئين بدن بسيار مناسب است.
رحماني با تاكيد بر اينكه وجود سبزيجات در صبحانه بسيار ضروري است، افزود: استفاده از خيار، گوجه، هويج، كاهو و سبزي خوردن در صبحانه بسيار مناسب است كه البته بايد در نظر گرفته شود كودك به كدام يك از آنها تمايل دارد. مثلا اگر به خوردن خود هويج تمايل ندارد ميتوان از آب هويج استفاده كرد.
وي در خصوص تفاوت صبحانه بچههاي لاغر و ضعيف با بچههاي نرمال و آنهايي كه اضافه وزن دارند، اظهار كرد: بچههاي ضعيف ميتوانند از كره، خامه، مربا و عسل همراه با يك چاي شيرين استفاده كنند كه براي كودكان معمولي و كودكاني كه اضافه وزن دارند، ضروري نيست.
وي ادامه داد: استفاده از يك ماده شيرين مثل عسل و خرما همراه با يك ليوان شير يا چاي ميتواند مكمل بسيار خوبي براي صبحانه كودكان باشد.
عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي درباره استفاده از ميان وعدهها در زنگ تفريح گفت: استفاده از ميوهها، خشكبار و مغزها حتما بايد براي ميان وعدههاي بچهها در نظر گرفته شود.
رحماني ادامه داد: انواع مغزها مانند پسته، بادام، گردو و مغز تخمهها بسيار مفيدند كه بايد همراه با خشكبار مثل كشمش، توت يا انجير خشك مصرف شوند.
وي افزود: اگر كودكي نميتواند براي صبحانه شير بخورد بايد آن را به عنوان يك ميان وعده در مدرسه استفاده كند كه خوشبختانه طرح تغذيه مدارس اين مورد را در نظر گرفته و در ميان آنها شير توزيع ميشود. همچنين اگر نتواند كلا صبحانه بخورد بايد قبل از رفتن به مدرسه حتما يك ليوان شير يا چاي را استفاده كند و نان و پنير را به صورت ساندويچ در زنگ تفريح بخورد.
وي در پايان اظهار كرد: بايد در نظر گرفته شود كه ناهار براي دانش آموزان بعدازظهري به اندازه صبحانه براي بچههاي شيفت صبح اهميت دارد و آنها بايد حتما پيش از رفتن به مدرسه ناهار بخورند و اگر احيانا نتوانستند اين كار را بكنند، غذا يا ساندويچ كاملي را به همراه خود به مدرسه برده و از ميان وعدههاي مناسب در مدرسه استفاده كنند.
نقاشي كودكان وشيوه هاي بر خورد با آن
كودكان دنياي پيچيده اي دارند و ما بزرگترها علي رغم اينكه فكر ميكنيم آنها
را به خوبي ميشناسيم كاملآ دچار هستيم .آنها همواره دوست دارند محيط اطراف
خود را بهتر بشناسندمدام از ما بزرگترها جواب هزاران سوالي كه در ذهنشان
است را ميخواهند در حالي كه نميدانند ما بزرگترها به دلايل زياد از جمله نادرست
بودن بسياري از شيوه هاي آموزش ،ازجواب دادن به آن سوالات خلاقانه عاجزيم
اين است كه جوابهاي سطحي ما به آن سوالات قانعشان نميكند وهمواره دوست دارند
از بالا به اتفاقات محيط زندگي نگاه كنند و آن را تجزيه وتحليل كنند اين مقدمه شايد
برگي باشد از مثنوي هزار صفحه اي برخورد درست با رفتارهاي ويژه كودكان بود
عمل كردن به آن براي هر معلم با تعهدينه تنها واجب بلكه ضروري است زيرامسائلي
كه درسيستم آموزش ما بود و ما به راحتي آن را از مسئولان آموزشي مدارسمان قبول ميكرديم ديگر براي نسل جديد قابل قبول نمي باشد. ما به عنوان معلم وظيفه داريم با
ديدي نوبه دنياي كودكان نگاه كنيم زيرا ديگر تفكري كه دوست داشت نسل آينده را در
شرايطي پرورش دهد كه به قول خودش ميخواست از آنها انسانهايي رام وسر به زير
بسازد قطعآ محكوم به شكست است شايد اين مسكن به كالبد كلاس ، اثري زود گذر داشته
باشد وبراي مقطعي كوتاه سكوت وآرامش كودكان نمان را در پي داشته باشد اما همكاران محترم بدانيد كه اين آرامش آتش زير خاكستر است و منشاء بسياري از ناملايمات اجتماع ميباشد پس اميد ميرود معلمان عزيز با ديدي بسيار بازترازاكنون به مسائل نگاه كنند باشد
كه درآينده شاهد توليد انسانهايي سالم ازلحاظ روحي ورواني باشيم متاسفانه بسياري از
والدين ومعلمان ضرب المثلهاي گذشته مانند (( تا نباشد چوب تر فرمان نبرد گاو نر ))
و (( چوب معلم گله هركي نخوره خله)) را دستاويز رفتارهاي خود قرار داده اند و
همين به دانش آموزان هم سرايت كرده و براي آنها اين طور جا افتاده كه حتمآ بايد معلم
يا پدر و مادر خشن باشند تا آنها بسياري از قوانين ابتدايي را رعايت كنند اما افسوس ،
اي كاش ما بارفتاري درست تر به آنها احترام به قوانين بدون خشونت خارجي را ياد
ميداديم البته اين ميسر است ، تنها با تعديل رفتار خودمان قطعآ به آن جا كه اين رفتارهاي
سالم را از دانش آموزان ببينيم فاصله اي نداريم فقط اگر خود بخواهيم. بحث از رفتار
دانش آموزان شد شايد بيراه نباشد كه گذري داشته باشيم به نقاشي كودكان شاهراهي كه
محل ارتباط كودك با دنياي خارج است ويا شايد بهتر باشد بگوييم كه دنيايي كه كودك در
آن از بسياري از مسائل دست وپا گير دنياي ما خود را رها ميبيند ( البته اگر ما دوباره نقش نظارتي خود را به آنها تحميل نكنيم ) البته روي صحبت ما بيشتر با همكاران دبستان است همكاران عزيز، ساعت هنر براي دانش آموز بايد ساعاتي آزاد باشد بايد ساعاتي باشد كه واقعآ كودك انتظار آن را بكشد معلمي
موفق است كه دانش آموزش در ساعت كلاس اواحساس رضايت كند كه خوشبختانه دانش آموز دبستان به دليل روح بسيار پاك ومعصومش اغلب اين رضايت را به زبان مي آورند و به نظر نگارنده اين لذت بخش ترين لحظه يكمعلم است. ساعات هنر براي دانش آموزان بايد ساعات آزادي باشد بايد ساعاتي باشد
كه دانش آموز خود را در آن ساعات به سان پرندهاي فرض كند كه ميتواند به هرجا
كه دوست دارد برود و پرواز كند اغلب با همكاران دبستان كه همكلام ميشويم از عدم
تسلط خود به نقاشي صحبت مكنند در حالي كه زمان آن گذشته كه معلم به دانش آموزان
مدل نقاشي بدهد و از آنها بخواهد كه از روي آن بكشند اي دقيقآ همان است كه به جاي
آنها فكر كنيم در حالي كه
هنر معلم اين است كه فكر كردن را به دانش آموز
ياد دهد نه به جاي آنها فكر كند .
ما در اين سنين با كودكاني سر وكار داريم كه هنوز حجم را در ك نكرده اند و قطعآ
نقاشي آنها هم با ذهن ما هماهنگ نيست كافي است كه با يك آفرين خيلي قشنگ شده
اعتماد او را جلب كنيم كه برايمان از عناصر موجود در نقاشي اش صحبت كند و اين
لحظه لحظه اي است كه بسياري از روانشناسان مانند فرويد و پياژه منتظرش بودن
زيرا ما از طريق صحبتهاي او در مورد نقاشي اش به بعضي مشكلات روحي ورواني اش
ويا به بعضي از مسائل كه در محيط خانه ومدرسه كه كودك را آزار ميدهد پي ميبريم
البته همكاران عزيز دقت داشته باشند كه ما قرار نيست به دانش آموزان خداي ناكرده
انگ بزنيم نه اين كار يعني نظر دادن در مورد مسائل روحي ورواني كودك قطعا كار
روانكاو است اما ما به تجربه در مي يابيم كه در نقاشي كودك (مخصوصآ كلاس اول
و دوم ) ميتوانيم زندگي كودك را ببينيم وحتي ميتوانيم با راهنمايي درست ( كه همان
دادن اطمينان آزادي، به اوست ) اعتماد به نفس وسلامت رواني را در آنها تقويت كنيم
به اين دليل گفتيم كه مخصوصآ كلاسهاي اول ودوم چون در سالهاي بعد كمي مسائل
مربوط به هر جنس در نقاشي كودكان پديد مي آيد كه طبيعي است ، مانند وارد شدن
اسلحه وتانك .. در نقاشي پسر بچه ها و گل و باغ.. به نقاشي دختر بچه ها كه اين ها
هم همانطور كه گفتيم كاملآ طبيعي است و مهم اين است كه معلم حواسش جمع باشد كه
كودك به تكرار نقاشي نيفتد واين با بكار بردن شيوه هايي از جمله دادن موضوعاتي به
آنها براي نقاشي ( البته نه تمام جلسات مثلآ 5جلسه نقاشي آزاد درانواع كاغذها با اندازه
هاي مختلف يك جلسه دادن موضوع ) ويا داستان گويي به اين صورت كه معلم داستاني
را براي آنها بازگو ميكند بعد از آنها ميخواهد كه هر جا از اين داستان را كه دوست
دارند نقاشي كنند توصيه نگارنده به همكاران اين است كه براي والدين دانش آموزان جا
بيندازند كه بهترين شيوه تدريس نقاشي همان نقاشي آزاد است زيرا ما در اين شيوه
خلاقيت را به كودكانمان هديه ميدهيم اما در نقاشي از روي مدل به كودك يك نقاشي را
ياد داده ايم اما اعتماد به نفس و خلاقيت را از او گرفته ايم واين معامله خيانتي است
به كودكان ونسل آينده مملكتمان در پايان ذكر اين نكته ضروري است كه
هيچ نقاشي در د نيا با نقاشي از روي مدل معلمش نقاش نشده
وشايد هم فلسفه گنجاندن درس هنر در سنين پيش دبستاني ودبستان وحتي راهنمايي ساختن نقاش و خوشنويس نبوده اصلآ شايد هدف ساختن انسانهاي كا ملي بوده و ما به بيراهه رفته ايم
تاثیر دوره پیش دبستانی در پیشرفت دانش آموزان
دوره ي پيش دبستان با دوره ي مهد كودك تفاوت هاي بسياري دارد؛ چون در دوره ي مهدكودك، كودك صرفا بازي مي كند، تغذيه مي شود و نهايتا شعر يا قصه ياد مي گيرد و بعد هم استراحت كرده و سپس آماده يرفتن به منزل مي شود. به عبارت بهتر، كودك آموخته است كه بايد مدت زماني را در مهد كودك گذرانده و بعد هم به اتفاق والدين راهي خانه شود. از طرفي، مهد كودك معمولا پذيراي كودكان مادران شاغل يا كودكان خانواده هاي مرفه است؛ در حالي كه در دوره ي پيش دبستان، كودك با همسالاني از تمام اقشار جامعه مواجه است. در اين دوره كه امروزه نقش مثبت خود را بيش از پيش نشان مي دهد كودك مي آموزد، نقاشي مي كشد، قصه مي گويد و حتي ايفاي نقش مي كند.گذراندن دوره ي 9 ماهه ي پيش دبستاني، كودك را آماده مي كند تا بتواند با مربي ارتباط برقرار نمايد. زيرا نخستين مكان جدي كه كودك پس از جداشدن از خانه و خانواده به آن وارد شده و حضور در فضاي جديد را تجربه مي كند، همين دوره است. امروزه با تاسيس مراكز پيش دبستاني كه با هدف آموزش، زمينه ي مساعدي را براي حضور مادران در جامعه و از طرفي رشد كودكان فراهم مي كند، دغدغه هاي خانواده ها كمتر شده است. اين دوره ويژگي هايي دارد كه به اهم آن ها در ذيل اشاره مي شود:
كودكان نيازمند محيط هايي هستند كه بتواند به قابليت هاي عاطفي و اجتماعي آنان غنا بخشيده و آنها را تقويت نمايد. ركن اساسي آموزش كودك در اين دوره، مربيان هستند، مربياني آگاه و توانمند كه كودك را دوست دارند. مربي پيش دبستاني بايد به اين باور رسيده باشد كه مي تواند در كنار خانواده، بخشي از مسئوليت آموزش كودك را برعهده بگيرد. همچنين طراحي فضاي فيزيكي مراكز پيش دبستاني بايد به گونه اي باشد كه براي كودك مطلوب، شادي بخش و برخوردار از حداقل امكانات لازم باشد. بايد وسايل و ابزار، متناسب با سن كودك و قابليت هاي او فراهم آيد. بازي كار كودك است؛ آموزش هايي كه در مراكز پيش دبستاني به كودكان داده مي شوند، زمينه ي رشد، يادگيري مفاهيم رياضي، استدلال كردن، خواندن و نوشتن و زبان آموزي را به شكل غيرمستقيم فراهم مي كنند. محور اصلي در اين آموزش ها بازي است. بازي كار كودك است. بنابراين بايد آن را با ارزش، مثبت و براي كودك ارزشمند تلقي كرد. با فراهم كردن شرايط مناسب اين امكان براي كودك مهيا مي شود.
مشاركت والدين در كنار مربي نقش مهمي در آموزش كودك دارد، با توجه به اين كه سابقا ورود كودكان به دوره ي يپيش دبستاني اجباري نبود؛ والدين هنگام ورود كودكان به مدرسه دچار مشكلات عديده اي مي شدند كه خوشبختانه با پررنگ شدن نقش مركز پيش دبستاني، والدين به اين باور رسيده اند كه ورود كودك به دوره ي پيش دبستاني نه تنها مفيد، بلكه ضروري است.البته طبق قانون، تنها گذراندن دوره هاي ابتدايي و راهنمايي اجباري است، اما با توجه به اثرات مثبتي كه دوره ي پيش دبستاني در پيشرفت تحصيلي كودكان دارد، جلب مشاركت و ترغيب والدين وتوجه به آن از اهميت بالايي برخوردار است.لازم به ذكر است مفاهيم و محتواي آموزش هايي كه در دوره پيش دبستاني به كودك داده مي شود، بسيار مفيد و ضروري مي باشند. چون همان گونه كه در مقاطع مختلف تحصيلي، واحدهاي درسي وجود دارد، در دوره ي پيش دبستاني نيز واحدهاي كار گنجانده شده است؛ به اين معني كه آموزش ها با هدف انتقال مفاهيم رياضي، ديني و زبان آموزي ارائه مي شود. براي مثال تعريف يك داستان، به زبان آموزي كودك كمك مي كند و دايره ي لغت او را گسترش مي دهد، اين امر در خصوص كودكان دو زبانه، اهميت بيشتري دارد. در دوره ي پيش دبستاني، مربي محوريت داشته و نقش او در تربيت كودك پررنگ است، بايد مربيان را در امر آموزش تربيت كرد كه خوشبختانه در حال حاضر وزارت آموزش و پرورش براي مربيان پيش دبستان اين امكانات را فراهم نموده است.
در اين جا سوالي پيش مي آيد و آن اين كه: مربيان ما تا چه حد از توانايي هاي لازم برخوردارند؟ در پاسخ به اين پرسش مي توان موردي را مطرح كرد: متاسفانه هنوز يك تعامل سازنده ميان متوليان آموزش و پرورش با خانواده ها و مربيان برقرار نشده است، البته پس از انقلاب اسلامي با گسترش رشته هاي دانشگاهي درباره ي تربيت و آموزش كودكان، نيروهاي متخصص فراواني تربيت شده اند. اما هنوز بسياري از فارغ التحصيلان اين رشته ها به مراكز پيش دبستاني گسيل داده نشده اند. در اين جا تاكيد مي كنم كه وجود مراكز پيش دبستاني به عنوان مراكز فرهنگي مكمل آموزش هاي خانواده و در برخي موارد جايگزين آموزش هاي خانواده ها، نيازمند توجه بيشتر به توانايي و تخصص مربيان است. نكته ي بعدي فراهم ساختن امكانات لازم است. اين مراكز بايد مجهز به حداقل امكانات باشند تا زمينه ي بروز خلاقيت ها، رشد فكري و در نهايت پرورش يك انسان كامل ميسر شود. امكانات محدود موجود در برخي مدارس، به خصوص مناطق محروم، امكان آموزش عملي را با مشكل مواجه مي سازد. در مراكزي كه داراي امكانات فراوان با عناويني مانند اتاق بازي و غيره است، خلاقيت كودكان بيشتر شكوفا مي شود؛ اما در مناطق محروم بايد به بچه ها بسياري از موارد را با قدرت تجسم آموزش داد؛ حتي موقعيت فرهنگي و اجتماعي هر منطقه و هر شهر نياز به واحد كار متفاوت دارد كه منطبق با شرايط موجود هر منطقه باشد. بسياري از كودكاني كه در سال هاي گذشته دوره ي پيش دبستاني را گذرانده اند اكنون در مقاطع تحصيلي بالاتر بسيار موفق اند، بنابراين بايد با فراهم كردن امكانات و شرايط لازم توجه بيشتري به مناطق محروم كشور كرد. در پايان يادآور مي شود: كودكان هر جامعه پايه هاي اساسي آن جامعه هستند؛ لذا براي ساختن جامعه اي مطلوب، بايد پايه هاي آن مستحكم شوند. نگارنده معتقد است براي پيشبرد اهداف، بايد مربيان را آموزش داد و واحد كار در اختيار ايشان قرارداد تا بتوانند به نحو موثرتري اطلاعات را به كودكان انتقال دهند..
ارئه برخحورد صحیح با بچه های تازه وارداتكای كودك به مادر است. زیرا از هر نظر به او نزدیكتر و مأنوس تر است.از دیدگاه او مادر ، فردی است كه همه چیز را می داند ، مهربان است ، مددكار است . در گرفتاری ها فقط به او باید پناه برد، دردها را از طریق او باید درمان كرد و به طور كلی مایه امید و نشاط و زندگی است.
نیازمندی های كودك بسیار است. ولی یكی از شعبات آن مراقبت كلاس اولی ها می باشد . بخصوص مادر در این سال باید ، خود را وقف فرزند كند و اگر اشتغالات دیگری دارد بداند كه یك مشغله مهم و اساسی به آنها اضافه شده و آن ، راه اندازی تحصیل فرزند دلبندش است كه تحصیلات و شركت در محیط های اجتماعی آینده را پایه ریزی می كند. از این بابت به مواردی از این همیاری ها اشاره می كنم:
همه خوب می دانند كه در معرفی دنیای اطراف به كودك ، مادر نقش بسزایی دارد و در این راستا از ابزارهای گوناگونی استفاده می كند كه از جمله آنها ، داستان سرایی است. یكی دیگر از ابزارهای مورد استفاده مادرها، ارائه الگوی مناسب برای فرزند است، مادر می بایست در روشهای تربیتی خود ، به گونه ای عمل كند ، به شیوه ای سخن گوید و با كسانی رفت و آمد كند و الگوهایی را ارائه دهد كه ناخودآگاه برای كودك ، انگیزه یادگیری ، اصلاح و همانندسازی با الگوهای پیشنهادی ایجاد شود. در این راه فرزند از مسئولیت هایی كه مادر و پدر پذیرفته اند، می آموزد كه راهی بس طولانی در پیش دارد و این مسئله او را وا می دارد كه برای رفتن به مدرسه ، روزشماری و گاه لحظه شماری كند.
گاهی اوقات طفل برای رفتن به مدرسه گرفتار ترس ناگهانی و غیر قابل توصیفی می شود. اصولاً خود طفل نمی داند از چه چیزی در مدرسه می ترسد ، ولی به علت احساساتی كه در ضمیر ناخودآگاه خود دارد و مزید بر آن ، با شنیدن حرفهای بچه های بزرگتر در مورد مدرسه از حضور در مدرسه احساس ناراحتی می كند. مادری می گفت : دختر من ، سالهای پس از آغاز مدرسه علت ترس از مدرسه را چنین عنوان كرد : من از این می ترسیدم كه مدت ندیدن شما ، طولانی باشد چون از دیگران شنیده بودم كه از صبح تا عصر باید در مدرسه باشی. بنابراین من با حضور خود در مدرسه به همراه او ، به تدریج از ترس و وحشت او كاستم و با معرفی یكی از بچه ها به او ، زمینه آشنایی او را به همكلاسان خود ، فراهم آوردم و مسئله به همین آسانی حل شد.
گاهی اوقات پس از این كه كودك چند روزی به علت كسالت یا حادثه ای غیبت داشته باشد، از رفتن به مدرسه اعراض می كند. خصوصاً اگر این كسالت یا واقعه ، در مدرسه شروع شده و یا در آنجا اتفاق افتاده باشد. در این صورت مادر بهترین نقش را در ترمیم ذهن كودك دارد. باید با گوش دادن به سخنان و درددلهای كودك ، مسائل ، مشكلات و علت غیبت از مدرسه را جویا شود و آن هنگام به رفع مشكل و چاره جویی بپردازد. و با همراهی كودك و تقویت روحیه ی او از ادامه این احساس جلوگیری كند.
از مسائلی كه پایه گذاری آن در دوران كودكی ، بخصوص آغاز مدرسه انجام می شود، مسئله قبول مسئولیت و كار است. باید دانست كه شب قبل از مدرسه رفتن ، بهتر است كودكمان شام كمی میل كند و زود بخوابد تا بتواند صبح زود ، به راحتی بیدار شود. طفره رفتن از خواب به موقع ، اصلاً به صلاح كودك نیست ، زیرا با پایان كار ، كودك در می یابد كه با بهانه گیری می تواند دیر بخوابد و به دنبال آن ، كمبود خواب و دیر بیدار شدن و عواقب بعدی در پی است.
بیداری در صبح روز مدرسه ویژگی مهمی دارد. بهتر است یك ساعت قبل از بیرون رفتن از منزل ، فرزند را صدا بزنید تا با آرامش و تأنی به كمك مادر ، از خواب بیدار شده دست و صورت خود را بشوید، صبحانه كامل میل كند و پس از آن لباس پوشیده و آماده رفتن شود. لازم به یادآوری است كه در راه انداختن كودك به مدرسه از عجله و به قول معروف ( هول كردن ) او ، جداً خودداری شود و از عبارات زودباش ، تند باش ، دیر شد و .... به شدت پرهیز شود. چون در این صورت او تمام روز احساس خستگی و كسالت خواهد كرد.
فراموش نكنید كه به او بگویید در مدرسه چند ساعتی با آموزگار و سایر همشاگردی ها تنها می ماند و شما در پایان روز نزد او برمی گردید. حتی می توانید به او بگویید كه ممكن است در یكی دو روز اول تنها باشد و به او خوش نگذرد، اما پس از چندی به مدرسه عادت خواهد كرد. در همین زمان می توانید به او یادآوری كنید كه ممكن است بعضی از كودكان گریه كنند و مادرهایشان را بخواهند. سعی كنید تمام حوادثی را كه ممكن است در مدرسه برای او پیش بیاید برایش توضیح دهید تا چنانچه آن حوادث عملاً اتفاق افتاد ، آمادگی داشته باشد. اگر فقط از خوبی های مدرسه تعریف كنید و او با واقعه ناخوشایندی مواجه شود ، ناراحت می شود و ممكن است آنقدر تحت تأثیر قرار بگیرد كه نتواند با سایر كودكان بازی كند و یا با معلم خود ارتباط برقرار سازد و آنچه تدریس می شود را جذب كند. در ضمن اگر آموزگار قبل از شروع مدرسه در خانه به دیدار كودك بیاید، بسیار به نفع كودك تمام می شود.
هر چند كه كودكان ، معمولاً ، نسبت به رفتن به مدرسه اشتیاق دارند، اما غالباً در یكی دو روز اول زیاد به آنها خوش نمی گذرد. حتی اگر فرزند خود را كاملاً برای رفتن به مدرسه آماده كرده باشید ، باز هم این مسئله حادثه بسیار بزرگی در زندگی او به شمار می آید، زیرا این كار با دور شدن از مادر و ورود به محیطی جدید و ناشناس و رویارویی با غریبه ها همراه است. به همین دلیل بسیاری از مدارس از والدین می خواهند كه روز اول در مدرسه باقی بمانند و حتی در روزهای بعد نیز به این كار ادامه دهند تا كودك با محیط جدید خو بگیرد.
به طور كلی اگر كودك از قبل در محیطهای آموزشی حضور پیدا كرده باشد و رفتن به مدرسه در ادامه آن قرار گیرد، و اگر مدرسه برای آرام كردن كودك و از بین بردن اضطراب ناشی از دور شدن از والدین پیش بینی هایی كرده باشد، تجربه ای لذتبخش خواهد بود و چنانچه این كار به خوبی انجام شود اعتماد به نفس كودك بیشتر می شود. به همین دلیل است كه بعضی از كودكان در مدرسه شكوفا می شوند.
كودكی كه از رفتن به مدرسه اكراه دارد، كودكی است كه با دور شدن از مادر دچار اضطراب می شود. شاید اضطراب او بی مورد هم نباشد ، بخصوص اگر احساس كند كه با فرستادن او به مدرسه ، با زور از خانه بیرونش كرده اند. گاهی اوقات ، وقتی خواهر یا برادر كوچكتری در خانه وجود داشته باشد، كودك احساس می كند كه از عشق و محبت مادری محروم شده است ، علی الخصوص وقتی كه می بیند فرزند نورسیده هر روز عشق و محبت بیشتری را به خود اختصاص می دهد. از سوی دیگر بعضی از كودكان با حضور در كلاس آموزگاری كه ترسناك است و به نیازهای آنها توجهی ندارد ، نسبت به مدرسه عكس العمل منفی پیدا می كنند .
بعضی از كودكان صرفاً به زمان بیشتری برای آشنا شدن با مدرسه احتیاج دارند و آمادگی كمتری برای دور شدن از والدین دارند ، زیرا كه امنیت او را تضمین می كنند. اگر به اندازه كافی در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید ، كودك به مدرسه اعتماد پیدا می كند و یاد می گیرد كه آموزگار برای آرام كردن و حمایت از او چنانچه موردی پیش بیاید ، در مدرسه حضور دارد.
گاهی عكس العمل منفی فرزند شما به دلیل روشی است كه برای آماده كردن او به كار برده اید . اگر والدین بیش از حد محتاط باشند و دائماً كودك را از خطرها و فجایعی كه ممكن است در مدرسه وجود داشته باشد بترسانند، كودك حق دارد كه دور از والدین خود احساس آرامش نكند. گاهی اوقات والدین دوست ندارند فرزند خود را به مدرسه بفرستند و ناخودآگاه نارضایتی و اضطراب خود را به كودك منتقل می كنند. تردیدی وجود ندارد كه كودك هم از رفتن به مدرسه اكراه پیدا می كند.
به هرحال برای تمام مشكلاتی كه ذكر شد یك را ه حل وجود دارد: برای چند روز در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید.
چگونه از بروز استرس و نگرانی ناشی از شروع درس و بازگشایی مدارس جلوگیری كنیم؟
-وقت بیشتری را با كودك خود سپری كنید.
-محیط خانه را برای كودك ثابت و منظم كنید.
-قوانینی را برای منزل وضع كنید و با یكدیگر قرار بگذارید كه آنها را اجرا كنید.
-عواقب و پیامدهای ناشی از نقض قوانین را بیان كنید.
-سعی كنید كه با كودكان خود ارتباط نزدیكی برقرار كنید ، فقط به سخن گفتن با آنها ، اكتفا نكنید . اگركودك رفتار ناپسندی دارد به جای سرزنشهای پی در پی ، علت رفتار او را بفهمید و او را درك كنید .
-به سخنان فرزند خود خوب گوش كنید . از نیازهای او باخبر شده ، او را بفهمید. در نظر داشته باشید كه مدرسه رفتن یك روند دراز مدت است. یك موفقیت یا حتی شكست ناگهانی نمی تواند زندگی كودك را رقم بزند.
-عشق و محبت دائمی خود را ابراز كرده ، همیشه آنها را مورد حمایت خود قرار دهید و در كنار آنها حضور داشته باشید .
قوانین ، كمك زیادی به كاهش استرس می كنند . لازم است كه برای هر گروه سنی قوانینی را وضع كنیم. قوانینی برای زمان خوابیدن ، وقت بیدار شدن ، به حمام رفتن و ... به این ترتیب كودكان می آموزند كه به تدریج منظم و مرتب بار بیایند. ( پرورش یابند). زمانی كه یك برنامه هفتگی را طراحی می كنید ، از همه ی اعضای خانواده نظر بخواهید . وظایف هر یك را بیان كنید و به فواید پیروی از قوانین اشاره نمائید.
ارتباط با كودكان ، وسیله ای است كه به آنها كمك می كند از اشتباه های خود درس بگیرند. به كودكان فرصت بدهید تا بفهمند كه شما می خواهید به آنها كمك كنید كه مشكلاتشان را حل كنند. مشكلاتی كه به سوء رفتار منجر خواهند شد. زمانی كه كودكان فقط انتظار تنبیه دارند، هرگز مسائل خود را با شما در میان نمی گذارند. همیشه تعادلی بین محدودیت و روابط باز با كودكان و تنبیه و سرزنش آنها وجود دارد. كودكان نمی خواهند كه سوء رفتار داشته باشند ، بلكه چون هنوز نمی دانند كه با وجود فشار همسالان چگونه روابط و دوستی های خود را با والدین حفظ كنند، رفتارهای ناپسندی نشان می دهند.
با نزدیك شدن مهر و آغاز سال تحصیلی ، شور و هیجان خاصی ، دانش آموزان و خانواده های آنها را در بر می گیرد. اما این شور و هیجان در خانواده هایی كه فرزندشان برای اولین سال پا به مدرسه می گذارد ، توأم با نگرانی است . نگرانی از عدم سازگاری كودك با محیط مدرسه . البته در بسیاری از مواقع این نگرانی بی مورد نیست و در روز آغاز سال تحصیلی با بی تابی فرزند و جدا نشدن او از مادر نمود پیدا می كند.
اتكای كودك به مادر است. زیرا از هر نظر به او نزدیكتر و مأنوس تر است.از دیدگاه او مادر ، فردی است كه همه چیز را می داند ، مهربان است ، مددكار است . در گرفتاری ها فقط به او باید پناه برد، دردها را از طریق او باید درمان كرد و به طور كلی مایه امید و نشاط و زندگی است.
نیازمندی های كودك بسیار است. ولی یكی از شعبات آن مراقبت كلاس اولی ها می باشد . بخصوص مادر در این سال باید ، خود را وقف فرزند كند و اگر اشتغالات دیگری دارد بداند كه یك مشغله مهم و اساسی به آنها اضافه شده و آن ، راه اندازی تحصیل فرزند دلبندش است كه تحصیلات و شركت در محیط های اجتماعی آینده را پایه ریزی می كند. از این بابت به مواردی از این همیاری ها اشاره می كنم:
همه خوب می دانند كه در معرفی دنیای اطراف به كودك ، مادر نقش بسزایی دارد و در این راستا از ابزارهای گوناگونی استفاده می كند كه از جمله آنها ، داستان سرایی است. یكی دیگر از ابزارهای مورد استفاده مادرها، ارائه الگوی مناسب برای فرزند است، مادر می بایست در روشهای تربیتی خود ، به گونه ای عمل كند ، به شیوه ای سخن گوید و با كسانی رفت و آمد كند و الگوهایی را ارائه دهد كه ناخودآگاه برای كودك ، انگیزه یادگیری ، اصلاح و همانندسازی با الگوهای پیشنهادی ایجاد شود. در این راه فرزند از مسئولیت هایی كه مادر و پدر پذیرفته اند، می آموزد كه راهی بس طولانی در پیش دارد و این مسئله او را وا می دارد كه برای رفتن به مدرسه ، روزشماری و گاه لحظه شماری كند.
گاهی اوقات طفل برای رفتن به مدرسه گرفتار ترس ناگهانی و غیر قابل توصیفی می شود. اصولاً خود طفل نمی داند از چه چیزی در مدرسه می ترسد ، ولی به علت احساساتی كه در ضمیر ناخودآگاه خود دارد و مزید بر آن ، با شنیدن حرفهای بچه های بزرگتر در مورد مدرسه از حضور در مدرسه احساس ناراحتی می كند. مادری می گفت : دختر من ، سالهای پس از آغاز مدرسه علت ترس از مدرسه را چنین عنوان كرد : من از این می ترسیدم كه مدت ندیدن شما ، طولانی باشد چون از دیگران شنیده بودم كه از صبح تا عصر باید در مدرسه باشی. بنابراین من با حضور خود در مدرسه به همراه او ، به تدریج از ترس و وحشت او كاستم و با معرفی یكی از بچه ها به او ، زمینه آشنایی او را به همكلاسان خود ، فراهم آوردم و مسئله به همین آسانی حل شد.
گاهی اوقات پس از این كه كودك چند روزی به علت كسالت یا حادثه ای غیبت داشته باشد، از رفتن به مدرسه اعراض می كند. خصوصاً اگر این كسالت یا واقعه ، در مدرسه شروع شده و یا در آنجا اتفاق افتاده باشد. در این صورت مادر بهترین نقش را در ترمیم ذهن كودك دارد. باید با گوش دادن به سخنان و درددلهای كودك ، مسائل ، مشكلات و علت غیبت از مدرسه را جویا شود و آن هنگام به رفع مشكل و چاره جویی بپردازد. و با همراهی كودك و تقویت روحیه ی او از ادامه این احساس جلوگیری كند.
از مسائلی كه پایه گذاری آن در دوران كودكی ، بخصوص آغاز مدرسه انجام می شود، مسئله قبول مسئولیت و كار است. باید دانست كه شب قبل از مدرسه رفتن ، بهتر است كودكمان شام كمی میل كند و زود بخوابد تا بتواند صبح زود ، به راحتی بیدار شود. طفره رفتن از خواب به موقع ، اصلاً به صلاح كودك نیست ، زیرا با پایان كار ، كودك در می یابد كه با بهانه گیری می تواند دیر بخوابد و به دنبال آن ، كمبود خواب و دیر بیدار شدن و عواقب بعدی در پی است.
بیداری در صبح روز مدرسه ویژگی مهمی دارد. بهتر است یك ساعت قبل از بیرون رفتن از منزل ، فرزند را صدا بزنید تا با آرامش و تأنی به كمك مادر ، از خواب بیدار شده دست و صورت خود را بشوید، صبحانه كامل میل كند و پس از آن لباس پوشیده و آماده رفتن شود. لازم به یادآوری است كه در راه انداختن كودك به مدرسه از عجله و به قول معروف ( هول كردن ) او ، جداً خودداری شود و از عبارات زودباش ، تند باش ، دیر شد و .... به شدت پرهیز شود. چون در این صورت او تمام روز احساس خستگی و كسالت خواهد كرد.
فراموش نكنید كه به او بگویید در مدرسه چند ساعتی با آموزگار و سایر همشاگردی ها تنها می ماند و شما در پایان روز نزد او برمی گردید. حتی می توانید به او بگویید كه ممكن است در یكی دو روز اول تنها باشد و به او خوش نگذرد، اما پس از چندی به مدرسه عادت خواهد كرد. در همین زمان می توانید به او یادآوری كنید كه ممكن است بعضی از كودكان گریه كنند و مادرهایشان را بخواهند. سعی كنید تمام حوادثی را كه ممكن است در مدرسه برای او پیش بیاید برایش توضیح دهید تا چنانچه آن حوادث عملاً اتفاق افتاد ، آمادگی داشته باشد. اگر فقط از خوبی های مدرسه تعریف كنید و او با واقعه ناخوشایندی مواجه شود ، ناراحت می شود و ممكن است آنقدر تحت تأثیر قرار بگیرد كه نتواند با سایر كودكان بازی كند و یا با معلم خود ارتباط برقرار سازد و آنچه تدریس می شود را جذب كند. در ضمن اگر آموزگار قبل از شروع مدرسه در خانه به دیدار كودك بیاید، بسیار به نفع كودك تمام می شود.
هر چند كه كودكان ، معمولاً ، نسبت به رفتن به مدرسه اشتیاق دارند، اما غالباً در یكی دو روز اول زیاد به آنها خوش نمی گذرد. حتی اگر فرزند خود را كاملاً برای رفتن به مدرسه آماده كرده باشید ، باز هم این مسئله حادثه بسیار بزرگی در زندگی او به شمار می آید، زیرا این كار با دور شدن از مادر و ورود به محیطی جدید و ناشناس و رویارویی با غریبه ها همراه است. به همین دلیل بسیاری از مدارس از والدین می خواهند كه روز اول در مدرسه باقی بمانند و حتی در روزهای بعد نیز به این كار ادامه دهند تا كودك با محیط جدید خو بگیرد.
به طور كلی اگر كودك از قبل در محیطهای آموزشی حضور پیدا كرده باشد و رفتن به مدرسه در ادامه آن قرار گیرد، و اگر مدرسه برای آرام كردن كودك و از بین بردن اضطراب ناشی از دور شدن از والدین پیش بینی هایی كرده باشد، تجربه ای لذتبخش خواهد بود و چنانچه این كار به خوبی انجام شود اعتماد به نفس كودك بیشتر می شود. به همین دلیل است كه بعضی از كودكان در مدرسه شكوفا می شوند.
كودكی كه از رفتن به مدرسه اكراه دارد، كودكی است كه با دور شدن از مادر دچار اضطراب می شود. شاید اضطراب او بی مورد هم نباشد ، بخصوص اگر احساس كند كه با فرستادن او به مدرسه ، با زور از خانه بیرونش كرده اند. گاهی اوقات ، وقتی خواهر یا برادر كوچكتری در خانه وجود داشته باشد، كودك احساس می كند كه از عشق و محبت مادری محروم شده است ، علی الخصوص وقتی كه می بیند فرزند نورسیده هر روز عشق و محبت بیشتری را به خود اختصاص می دهد. از سوی دیگر بعضی از كودكان با حضور در كلاس آموزگاری كه ترسناك است و به نیازهای آنها توجهی ندارد ، نسبت به مدرسه عكس العمل منفی پیدا می كنند .
بعضی از كودكان صرفاً به زمان بیشتری برای آشنا شدن با مدرسه احتیاج دارند و آمادگی كمتری برای دور شدن از والدین دارند ، زیرا كه امنیت او را تضمین می كنند. اگر به اندازه كافی در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید ، كودك به مدرسه اعتماد پیدا می كند و یاد می گیرد كه آموزگار برای آرام كردن و حمایت از او چنانچه موردی پیش بیاید ، در مدرسه حضور دارد.
گاهی عكس العمل منفی فرزند شما به دلیل روشی است كه برای آماده كردن او به كار برده اید . اگر والدین بیش از حد محتاط باشند و دائماً كودك را از خطرها و فجایعی كه ممكن است در مدرسه وجود داشته باشد بترسانند، كودك حق دارد كه دور از والدین خود احساس آرامش نكند. گاهی اوقات والدین دوست ندارند فرزند خود را به مدرسه بفرستند و ناخودآگاه نارضایتی و اضطراب خود را به كودك منتقل می كنند. تردیدی وجود ندارد كه كودك هم از رفتن به مدرسه اكراه پیدا می كند.
به هرحال برای تمام مشكلاتی كه ذكر شد یك را ه حل وجود دارد: برای چند روز در كنار فرزند خود در مدرسه بمانید.
چگونه از بروز استرس و نگرانی ناشی از شروع درس و بازگشایی مدارس جلوگیری كنیم؟
-وقت بیشتری را با كودك خود سپری كنید.
-محیط خانه را برای كودك ثابت و منظم كنید.
-قوانینی را برای منزل وضع كنید و با یكدیگر قرار بگذارید كه آنها را اجرا كنید.
-عواقب و پیامدهای ناشی از نقض قوانین را بیان كنید.
-سعی كنید كه با كودكان خود ارتباط نزدیكی برقرار كنید ، فقط به سخن گفتن با آنها ، اكتفا نكنید . اگركودك رفتار ناپسندی دارد به جای سرزنشهای پی در پی ، علت رفتار او را بفهمید و او را درك كنید .
-به سخنان فرزند خود خوب گوش كنید . از نیازهای او باخبر شده ، او را بفهمید. در نظر داشته باشید كه مدرسه رفتن یك روند دراز مدت است. یك موفقیت یا حتی شكست ناگهانی نمی تواند زندگی كودك را رقم بزند.
-عشق و محبت دائمی خود را ابراز كرده ، همیشه آنها را مورد حمایت خود قرار دهید و در كنار آنها حضور داشته باشید .
قوانین ، كمك زیادی به كاهش استرس می كنند . لازم است كه برای هر گروه سنی قوانینی را وضع كنیم. قوانینی برای زمان خوابیدن ، وقت بیدار شدن ، به حمام رفتن و ... به این ترتیب كودكان می آموزند كه به تدریج منظم و مرتب بار بیایند. ( پرورش یابند). زمانی كه یك برنامه هفتگی را طراحی می كنید ، از همه ی اعضای خانواده نظر بخواهید . وظایف هر یك را بیان كنید و به فواید پیروی از قوانین اشاره نمائید.
ارتباط با كودكان ، وسیله ای است كه به آنها كمك می كند از اشتباه های خود درس بگیرند. به كودكان فرصت بدهید تا بفهمند كه شما می خواهید به آنها كمك كنید كه مشكلاتشان را حل كنند. مشكلاتی كه به سوء رفتار منجر خواهند شد. زمانی كه كودكان فقط انتظار تنبیه دارند، هرگز مسائل خود را با شما در میان نمی گذارند. همیشه تعادلی بین محدودیت و روابط باز با كودكان و تنبیه و سرزنش آنها وجود دارد. كودكان نمی خواهند كه سوء رفتار داشته باشند ، بلكه چون هنوز نمی دانند كه با وجود فشار همسالان چگونه روابط و دوستی های خود را با والدین حفظ كنند، رفتارهای ناپسندی نشان می دهند.
- علاقه به عبادات و آداب و رسوم مذهبی و دینی
- علاقه به پیامبران ، ائمه ی اطهار و شخصیّت های دینی و ملّی
- علاقه به دانستن فضایل اخلاقی از جمله نوع دوستی و احترام به دیگران
- تقویت اعتماد به نفس
- علاقه به شناخت محیط زندگی اجتماعی خود
- علاقه به بروز عواطف و احساسات خود در عین تسلّط بر نفس
- نگرش مثبت نسبت به رعایت مقرّرات و قوانین اجتماعی
- مسئولیّت پذیری
نگرش ها ، عموماً مسایلی ارزشی هستند و بهتر است از طریق عمل خود نگرش ها را به کودکان بیاموزیم نه صرفاً با حرف.
مهارت (ذهنی و عملی):
مهارت هایی که می توانند کودکان در پایان دوره ی سنی به آن دست یابند عبارت اند از:
- افزایش توانایی فراگیران به منظور استفاده از حواس ، برای شناخت محیط زندگی
- افزایش توانایی فراگیران به منظور طبقه بندی پدیده ها ، برای شناخت بیشتر محیط زندگی
- پرورش خلاقیّت
- پرورش قدرت تمرکز
- توسعه ی توانایی ادراک اشیاء در صورت های مختلف
- توسعه توانایی استدلال
- پرورش مهارت های زبان
- درک مفاهیم مقدّماتی(علوم-ریاضی)
- پرورش توانایی هماهنگی بین حرکات و اندام های مختلف بدن
- رعایت نکات بهداشتی و ایمنی
- پرورش ذوق هنری و حس زیبایی شناسی
- تقویت توانایی ایجاد رابطه با دیگران
- رعایت مقرّرات و قوانین اجتماعی
- رعایت حقوق فردی و اجتماعی
چرا آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان اهمیت دارد؟
آموزش و پرورش در دوره پیش دبستان برای رشد کلی و همه جانبه ی کودک اهمیت دارد بویژه در موارد زیر:
· شش سال اولیه زندگی کودک سال هایی حساس هستند زیرا میزان رشد در این سالها نسبت به مراحل دیگر رشد، سرعت بسیار بیشتری دارد.
· پرورش کامل استعدادهای کودک، بویژه در این سالها، نیاز به محیطی محرک و برانگیزنده دارد.
· با افزایش مداوم تعداد مادران شاغل، گسیختن و وابستگی ها و نظام خانواده های سنتی، تنشهای روانی حاصل و نیز اشتغال والدین در خارج از محیط خانه، که حاصل الگوی زندگی کنونی است.
کودکان اغلب نمی توانند از منافع یک محیط محرک و برانگیزنده بهره مند شوند.
· کودکان مناطق محروم بویژه از این نظر محرومیت های بیشتری را متحمل می شوند والدینی که بی سواد هستند، توانایی تعامل موثر و مفید با کودکان خود را ندارند و نمی توانند به رشد مطلوب و مناسب گفتار و مهارتهای شناختی کودک خود کمک کنند.
· یک برنامه آموزش و پرورش مناسب در این دوره، تجار بی محرک برای رشد ذهنی، زبانی، جسمی، اجتماعی و عاطفی کودکان فراهم می آورد. و کودک را در ساختن مبنایی قوی برای سهولت رشد بعدی و بارور کردن استعدادهای کاملش کنند.
· آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان به عمومیت و جامعیت و آموزش و پرورش ابتدایی نیز کمک می کند.
· یک برنامه آمادگی برای مدرسه کودک فراهم می کند، یعنی او را با مفاهیم و مهارتهای گفتاری و جسمی که برای یادگیری خواندن و نوشتن و حساب کردن در کلاس های ابتدایی ضروری هستند، آشنا و از این نظر آماده می کند. همچنین به رشد قابلیت ها و شایستگی های دیگر کودک کمک می کند، مانند سازش با کودکان دیگر، پیروی از برنامه های عادی روزانه، یادگیری، ساکت نشستن و تمرکز کردن بر فعالیتها در یک دوره زمانی خاص، طولانی تر شدن مدت توجه و مواردی از این قبیل همه ی مهارتها و شایستگی ها به سازگاری کودک سالهای اولیه ی مدرسه کمک می کند. این آمادگی ها تا حدودی به کاهش تعداد مردودی، افت تحصیلی و شکست در سطوح مدرسه کمک می کند.
وقتی کودکان خردسال به مراکز آموزش و پرورش دوره پیش از دبستان راه می یابند، خواهران بزرگتر آنها نیز آزادی بیشتری دارند و بدون نگرانی برای سرپرستی و مراقبت از آنها می توانند در مدارس عادی حضور پیدا کنند. بنابراین، آموزش و پرورش دوره پیش از دبستان به طور غیر مستقیم تاثیر مثبتی بر ورود به مدارس دختران خواهد داشت.
.تأثیر آموزش و پرورش پیش از دبستان بر رشد شناختی وهوشی کودکان
طبق تحقیقات انجام یافته در دانشگاه های معتبر دنیا از جمله در نیو یورک تأثیر محیط های غنی تربیت بر رشد در سال ها ی اولیه حیات کودک انکار ناپذیر است ؛این آموزش ها باعث رشد کرتکس مغز می شود وشیار های آنرا عمیق تر می کند وباعث افزایش وزن آن میشود همچین قطر رگ هایی که خون را به کرتکس مغز می فرستند می نماید و حجم سلول های ترشح شده آنزیم حافظه ساز را افزایش می دهد در نتیجه مغز تقویت شده ویاد گیری آسان تر انجام می شود .
بر اساس تحقیقات عموم محققان دوران کودکی برای رشد هوش بسیار ضروری است وچنان چه آموزش ها ومحرک های لازم ومناسب در این دوره ارائه نگردد در دوره های بعدی محرکات وآموزش ها تأثیرات کمتری در تغییر پذیری فرد داشته وبا تلاش هایی که به منظور جبران به عمل آید فقط 50٪ فرصت از دست رفته قابل جبران خواهد بود .(از نشریه ی استا ندارد سازی مهد کودک های ایران )
برنامه های آموزشی دوره پیش از دبستان:
· برنامه ی پیش دبستان اساساً به جای تأکید بر محتوا (فعّالیّت محوری) است یعنی بازی ، قصه ، شعر ، کاردستی ، نقّاشی ، مشاهده ، بحث و گفت و گو ، گردش علمی ، اجرای آزمایش و نمایش خلاق فعّالیّت های آموزشی را تشکیل می دهد.
· برنامه ی پیش دبستان در هم تنیده است یعنی به جای آموزش مستقیم و موضوع محور رشته های علمی مانند ریاضی ، علوم ، زبان آموزی و ... آن هم جدا از یکدیگر ، اساس کار بر فعّالیّت فراگیران متمرکز بوده و آن ها از این طریق اطلاعات مورد نیاز رشته های مختلف را کسب می نمایند.
· تأکید برنامه های پیش دبستان در استفاده از بسته های آموزشی است. به عبارت دیگر ، منابع متعددی از قبیل ، کتاب راهنمای مربی ، وسایل مورد نیاز ، برگه های کار عملی کودک و .... در اختیار مرکز قرار می گیرد.
· بر برنامه ی درسی تأکید می شود. یعنی مبنای عمل مرکز آموزشی ، کل برنامه ی درسی است نه یک رسانه محض مثل کتاب.
· در برنامه ی پیش دبستان ، می بایست به فرهنگ بومی ، محلی توجه شود.
تاثیر آموزش های پیش ازدبستان بر رشد وسازگاری اجتماعی کودکان
کودکان در این سنین علاقه بیشتری به ارتباط بابزرگتر هانشان میدهند. شرایط اجتماعی امروزی از نظر نوع سکونت ،تعدادافرادخانوار ومحدوده های شغلی واجتماعی والدین دراین زمینه موثر است . آموزش های این دوره میتواند آمادگی رشدرادر دوره ابتدایی تسهیل کند.کودکانی که ازآموزش قبل ازدبستان برخوردار بوده اندازنظرمهارت های کلامی ودستیابی به تجارب دست اول به هنگام بازی وفعالیت ازسایرکودکان رفتارجامعه پسنده تری ازخودنشان میدهند.به طورکلی میتوان گفت آموزش قبل ازدبستان برسازگاری عاطفی واجتماعی کودکان بطور چشمگیری موثر می باشد.(فصل نامه ت ، ت شماره 52-4)
در مشاهده ی تعامل بین مربی ودانش آموزبه این موارد می تواند مورد توجه قرار گیرد :
- مربی با کلام تمایل خود را برای کمک به دانش آموز نمایان می کرد .
-مشکل وپرسش دانش آموزان را در باره ی تکلیف در اکثر موارد پاسخ میداد
- تکالیف دانش آموزان را به صورت فردی باز بینی می کردند .
- از وسایل کمک آموزشی به نسبت این سن کمتر استفاده می کردند .
- یشتر از تشویق های کلامی استفاده می شد .
- محتوارا بیشتر تکرار می کردند.
- با رفتار غیر کلامی دانش آموزان را در ادامه بحث هدایت می کردند .
- محور های برنامه های روزانه آنها به طور کامل تدارک دیده نشده بود که لاجرم بعضی موارد آموزشی ومهارتی وشناختی و.....در این سن مورد غفلت واقع می شد.
- مربیان چندان از بنیه ی علمی برخوردار نبودند وکتاب های در خصوص ارتقای ای بنیه مشاهده نشد .
در یک جمعبندی می توان گفت اهمیت این مقطع هنوز در مراکز شهرستانی با دیدگاه سنتی که ،پیش دبستانی مقدمه ای برای دبستان است حاکم است وهیچ نظارتی هم در این خصوص صورت نمی گیرد.
انجام تست نگهداری ذهنی پیاژه در مهد کودک دریا و الزهرای
آموزش و پرورش پارس آباد
نگهداری ذهنی ، بخش به بخش ، همراه با نا همطرازیها یعنی با فواصل زمانی از یکدیگر شکل می گیرد پیاژه این ها را افقی می نامد که :
مراحل نگهداری :
مرحله اول ) عدم نگهداری ذهنی ؛ دراین مرحله جواب های کودک براساس ادراک فوری اواست ، کودک در هرزمان توجه خودرا تنها بریک بعد متمرکز میکند امادر طول زمان ازبعدی به بعد دیگر میگذرد وهمین امر تناقضاتی به وجود می آورد که به دلیل ناتوانی درهماهنگ ساختن روابط به حل آنها نایل نمی آید.
لوازم تست : دوگلوله خمیر به رنگ های مختلف
روش اجرا :
درابتدا از(هانیه مراد زاده – مقطع پیش دبستانی – کلاس خانم فیروزی ) خواسته شد که 2 گلوله رابه یک اندازه درآورد .
سپس از او خواسته شد یکی از این خمیرها را به شکل دیگری در آورد ،از او
سوال شد که اندازه کدام یک بیشتر است ؟ جواب (گلوله ای که پهن تر است
را بزرگتر دیده و آن را نشان می دهد )
بعد از درست کردن شکل های گوناگون از خمیر ، نگهداری از بعدهای طولی
عرضی وارتفاع چندین بار آزمایش گردید – این آزمایش در همان مهدکودک در مورد آریا شهباز زاده اجرا شد که همان نتایج عاید شد)
هانیه در این مقطع سنی به مرحله نگهداری ذهنی دست نیافته ، او تصور می
کند که دگرگونی شکلی یا وضعیت فضایی یک شی به تغییر خصیصه های
فیزیکی آن می انجامد .
این تست با مراحل بالا در خصوص نگهداشت ذهنی در مهد کودک دریا نیز با 1- سحر قولی 2- محسن قربان زاده اجرا گردید ونتایج مشابه عاید گردید .
مرحله دوم ) رفتار بینابین ؛ کودک بیش ازمرحله قبل بادرنظرگرفتن دوبعد ،به صورت متناوب یاهمزمان متمایل است نگه داری ذهنی رادر پاره ای ازموارد می پذیرد ودربرخی دیگر نمی پذیرد دروضعیت های ساده به نگهداری ذهنی نایل میشود اما درجنبه های ادراکی مساله اغراق آمیز یاابراز تردید به پاسخ های وی شود به عدم نگهداری ذهنی باز می گردد .
مرحله سوم )نگهداری ذهنی ؛ کودک این مرحله رادربرابر هرآزمون بلافاصله نشان می دهد که واجد نگه داری ذهنی است وی چنین می پندارد که دگرگونی ها فقط جنبه ظاهری دارند وتعیین خواص فیزیکی معینی نمی انجامد ودرآخرین تحلیل به کمک یکی ازاین پاسخ ها خود راتوجیه می کند .
)اصل این همانی )این باز همان است) قبلا نیز همان بود ،چیزی بر آن افزوده نشده است )جبران :تغییری دریک بعد باتغییرمناسب باآن بعددیگرجبران شده است مثلا شکل 1 طویل تر است ولی درعوض باریکتر است
شکل1)
شکل 2)
بازگشت پذیری:این همان است می تواند به وضع اولی برگردانده شود.
برنامه ها در مهد کودک:
با توجه به برنامه ی این مرکز در پارهای از موارد اشکال هایی بر آن وارد است که برای برسی ومقایسه ی آن چند نکته از وینتا کول ترجمه ی مفیدی در خصوص برنامه در این مقطع که باید تعدل در موارد ذیل را داشته باشد بیان می شود :
هر برنامه روزانه باید به طریقی طراحی شود که تعدل را در موارد زیر را منعکس کند
· فعالیت های فردی وگروهی
· " " محیط آزاد وبسته
· " " فعال وآرام
· " " فعالیت های آزاد وسازمان یافته یا هدایت شده
· فعالیت های شکوفا کننده وهمه جانبه ی رشد
برنامه این مراکز حالت کلیشه ای داشته ووموار د فوق در آن رعایت نشده است ،تکالیف جانبی از جمله آموزش زبان انگلیسی با توجه به دو زبانه بودن منطقه برآنان تحمیل شده که برنامه های اصلی آنان را تحت شعاع قرارمی دهد
برنامه پیشنهادی روزانه 4 ساعتی در دوره ی پیش دبستانی
|
ساعت |
صبح |
فعالیت ها |
|
8:45-8:30: |
صبح |
خوشامد گویی وبازرسی وضعیت نظافت کودکان |
|
9 - 8:45 |
" |
دعا ونیایش |
|
9:15- 9 |
" |
بحث وگفتگوی آزاد |
|
9:15 -9:35 |
" |
فعالیت های شناختی یا گفتاری |
|
10:50-10:5 |
" |
بازی در فضای باز |
|
11:20-10:50 |
" |
شست ووی دست ها وتنفس واستراحت |
|
11:50-11:20 |
" |
بازی آزاد در محیط بسته ودر گروه های کوچک همراه با فعالیت های خلاق |
|
12:22-11:50 |
" |
قصه گویی وسرود خوانی وقافیه سازی نمایش های خلاق یا حرکات موزون |
یک برنامه ی پیشنهادی برای یک مهد کودک فرضی
هدف :پرورش حس مسئولیت پذیری در کودکان مرز سنی 6سال
محتوا:در باره ی این هدف با توجه به به ایجاد این مهارت ویا نگرش مثبت به این امر می توان تکالیفی را در محیط های گوناکون در نظر گرفت مانند
فعالیت های داخل کلاسی وخارج کلاسی (علوم ،محیط زیست و...)
-کارهایی ازقبیل تهیه چند وسیله برای کار علوم در کلاس
-یا نگهداری بعضی از وسایل کلاس وکمک دانش آموزان به معلم در کاهای کلاسی و...تجربه های ملموس ودر حد اندازه بچه ها ای امر را تقویت کرد
- در خانه نیز با کمک در کارهای خانه از قبیل آوردن آب برسفره ویا خریدن وسایل از خواربا فروشی محل این امر را تقویت کرد
-تهیه ی قصه ها وداستان های ناتمام در مورد مسئولیت پذیری وعدم مسئولیت پذیری و درک عواقب این امور توسط دانش آموز
-کشیدن نقاشی هایی در ارتباط با انجام کارهای خود در خانه توسط بچه ها
-ترتیب دادن یک فعالیت خارج کلاسی برای جمع آوری وتمیز کردن حیاط مهد کودک
استفاده از اشعار وموسیقی های در ارتباط با موضوع و.....
تهیه ی شرح وظایف روزانه آنها ونقد وبررسی کارهای خود در این خصوص در فعالیت های گفت گو های آزاد .
راهبرد های یاد دهی ویادگیری :
-اسفاده از بازی هایی در حیاط مهد با در داخل کلاس
-استفاده از قصه هایی که نتیجه ان احساس تکلیف نمودن کودک برای کارهای خود ویا دیگران و جامعه باشد .
-استفاده از یک نمایش خلاق در خصوص کارهای کودک که در خانه به مادر شان کمک کرده اند .
-باکارهای عملی و روش های فعال می توان این آیتم را در کودکان تقویت کرد .
در این مهد کودک ها برنامه ی منسجم که این آیتم ها را با برنامه دنبا ل نمایند مشاهده نشد ولی درکتاب های تدریس شده و قالب فعالیت های کلی وبازی های آنها این آیتم ها دیده می شد
به نام خدایی که در این نزدیکی است .
با صد هزار جلوه کتاب را در چشم ها متجلی کنید .
(مقام معظم رهبری )
قصه های کودکان چگونه باید باشد
1) همخوان با احساسات و علاقه آنها باشد .نه مبتنی بر دنیای بزرگسالان .
2) دارای ساخت داستانی مناسب کودکان باشد . انگیزه تعقیب را در کودکان ایجاد کند .
3) طولانی و ملال آور نباشد ، کوتاه باشد .
4) پیچیده و دارای شخصیت های متعدد نباشد .
5) هم خوانی فرهنگی در قصه ها رعایت شود .
6) قصه ها نباید بلافاصله لو برود و کودک تا آخر آن حدس بزند .
7) قصه هایی که تاثیر مثبت داشته باشدند انتخاب شود ، مثل شجاعت ، دوستی به
جای دشمنی .
8) حاوی واژگان فراوان نباشد همچنین جذاب باشد .
9) کتاب قصه را کودک بپسندد( طراحی ، نقاشی ،زیبایی ظاهری )
از قصه مهمتر کسی که قصه را می گوید می باشد . تمرین ، تسلط ، دوست داشتن قصه و قصه گویی و شناخت دنیای کودک از ضرورت های کار قصه گویی است .
شرایط قصه گو
1) قصه را خوانده باشد و زیر و بم های قصه و فضای مناسب کلامی را بداند .
2) قصه ای که خودمان دوست داریم را بگوئیم کودک از خطوط و چهره قصه گو بی علاقه گی را
می فهمد .
3) از فضای قصه بیرون نرود ( قطع قصه ،گفتگو یا خوردن )
4) صبور و با حوصله باشد (شتاب برای تمام کردن ، پاسخ سئوالات دانش آموز ندادن )
5) حرکات قصه گو و صدایش خیلی مهم است .
6) تکیه کلام نا به جا نداشتن .
7) رابطه عاطفی برقرار کردن .
8) لحن و حرکات قصه گو وقتی به پایان قصه نزدیک می شود باید آرامش بخش باشد .
9) قصه گو دارای لکنت زبان نباشد .و تو دماغی صحبت نکند .
10) آراستگی ، ظاهر و لباس قصه گو باید مطلوب باشد .
* قصه های تصویری برای روز و قصه های بدون تصویر برای شب مورد نیاز است .*
از قصه های دنباله دار برای پرورش تخیل و صبوری بچه ها استفاده می شود .
روش های قصه گویی
1) قصه خوانی : جهت واژه آموزی و تشویق کودکان به کتاب و کتاب خوانی تکیه بر متن است و در
قصه گویی تکیه بر حافظه
2) قصه گویی ساده : وقتی قصه را بیان می کنیم نگاهمان ارتباط برقرار می کند ( ارتباط چشمی)
3) قصه گویی همراه با پرده خوانی : همراه با تصویر ، اسلاید ،تابلو یا همراه با کارت
مثل نقاشی ،تعزیه خوانی
4) قصه گویی همرا با تقلید صدا :صدای زیر برای کودکان و زنان و صدای بم برای مردان و بزرگسالان
5) قصه گویی همراه با تقلید کلمات :
الف) تقلید حرکات بدون تغییر صدا یعنی با صدای خودش
ب) تقلید حرکات با صدای حیوانات یا هر چیز مورد نظر
6) قصه گویی همراه بازیگران :
الف) بازیگران آشکار
ب) بازیگران پنهان
یک وقت به صورت نمایش آشکار است . داستان را اجرا می کنیم بازیکنان را یکی یکی معرفی
می کنیم
شنگول و منگول ، راوی قصه را بیان می کند بازیگران به نوبت می آیند .
یک وقت بازیگران پنهان ،بازیگران معرفی نمی شوند راوی قصه را می گوید ناگهان از وسط ،
مثلا وقتی گفت : (پدر بزرگ گفت ) نقش آن رااجرا می کند .
در پایان از توضیح یا توصیف آن بپرهیزید چون این کار خلاقیت ، تفکر و کشف را از کودکان می گیرد .
نقش و تاثیر قصه در کودکان
1) انتقال مفاهیم : قصه به دلیل کشش و زیبایی و انگیزش کنجکاوی می تواند بسیاری از مفاهیم
علمی ،طبیعی و حتی معنی و مفهوم واژگان را به دنیای کودک منتقل کند ( به روش غیر مستقیم که
پر جاذبه تر و سریع تر می باشد .
2) انتقال ارزشها : مثل راستگویی ، دوستی ،کمک به دیگران .
3) اصلاح رفتار ها : چون در قصه ها همسان سازی و انطباق با قهرمان یا قهرمانان قصه فراهم
می شود .
اصلاح رفتار سریع تر و بهتر و طبیعی تر اتفاق می افتد .
4) تقویت خلاقیت : پس از شنیدن داستان خود به داستان گویی می پردازد یا برای
اسباب بازی نمایش می دهد .
5) تقویت حس کنجکاوی : به دلیل زنجیره ای بودن اتفاقات کود را وا می دارند که به
تعقیب حوادث بپردازد .
6) زبان آموزی : وقتی پرسش می کنیم پاسخ می دهد با واژگان تازه آشنا می شود پرسش از
(نام قصه ، قهرمان قصه نام ها و اصطلاحات موجود در آن ، واژگان و ضرب المثل ها )
7) تعامل اجتماعی : وقتی قصه تعریف می کند موجب برقراری ارتباط و سخن گفتن می شود
خصوصا برای افراد کم رو و انزوا طلب بسیار کارا و موثر است .
8) پیوند فرهنگی : عامل انتقال میراث فرهنگی و پیوند میان امروز و گذشته اند قصه ها پلی هستند
که کودکان امروز به ژرفای گذشته می برند .
9) پرورش قدرت تخیل : با قدرت در داستان دخل و تصرف می کند یا داستانی بر همان مبنا
می سازد .
کودکان را با برخی از عناصر داستان آشنا کنید مثل قهرمان یا شخصیت های داستان ، محل ،
مکان ، زمان داستان حتی در سالهای پایانی دبستان با اوج داستان ، حوادث و حتی راوی آن .
روش های شعر خوانی برای کودکان
1) روخوانی شعر : از روی کتاب خوانده می شود برای التذاذ .
2) شعر خوانی : از حفظ یا بهره گیری از حافظه در این نوع ارتباط بهتر و صمیمی تر است چون
بدون واسطه است .
3) روش استفاده از نوار : با نوار و موسیقی ، متن از نوار کاست خوانده می شود .
4)روش خواندن جمعی : گروهی از دانش آموزان ، یا گروهی از دانش آموزان همراه با معلم یا
همه دانش آموزان همراه با معلم می خوانند .
5) خواندن شعر همراه با دکلمه معلم : دانش آموز ، پدر و مادر و..............با بهره گیری از
حرکات سرود را عرضه می کنند .
6) اجرای شعر به شیوه ی نمایش : این شیوه به ویژه برای قصه های منظوم مناسب تر است
7)خواندن شعر به شیوه ی سرود و ترانه : شعر با صدای خوش بدون موسیقی یا
همراه با موسیقی خوانده می شود ، می توان از چند روش توامان بهره گیری کرد مثلا شعر را
با نوار کاست برای کودک عرضه کرد ، در همان موقع باخط خوش ومناسب شعر را در معرض دید
او قرار داد سپس دسته جمعی به خواندن مجدد آن پرداخت . هر چه کودک در جریان شعر خوانی
حضور بیش تر داسته باشد بهتر و سریع تر و عمیق تر شعر را درک ، دریافت و حفظ می کنند .
گروه آموزشی ابتدایی مازندران
چگونه کودکانی با شخصيت تربيت
تربيت کنیم ؟والدين ضمن اين که مقداری از خصايص خود را به فرزندانشان بطور موروثی منتقل می کنند، بايد بکوشند شخصيت آنها را طوری شکل دهند که آنان به آسودگی با محيط اطراف و مردم اجتماع خويش سازگاری بيابند و در زندگی روزمره خود دچار مشکلات اساسی نباشند؛ البته اين موضوع حائز اهميت است که از يک پدر و مادر دارای شخصيت متعادل اجتماعی انتظار می رود فرزند را از مراحل اوليه تولدش چنان پرورش دهند که در تمام مراحل زندگی دارای شخصيتی انسانی و روحيه متعادل روانی باشد. ما در اين مطلب نيز به مواردی که می تواند در رشد و تکوين شخصيت کودک تاثير بگذارد اشاره می کنيم، اميد است مفيد واقع شود.
****
شخصيت از ديدگاه علم روان شناسی به اين شکل تعريف شده است؛ شخصيت عبارت است از کل خصوصيات انسان، پس همه افراد در هر سن و موقعيتی دارای شخصيت هستند. به گفته پاره ای از روان شناسان شخصيت از ابتدای تولد تا خاتمه عمر در حال شکل گرفتن و تکامل است و به همين دليل، هيچ گاه نمی توان از آن بعنوان حالتی ثابت و غيرقابل تغيير سخن گفت، در رشد و تکامل شخصيت کودک، عوامل زيادی موثرند و ميزان تاثير اين عوامل به ميزان توانايی کودک به درک اهميت اين عوامل در ارتباط آنها با خودش بستگی دارد.
رشد شخصيت در کودک از 2 سالگی به بعد آغاز می شود. در ماههای اوليه زندگی يک طفل، رشد چشمگير شخصيتی او قابل توجه است، البته اين سرعت رشد در کودکان مختلف متفاوت است.
کودک شخصيت دارد.
انسان خواه خردسال يا بزرگسال، به خود و شخصيت خويش علاقه مند است. می خواهد همواره مورد احترام ديگران قرار گيرد. شخصيت او خواه در محيط خانه يا مدرسه يا اجتماع محفوظ باشد. اين علاقه به حفظ شخصيت در تمام افراد اجتماع ديده می شود. شخصيت طلبی جزو ذات هر انسانی است و همه به آن پايبند هستند.
هرگز نبايد گمان کنيم کودکان کم سن اين گونه چيزها را نمی فهمند و به آن توجهی ندارند؛ بنابراين بايد بپذيريم کودکان هم به نوبه خود مقام و احترام و شخصيتی دارند و بزرگ ترها بخصوص والدين بايد اين شخصيت را محترم بشمارند. و در حضور دوست و همکلاسی آبروی او را نبرند و به او توهين و جسارت نکنند.
اسلام نيز در جمع قوانين خود شخصيت و احترام همه مسلمانان بويژه کودکان را محفوظ داشته است.
در بسياری از روايات اسلامی به بزرگسالان تاکيد شده است شخصيت کودکان را رعايت کنيد و هر گاه که بتوانيد بايد شخصيت کودکان را رشد و تعالی بخشيد. بزرگسالان بايد در رفتارشان با کودکان دقيق باشند و بکوشند شخصيت فرزندان را رعايت کنند و نبايد به عناوين گوناگون آنان را کوبيد يا پرده دری کنند و با نگهداشتن حيثيت و مدارا کردن در پرورش و تربيت آنان گام های موثری بردارند.
پدر و مادرها الگو هستند.
اگر پسری صاحب پدری با شخصيت، مومن و انديشمند و اجتماعی باشد و اگر مشاهده کند که همه به خاطر مقام والا و سجايای اخلاقی که در پدرش مشاهده می شود به او احترام می گذارند، بدون شک او نيز سعی خواهد کرد همسان پدر شو. دخترها نيز به همين ترتيب هستند. آنها بسياری از کارهای مادرشان را تقليد می کنند و مادری که دارای رشد شخصيتی مناسب و خوبی باشد دخترش نيز فردی همچون او خواهد شد. البته تاثيری را که محيط و توارث در رشد شخصيتی دارد نبايد از ياد برد. تجربه نشان داده است بچه ای که پدر و مادرش، آدم های بسيار خوب، بامحبت، پرهيزکار و مورد احترام جامعه بوده اند. وقتی در محيط بد و نامناسب بزرگ شده اند، تمام صفات خوب ايشان را از ياد برده و در عوض آنچه را از اطرافيان آموخته بودند در زندگی خود ملاک عمل قرار داده و به کار گرفته اند. اين نکته حائز اهميت است که کودک در سنين آغازين و تا رسيدن به مراحلی از تکوين و رشد شخصيت همچنان پدر و مادر و معلم خود را الگو و نمونه برای عمل خود قرار خواهد داد.
چگونه کودک را با شخصيت بار آوريم.
بسياری از والدين پيوسته می پرسند رفتار مناسب با کودک بايد چگونه باشد تا شخصيت بطور مثبت در او رشد و نمو کند. در اينجا ما مواردی را که الهام گرفته از احاديث ائمه طاهرين عليهم السلام و گفته های روان شناسان است. فهرست وار مطرح می کنيم تا با اتکا به مکتب پربار اسلام در رشد صحيح شخصيت کودکان خود، توفيق حاصل کنيم.
چه بايد کرد؟
احترام گذاری
اساسی ترين و ثمربخش ترين راه برای رشد شخصيت کودک و برخورداری از استقلال فکری و اعتماد به نفس در زندگی احترام به اوست. کودک از وقتی به دنيا قدم می گذارد، با اولين محيط اجتماعی يعنی خانواده روبه رو می شود. او بتدريج با اعضای اين جامعه يعنی پدر و مادر، برادر و خواهر آشنا می شود.
اگر کودک از ابتدا احساس کند که در اين محيط اجتماعی کوچک احترام افراد محفوظ است، توهين و تحقير و جسارت در کار نيست، بزرگ تر به کوچکتر و کوچکتر به بزرگتر احترام می گذارد. کم کم علاوه بر اين که اهميت احترام گذاری را درک می کند، خود به خود انسانی محترم و با شخصيت نيز بار خواهد آمد.
اگر می خواهيد فرزندان به شما توهين نکند، بايد شما نيز به او توهين نکنيد. متاسفانه بسياری از پدران و مادران از اين نکته غافلند و توقع دارند فرزندشان کاملا" احترام آنان را نگه دارد، در حالی که خود هرگز به فکر احترام و شخصيت او نيستند، دائم او را سرزنش و تحقير می کنند و در برابر دوست، همکار و همکلاسی اش کوچکش می کنند. بايد بدانيم آنچه به کودک می دهيم همان را پس می گيريم.
واگذاری امور کوچک
کودک نيز مانند ديگران دوست دارد در خانه و محيط های ديگر، خود را عضوی فعال و موثر احساس کند. او از طفيلی بودن و سربار جامعه بودن بدش می آيد. از اين رو بايد بخصوص در محيط خانه برای او هم حسابی باز شود، به او نقشی داده و مسئوليتی به عهده اش واگذار شود تا از اين طريق احساس شخصيت کند و خود را بی اثر نبيند.
از اين رو لازم است پدران و مادران محترم، در محيط خانه بعضی کارهای ساده و جزيی را به کودکان خردسال واگذار کنند و از آنان مسئوليت بخواهند. اين عمل نقش موثری در احساس شخصيت کودکان دارد، آنها را متعهد و مسوول بار خواهد آورد و در امور زندگی ورزيده می سازد و به ترتيب در مسووليت های بالاتر نقش بهتری ايفاد می کند و تجربيات خود را به کار می اندازد.
رعايت ادب
برخورد مودبانه با فرزندان، اگر چه کم سن باشد نقش مهمی در رشد شخصيت و احترام فرزندان دارد. متاسفانه بسياری از پدران و مادران از اين نکته غافل هستند و به خصوص در کلام، رعايت ادب را نسبت به فرزندان خود نمی کنند.
به پدران و مادران محترم که خواهان عزت و سربلندی فرزندان خود هستند سفارش می کنيم با کودک خود همانند يک شخص محترم و يک دوست واقعی برخورد کنيد. با او با کمال ادب سخن بگوييد. وقتی می خواهيد خطا و اشتباهی را تذکر بدهيد، بکوشيد با نرمی و ملاطفت بيان کنيد؛ چرا که در اين صورت حرف شما تاثير بيشتری خواهد داشت. در حضور ديگران هرگز کودک خود را مورد توبيخ قرار ندهيد و به اين وسيله او را گرفتار عذاب روحی نسازيد. از به کار بردن الفاظ رکيک و زشت جدا" خودداری کنيد، چرا که اين روش نه تنها شخصيت و احترام خود شما را نابود می کند بلکه علاوه بر آن، کودک را نيز انسانی پست و زبون و لاابالی بار خواهد آورد.
لباس مناسب و زيبا
يکی ديگر از عوامل موثر در رشد و تکامل شخصيت کودک، چگونگی پوشاک را بايد نام برد. لباس های زيبا و رنگينی که بزرگسالان می پوشند برای کودک خردسال بسيار جالب و فريب انگيز است و او آرزو دارد هر چه زودتر از همان لباس ها بپوشد؛ چنانکه وقتی کودک لباس و کفش نو می پوشد فورا" به اطرافيان خود می گويد: " نگاه کنيد کفش من تازه است و.." اگر کودک لباس جالب و مقبول بپوشد در ميان دوستان خود مورد تقدير و تحسين قرار خواهد گرفت و در نتيجه احساس برتری خواهد کرد و همين احساس و تصور در رشد و تکامل شخصيت کودک تاثير خواهد داشت. والدين توجه کنند که همواره برای فرزند خود، پوشاکی تهيه کنند که مورد علاقه او و پذيرش همسالانش باشد نه اين که خودشان دوست دارند.
نام نيک برای کودک
روان شناسی می گويد: " نامی که هنگام تولد يا بعد به کودک گذاشته ميشود ممکن است يک خطر روانی برای او داشته باشد. " اين اصل تنها نام واقعی کودک را شامل نيست، بلکه لقب يا نامی است که والدين و اطرافيان کودک از راه محبت به او می دهند؛ مثلا" " حوريه " را " حوری " يا " حسين " را " حسی " می نامند همان تاثير روانی را خواهد داشت. از اين رو بهتر است نام کودک را از ميان نامهای معمولی و رايج هر جامعه و فرهنگ آن انتخاب کرد. کودکی که نام و لقب خود را بپسندد همواره احساس برتری خواهد کرد و بر عکس اگر از نام و لقبش خشنود نباشد، شرمسار و ناراحت خواهد شد و اين هر دو احساس در چگونگی رشد شخصيت کودک موثرند.
مشورت و نظر خواهی
کودکان و نوجوانان نيز همانند بزرگ ترها دوست دارند در امور مربوط به خودشان با آنان مشورت شود و آنان نيز نظر بدهند. اين کار خود موجب می شود آنان احساس شخصيت بيشتری کنند و برای نظر و رای خود ارزش و ارجی قائل باشند. والدين محترم خوب است از اين نکته غافل نباشند و حتی بدون درخواست کودک، خود به اين کار اقدام کنند و از اين راه به کودک خود شخصيت بدهند. پس از مشورت و نظر خواهی نيز حتی الامکان نظر فرزند را عملی کنند و برای عقيده او احترام قائل باشند و اگر هم نظر ناصحيحی داشت با ملاطفت و مهربانی او را متقاعد سازند يا اين که وی را کاملا" متوجه اشتباه و خطا در فکر و آثاری که در انجام نظر او احتمالا" هست بکنند که هم او تجربه کافی را به دست آورد و هم اين که در گفتارهای آينده خود تامل بيشتر کند؛ اما اگر بدون دليل و آگاهی او را بکوبيد حتی آثار مختلفی از جمله حقارت در او تجلی خواهد کرد. طبيعی است اين برخورد ثمرات سوء در آينده خواهد داشت.
عدالت در ارتباط با کودک
فرزندان بايد طعم عدالت را بچشند و خوبی عدالت را لمس کنند و احساس نمايند عدالت لازمه زندگی و جامعه است. حتما" در کوچکترين امور هم باز اجرای عدالت لازم است.
وفا به عهد کودک
کودک به دليل آن که تمام خواسته های خود را از طريق والدين قابل تحقق می داند و اتکای شديد به آنان دارد، پس اعتماد و توکل او بر پدر و مادر خواهد بود. يکی از عواملی که می تواند اين اعتماد را پيوسته حفظ کند و مايه قوت شخصيت و ثبات کودک باشد اين است که در عهد و پيمان خود با کودکان ( حتی سخنی که می دانند ) وفادار باشند و هيچگاه با فرزند خلف وعده نکنند و رفتارشان، خلاف گفتارشان نباشد.
آشنايی کودک با سختی ها
امام موسی بن جعفر(ع) فرموده است: " بهتر است طفل در کودکی با سختی و مشکلات اجتناب ناپذير حيات که غرامت زندگی هستند، روبه رو شود تا بردبار و صبور بار آيد و در جوانی و بزرگسالی اهل استقامت باشد." دانشمند بزرگ اسلامی خواجه نصيرالدين طوسی می گويد: " بايد کودک را به سختی ها معتاد کرد، از جامه نرم و اسباب راحتی باز داشت، خواب بسيار را اجازه نداد. چون مشکلات زندگی فکرشان را قوی می سازد. بعلاوه لذتی که از حل مشکل عايد ايشان می شود، بالاترين لذت هاست."
بوسيدن کودک
بوسه از مهم ترين نشانه های ابراز علاقه و محبت به کودک است. "بوسه" هم نشان می دهد که والدين درباره فرزندان خود مهربان و دلسوز هستند و فرزندان را از اين علاقه و محبت پدر و مادر، آگاه و خشنود می سازد و هم درخت مهر را در وجود کودکان ريشه دار می کند.
رفتار کودکانه با کودک
در ارتباط با کودک بايد همچون خود او، با او رفتار کند و مانند خودش با او حرف بزنند، زيرا کودک با کودکان يا انسان های کودک نما بهتر انس می گيرد و همراه می شود.
احترام فرزند
با فرزند بايد رفتاری مودبانه داشته باشيم و او را اکرام و احترام کنيم. فرزند نبايد در خانواده خويش تحقير و مورد بی احترامی واقع شود. تا آن که شخصيتش بطور سالم شکل گيرد. رسول خدا (ص) می فرمايد؛ " به فرزندان خود شخصيت داده آداب نيکو را در آنان پرورش دهيد. "
سلام کردن به کودک
کودک در عين حال که کودک است و بازيگوش، اما احترام و توجه را مدنظر دارد و سلام کردن ديگران را به خود با ديده احترام می نگرد. پيامبر خدا (ص) می فرمود: 5 چيز است که تا لحظه مرگ آن را ترک نمی کنم... يکی از آنها سلام گفتن بر کودکان است. در انجام اين رفتار مراقبت دارم تا بعد از من به صورت يک سنت ميان مسلمين بماند که بدان عمل کنند. "
روزنامه جام جم - بخش جامعه
آیا می دانید موسیقی چه نقشی در زندگی دارد؟
در مغز انسان مرکزى براى دریافت موسیقى وجود دارد که درست در پشت پیشانى قرار دارد، و این همان نقطهاى است که وظیفه یادگیرى و ابراز احساسات انسان را نیز بر عهده دارد.
به همین دلیل بین موسیقى ، یادگیرى ، کنترل و ابراز احساسات رابطه مستقیمى وجود دارد. دانشمندان در یافتهاند که افراد در موارد مختلف واکنشهاى متفاوتى به یک موسیقى مشابه نشان میدهند، زیرا شرایط احساسى گوناگون انسانها در زمانهاى متفاوت باشد.
* اما آیا تنها شرایط احساسى ماست که باعث شفابخشى یا بیمارى زایى موسیقى در وجود ما میشود؟
* یا این مسأله به ذات موسیقى و نوع آن نیز بر میگردد؟
* اولین مطلبى که باید بدانیم این است که اصلا چه اتفاقى میافتد که یک موسیقى در ذهن ما جاى میگیرد؟
آیا موسیقی مفید است؟
دانشمندان بر این باورند که علت تکرار شدن ناخودآگاه برخى قطعات موسیقى در ذهن انسان به ناحیهاى در قشر جلویى مغز باز میگردد. این ناحیه از مغز مسئول یادآورى قطعات موسیقى است که فرد در گذشته شنیده و با ناحیه گیجگاهى در ارتباط است. ناحیه گیجگاهى نیز خود وظیفه پردازش صداهاى اولیه و ساده ، استدلال و همچنین یادآورى خاطرات را بر عهده دارد.
باید بدانیم که چه نوع موسیقى در مغز ما ایجاد آرامش و در جسم ما نوید درمان میدهد و چه نوع موسیقى منجر به استرس و در نتیجه بیمارى میگردد. از طریق موسیقى میتوان مصونیت انسانها را در برابر بیماریها تقویت کرد، دردها را کاهش داد و از بروز حوادث جلوگیرى به عمل آورد. تحقیقات نشان میدهد که باید به انواع موسیقى در درمان بیماریها توجه شود.
طب سنتی با موسیقی
موسیقى شرقى و درمان کوفتگى
بر اساس شواهد تجربى برخى از ملودیهاى قدیمى مشرق زمین براى از بین بردن سردردها و کوفتگى بدن موثر است. و به گفتهای حدود ۸۰۰ سال پس از میلاد مسیح ، در برخى از مراکز درمانى مشرق زمین ، از موسیقى براى درمان دردها استفاده میشده است.
کاهش خطر آلزایمر با موسیقى
دانشمندان به این نتیجه رسیدهاند مطالعه ، نواختن موسیقى و انجام بازیهایى مثل شطرنج با کاهش خطر ابتلا به آلزایمر در افراد مسن مؤثر است.
درمان رگ گیرى کودک با موسیقى
استفاده از موسیقیهاى مخصوص کودکان باعث انحراف ذهن آنان نسبت به درد ناشى از اقدامات تهاجمى کوتاه مدت مثل “رگ گیرى” میشود. “رگ گیرى” یکى از شایعترین اقدامات دردناک پزشکى است و به صورت مکرر به عنوان لازمه و مقدمه تشخیص یا درمان بیماریها مورد استفاده قرار میگیرد. شدت درد “رگ گیرى” در کودکانى که فکرشان در زمان “رگ گیرى” به سمت موسیقى کودکان معطوف شده به طور معنى دارى کمتر از سایر روشها بوده است.
نقش موسیقی در بهبود یادگیری
موسیقى و افزایش توان یادگیرى
پزشکان با مقایسه کودکانى که تحت آموزش موسیقى قرار داشتند با سایر کودکان به این نتیجه رسیدهاند که کودکانى که در گذشته تحت آموزش موسیقى قرار گرفته بودند حافظه شفاهى بسیار قویترى دارند و میتوانند لغات بیشترى را از فهرست خوانده شده به یاد بیاورند و در هر سنجش ، بهتر از سنجش قبل عمل میکنند.
افزایش حافظه با آموزش موسیقی
تداوم آموزش موسیقى به افزایش حافظه میانجامد. روانشناسان بر این باورند که آموزش موسیقى نیم کره چپ مغز را تحریک میکند و یادگیرى شفاهى نیز توسط همین قسمت از مغز انسان کنترل میشود. بنابراین ، بهبود حافظه انسان با ادامه یادگیرى موسیقى ، ادامه پیدا میکند و با توقف آموزش موسیقى متوقف میشود.
موسیقی ویژه هر انسان
شنیدن موسیقیهایى که بر مبناى آهنگ ضربان قلب تدوین شدهاند، در آرامش اعصاب و کاستن تنش افراد مؤثر است. برای پی بردن به این مطلب محققی از ۲۲ داوطلب خواست که در اتاقى به پاسخگویى یک سلسله پرسش که مرتب سختتر مىشد، بپردازند. براى نیمى از داوطلبان ، موسیقى متکى به ضربان قلب آنان پخش شد و دیگران در سکوت به حل مسائل ادامه دادند. پرسشهاى تنظیم شده در پرسشنامه به منظور اندازه گیرى میزان استرس و اضطراب داوطلبان و احساس خستگى آنان تدوین شده بود. نتایج حاصله از پاسخها حکایت از آن داشت داوطلبانى که به موسیقى قلب خود گوش میدادهاند به مراتب از آرامش بیشترى برخوردار بودهاند.
موسیقی معجزه میکند!
ارتباط موسیقی با هوش و عواطف
موسیقى هوش و عواطف روحى افراد را تقویت میکند. محققان دریافتهاند که موسیقى ، دقت ، هوش ، حس مشاهده ، استنباط و عواطف روحى انسان را تقویت میکند. تحقیقات انجام شده ، نشان میدهد که موسیقى به میزان قابل توجهى در تسکین و تقلیل وضعیت بحرانى بیمارانى که در بخش آى.سى.یو بسترى بودهاند، تأثیر داشته است. سامانه اعصاب انسان به محرکهاى موزیکال پاسخ مثبت میدهد و عملا موسیقى در تغییر حالت بیماران مؤثر است. استفاده از موسیقى باعث آرامش روحى ، بهبود وضعیت ذهنى ، کاهش اثرات استرسهاى وارده میشود و به افراد در برقرارى ارتباط ، اتحاد و تطابق کمک میکند.
موسیقى و نقش بیمارى زایى آن
برخى از موسیقیها هستند که با توجه به مرکز موسیقى در مغز که هم مکان با بخش احساس است بر روى روح انسان تأثیر منفى میگذارد. که دو نمونه از آنها و نتیجه تحقیقاتى که درباره آنها شده بیان میشود.
موسیقیهای غیرمفید
موسیقى تند و ایجاد رفتار پرخاشگری
یک محقق آمریکایی این باور عمومى را که گوش کردن به موسیقى تند و خشن بدون ایجاد هیچ تأثیر مضرى به تخلیه عواطف و احساسات منفى کمک میکند، رد مینماید. پژوهشگران دانشگاه ایالتى آیوا و بخش خدمات انسانى تگزاس بر روى بیش از ۵۰۰ دانشجو که به ۷ آواز تند توسط ۷ هنرمند و ۷ آواز ملایم توسط ۷ هنرمند دیگر گوش کرده بودند، آزمایشهایى انجام داده شد. در این مطالعه براى ارزیابى احساسات و افکار پرخاش جویانه ، از دانشجویان آزمونهاى مختلف روانشناسى گرفته شد. نتایج بدست آمده نشان داد موسیقى تند بدون آنکه تحریک یا تهدیدى وجود داشته باشد احساسات خصمانه را افزایش میدهد.
موسیقى بسیار بم غمانگیز است!
دانشمندان انگلیسى در یک آزمایش نشان دادند صداهاى بسیار بم و غیر قابل شنیدن براى انسانها، موسوم به مادون صوت (Infrasound) ، موجب بروز حالات غیر طبیعى از قبیل اضطراب ، نگرانى ، غم شدید و ناامیدى در افراد میشوند. دکتر “ریچارد لرد” از آزمایشگاه ملى فیزیک انگلیس براى بررسى تأثیر صداهاى غیر قابل شنیدن بر افراد ، آزمایشى ترتیب داد. در این آزمایش لرد و همکارانش در یک سالن بزرگ اجراى موسیقى زنده ، قطعاتى از موسیقى را براى ۷۵۰ شنونده پخش کردند و بدون اطلاع شنوندگان ، در لابهلاى برخى از این قطعات به کمک یک فلوت هفت مترى اصوات بسیار بم و غیر قابل شنودى تولید کردند و سپس از شنوندگان خواستند تا واکنش خود به این قطعات موسیقى را بیان کنند.
با وجود اینکه شنوندگان نمیدانستند در کدام یک از قطعات موسیقى ، مادون صوت گنجانده شده است، اما ۲۲ درصد از آنها با اشاره به قطعات موسیقى حاوى صداهاى غیر قابل شنود، بیان کردند که در هنگام شنیدن این قطعات دچار احساسات غیر عادى شدهاند. این احساسات غیر عادى عبارت بودند از احساس ناآرامى و اندوه ، ناامیدى شدید ، نگرانى و اضطراب ، تنفر و همچنین احساس ترس ، صداهاى مادون صوت به طور طبیعى و در هنگام وقایعى نظیر طوفان ، وزش باد و تغییرات الگوهاى آب و هوایى و همچنین برخى انواع زلزله نیز تولید میشوند. دانشمندان عقیده دارند که چنین اصواتى ممکن است به طور طبیعى در برخى مکانها و خانهها نیز تولید شود که در پى آن ساکنین چنین مکانهایى ناخودآگاه احساس ترس و نگرانى میکنند و این احساسات خود را به وجود روح و یا مسائلى از این قبیل ، نسبت میدهند.
آبی رنگ خوش بینی است. بیایید به سراغ طبیعت برویم، در ذهن خود یک آسمان آبی و یا یک دریای آرام را در یک روز آفتابی تصورکنید، بله! آبی یاد آور فضایی افقی و بسیار وسیع و باز است. طبیعت دروغ نمی گوید!…
آبی رنگی بی انتهاست به همین دلیل است که اکثر افراد آبی را به دیگر رنگ ها ترجیح می دهند. طیف های رنگ آبی نیز همانند ذات این رنگ بی انتها و نامحدودند. جالب است بدانید که هر یک از طیف های رنگ آبی انرژی های خاص خود را در محیط منتشر می کند و ویژگی خود را دارد .
اغلب روانپزشکان برای درمان بیمارانی که زندگی پر استرس و پر تنشی دارند استفاده هر چه بیشتر از رنگ آبی را به آن ها توصیه می کنند زیرا رنگ آبی تنش و نگرانی را از بین می برد و باعث فروکش کردن استرس می شود. آبی افراد را دعوت به صحبت و گفتگو می کند در حالی که همزمان به فضا آرامش می بخشد و محیطی صلح آمیز را می آفریند .
اگرقصد دارید در مکانی به استراحت بپردازید توصیه می کنیم از طیف های ملایم و روشن آبی استفاده کنید. ترکیب آبی و سفید یک ترکیب بکر و کلاسیک است. طیف های مختلف آبی و سفید می توانند به خوبی کنار هم بنشینند و ترکیبی زیبا را خلق کنند آبی تیره در کنار سفید شکری و کرم یا آبی روشن در کنار سفید مرواریدی – آبی و سفید ترکیبی هستند که همیشه پاک و بکر نمایان می شوند.
آبی همواره مناسب ترین رنگ برای سرویس های بهداشتی محسوب می شود. آبی رنگ اقیانوس است ، رنگ دریا ، رنگ رودخانه ، آبی همواره با ما از آب پاک و زندگی بخش سخن می گوید . اگر می خواهید فکر خود را سازماندهی کنید قسمتی را با رنگ آبی روشن طراحی و خلق کنید تا در آنجا به راحتی افکار خود را پاکسازی و ذهن خود را سازماندهی کنید. فیروزه ای ملایم رنگی بسیار مناسب برای یک سرویس بهداشتی کوچک است زیرا قادر است فضا را بازتر و وسیع تر جلوه دهد.
آبی همچنین رنگ شب و یکی از موارد استفاده آن در اتاق خواب است. از طیف های خواب آور رنگ آبی مثل آبی ملایم ، آبی – توسی و آبی لاجوردی بیشتر در اتاق خواب استفاده کنید.
در سرویس های بهداشتی نیز بهتر است از طیفی از رنگ آبی که بیشتر به رنگ انواع آب ها نزدیک است استفاده شود مثلاً آبی آکواریوم ، آبی فیروزه ای و یا سبز-آبی . از طرفی چون آبی رنگ تمرکز و آرامش فکر و روح است، رنگی بسیار مناسب برای اتاق کار است.
آبی های ملایم ، و پر انرژی با وسایل و اثاثیه با رنگ روشن و شاد بخوبی تکمیل می شوند و به بهترین نحو تاثیر گذارند. برای مثال دیوارهای اتاق کارتان را می توانید به رنگ آبی روشن رنگ آمیزی کنید.حتی اگر فقط یک دیوار را آبی کنید و دیوارهای دیگر را سفید کافی است؛ در همین حد هم رنگ آبی تاثیر خود را روی محیط می گذارد. در اتاق های شمالی بهتر است بیشتر از آبی فیروزه ای و در اتاق های آفتابگیر از آبی های روشن مثل آبی آسمانی استفاده کنید.
از آنجایی که آبی یک رنگ اجتماعی و رنگ برقراری ارتباط است توصیه می شود از آن زیاد در اتاق نشیمن استفاده شود. برای خلق محیطی گرم و پر از نشاط از آبی های تیره تر و هم چنین برای خلق فضایی باز و وسیع از آبی های ملایم یا آبی – توسی استفاده کنید .
آبی دوستان زیادی در میان رنگ ها دارد! فقط کافیست به طبیعت بنگرید تا زیباترین الهامات را بگیرید و آن ها را در دکوراسیون خانه خود اجرا کنید.
تمام طیف های رنگ آبی به شدت با سفید هماهنگی و تناسب دارند و در کنار هم تصویر زیبایی را خلق می کنند.
رنگ دیگری که بسیار زیبا در کنار آبی جای می گیرد رنگ زرد است. باز هم یادآوری می کنیم که در انتخاب طیف رنگ هایی که قرار است کنار هم قرار بگیرند دقت کنید برای مثال در این مورد زیباتر است که آبی تیره در کنار زرد کره ای و آبی آسمانی در کنار زرد طلائی ملایم قرار گیرد
طرز ساخت عروسك های انگشتی
اجرای تئاتر از جمله سرگرمی های مورد علاقه بچه ها به خصوص در روزهای تعطیلات تابستانی است. در این نمایشنامه های خانگی، خود بچه ها و دوستانشان و همچنین عروسك های آنها، نقش شخصیت های داستان را ایفا می كنند.
شما بچه ها می توانید به جای عروسك های بزرگ اسباب بازیتان، از عروسك های انگشتی دست ساز خود به عنوان بازیگر این گونه تئاترها استفاده كرده و به این ترتیب تعداد شخصیت ها را افزایش دهید. در ضمن مدتی نیز برای درست كردن شخصیت دلخواهتان سرگرم شوید.
۱ - مقوای نازك سفید
۲ - مقوای ضخیم تر سفید
۳ - قیچی كوچك لب گرد (برای ایمنی بیشتر)
۴ - چسب مایع یا چسب حرارتی
۵ - كاغذهای زرورقی رنگی
۶ - كاغذكشی رنگی
۶ - كاغذ معمولی رنگی
۸ - روان نویس مشكی
۹ - مداد رنگی
۱ - ابتدا یك قطعه مقوای سفید رنگ به شكل مستطیل با عرض ۴ سانتی متر و یا عرضی متناسب با طول انگشت دست خود ببرید. برای مشخص كردن طول مستطیل، آن را دور انگشت مورد نظر دستتان لوله كرده و سپس اضافه آن را ببرید.
ساخت عروسك های انگشتی
البته پیش از برش، مقدار كمی اضافه تر در نظر بگیرید تا مقوای یك طرف بر روی طرف دیگر قرار گیرد. این محل اتصال را با چسب مایع یا حرارتی بچسبانید تا یك استوانه مقوایی به رنگ سفید حاصل شود. این استوانه مقوایی، بدن و سر عروسك شما را تشكیل می دهد.
۲ - به اندازه دور استوانه، نوار كاغذی زرورقی رنگی ببرید. تمام سطح استوانه به جز 5/1 یا ۲ سانتی متر در یك لبه آن را با این زرورق كاغذی و با استفاده از چسب بپوشانید. این به منزله لباسی برای عروسك است.
مقدار 5/1 یا ۲ سانتی متر بدون پوشش، سر این عروسك محسوب می شود.
۳ - از مقوای سفید رنگ ضخیم تری، نواری به شكل مستطیل و به عرض 5/1 سانتی متر و طول ۶ سانتی متر ببرید. این مستطیل مقوایی در واقع دستان عروسك به حساب می آید.
هر دو سطح دستان عروسك را به جز در نظر گرفتن ۱ سانتی متر در هر لبه آن، با كاغذ زرورقی بدنه و با استفاده از چسب پوشش دهید.
با روان نویس یا ماژیك مشكی خطوط افقی در راستای نوار و بر روی دو قسمت بدون پوشش دستان رسم كنید. این خطوط در واقع نشان دهنده انگشتان عروسك هستند.
قسمت میانی نوار مستطیلی را پیدا كرده و با آغشته كردن آن ناحیه به چسب مایع، آن را به لبه بالایی بدنه و سر عروسك بچسبانید.
۴ - نواری مستطیل شكل به طول ۲ الی ۳ سانتی متر و عرض 5/1 سانتی متر از كاغذ كشی بریده و یكی از لبه های آن را ریش ریش كنید.
نوار حاصل را با كمك چسب مایع به محل اتصال سر به بدنه بچسبانید. این نوار در واقع یقه عروسك محسوب می شود. چنین نواری را با كاغذ رنگی معمولی و با توجه به دور سر عروسك به اضافه مقدار لازم برای روی هم آمدن، آماده كرده و پس از ریش ریش كردن یك لبه آن توسط قیچی، به لبه بالایی سر عروسك بچسبانید تا حالت كلاه را تداعی كند. با روش های مختلف و كاغذهای كشی و معمولی می توانید برای عروسك مورد نظر خود مو و یا كلاه های مختلف درست كنید.
۵ - در آخر با روان نویس یا ماژیك نوك باریك، شروع به نقاشی چشم، ابرو، بینی ، دهان و به طور كلی فرم صورت عروسك خود كنید. سپس با مداد رنگی محل های مورد نظر مانند لب و گونه ها را رنگ آمیزی كنید.
مفاهيم نمادها و رنگها در نقاشي كودكان :
چشم، چشم، دو ابرو / نقاشي و شخصيت كودكان:
روانشناسان به طرق مختلف درباره کودکان تحقيق کرده اند که يکي از مهمترين آنها تجزيه و تحليل نقاشي هاي کودکان است. نقاشي، کودک را در مراحلي که حواث اطراف خود را دسته بندي و عرضه مي کند و روند تکامل يافته اي را از زمان خط خطي کردن ساده تا زماني که خطوط معني دار و مبتني بر قوانين پرسپکتيو و شالوده منطقي را رسم مي کند مي توان چيزي شبيه خواب و رويا معني کرد. نقاشي مانند خواب و رويا به کودک فرصت مي دهد اطلاعات و اعمالي را که از دنياي بيرون کسب مي کند از هم جدا و سپس آنها را دوباره تنظيم کند.
در نقاشي همانند خواب و رويا کودک خود را از ممنوعيت ها رها کرده در حالي ناخدا آگاهانه درباره مسائل، کشفيات و مشکلات و دلهوره هايش صحبت مي کند. به همين دليل اگر آموزش نقاشي را بر پايه تصحيح نقاشي قرار دهيم در آن به کودکان از سنين پايين کمترين کپي و تقليد کردن از مدل را بياموزيم مرتکب اشتباه شده ايم. در نقاشي کودک خطي که بر تصوير صورت برادر کشيده است يا حذف شدن، به کارگيري رنگ خاص، از ميان بردن يا بيش از حد بزرگ جلوه دادن بعضي حوادث، همگي حکايت از نشانه ها و علائمي مي کند که داراي معاني روشن هستند و بزرگسالان با کمي شناخت و دقت قادر به مشاهده و تعبير آن مي شود.
کودک يک ساله مداد را در دست مي گيرد ولي به سهولت نمي تواند روي کاغذ خط بکشد.مداد را روي کاغذ مي کوبد و سرانجام کاغذ را پاره مي کند). کراني و مارتين مي گويند: « توانايي ترسيم خطهاي افقي قبل از خطهاي عمودي ظاهر مي شود
-کودک 18 تا 20 ماهه موفق به کشيدن خط مي شود.
- در 2 سالگي خطهاي دايره اي يا زاويه دار ظاهر مي شود.
- در 2 سال و نيمي به علت افزايش قدرت عضلات، وقتي خطي را رسم مي کند با چشم مراقب است که خط از محدوده تعيين شده خارج نشود.
- در 3 سالگي فقط لذت بردن از حرکت يا فشار مداد روي کاغذ نيست، بلکه مايل است احساسات دروني خود را که در ارتباط با تجربه هاي زندگي کوتاه است را بيان کند. در 3 سالگي خطهاي عمودي را بيشتر از افقي رسم مي کند. خط عمودي بيانگر اظهار وجود کودک است و توسعه آن نشان مي دهد کودک از وجودش آگاه است. در اواخر 3 سالگي شروع به کشيدن اشکالي شبيه خانه يا خورشيد مي کند.
- در 4 سالگي خط نگاري هاي او جمع مي شود و حتي براي بزرگسالان نيز معنا پيدا مي کند.
- در 5 تا 6 سالگي امکان دستيابي کودک به درک حروف الفبا يا نوشتن که بيشتر از رسم و نقاشي جنبه آموزشي دارد، فراهم مي شود.
رنگها:
نماد رنگها:
رنگ ها تحت تأثير عوامل جسمي و رواني و در فرهنگ هاي مختلف داراي معاني خاصي است. در قبايل موزامبيک رنگ سياه رنگ خوشي و شادي و قرمز تقريباً در همه جا معناي قدرت را القا مي کند, زيرا با خون که به معناي زندگي است هم رنگ است.
در مذهب اهالي تبت و مردم مسيحي نماد عفت و پاکي زنانه، رنگ آبي است که نشانه صلح نيز هست. در کابوکي ژاپن رنگ قرمز نشانگر شيطان و ابليس، رنگ سفيد و طلايي مخصوص رهبانيت الهي است. رنگ زرد نشان دهنده شادماني است، رنگ آبي نشانگر ترس و غم و رنگ سبز نشانگر بوالهوسي است.
از نظر رواني 2 گروه رنگ هاي گرم ( قرمز، زرد و نارنجي ) و رنگ هاي سرد ( سبز، آبي و بنفش ) با هم تفاوت عميق دارند. رنگ هاي گرم تحريک کننده، سبب فعاليت و جنب و جوش، الهام دهنده روشني و شادي زندگي و مولد حرکت هستند. در حالي که رنگ هاي سرد حالت هاي انفعالي، سکون، بي حرکتي و تلقين کننده غم و اندوه هستند. رنگ هاي خنثي ( خاکستري ) مبين درونگري، استدلال، خودمختاري و حمله وري و تمايل به آغشته سازي است.
رنگهاي سرخ در ابتدا مورد توجه کودکان خردسال است. بعد ها مبين فعاليت هاي غير دوستانه و پرخاشخويي مي شود.
آنها که قواعد و قوانين را به درستي قبول ندارند ولي مي کوشند تا خود را با آن منطبق کنند و ديگر آنها که از نظر رشد و تکامل به مرحله درک قوانين و قواعد اجتماعي رسيده اند و مي کوشند در عمل آنها را به کار برند, از آبي استفاده مي کنند.
رنگ سياه منع، ترس، تشويق، وسواس و اضطراب است. رنگ نارنجي آرامش و خوشي را به ياد مي آورد.
رنگ سبز گوياي عکس العمل عليه نظام هاي خشک و طاقت فرساست. رنگ بنفش تمايلات درهم و برهم و نامتجانس را نشان مي دهد.
موضوع نقاشي و شخصيت کودک:
درخت:
تصوير خورشيد بيانگر امنيت، خوشحالي، گرما، قدرت و به نظر برخي نماد پدر مطلوب است.
خورشيد به طور کامل در حال درخشيدن نشانگر رابطه خوب پدر و کودک است.
خورشيد پشت کوه نشانگر ارتباط نا مطلوب پدر با کودک است.
خورشيد به رنگ قرمز تند يا سياه نشانگر ترس کودک از پدر است که مضطرب کننده است.
طرز کشيدن به حال و حوصله لحظه اي کودک نيز بستگي دارد. بايد پي در پي در نقاشي هايش باشد تا بتوانيم درباره او قضاوت کنيم.
ماه بيشتر نشانگر نيستي است زيرا او زماني که خورشيد يعني نماد زندگي ناپديد مي شود ظهور مي کند. بسياري از کودکان ماه را در نقاشي هايي که از قبر و قبرستان مي کنند به کار مي گيرند.
مراحل تكاملي چهره نگاري:
در ابتدا اشيا از نظر كودكف فقط خانه و آدمك است. در 3 تا 4 سالگي كودك سعي مي كندتصوير شخص يا اشخاص را بكشد.اين تصاوير شامل يك دايره بجاي سر،و در اطراف آن چند خط به عنوان بازوها و پاها است. علت ساده بودن نقاشي در اين سنين ناشي از عدم شناخت تكنيك نقاشي نيست، بلكه اين درست همان تصويري است كه كودك از بدن در ذهن دارد.كودك در سالهاي اول زندگيش هنگام كشيدن آدمك بدن را فراموش ميكند، زيرا به نظر او وظيفه و عمل بدن مهم نيست.بعد از اين مرحله كم كم در داخل دايره، دو چشم بزرگ نمايان مي شود. مرحله بعدي گوشهاست كه خيلي بزرگ هستند.
در 6 سالگي تصوير كودك از بدن خود در مغزش كاملتر است و داراي 2 دست و گردن است كه در انتهاي بازو قرار گرفته اند. بلندي آدمك معمولاً 4 برابر پهناي آن رسم مي شود. 10 سال طول ميكشد تا كودك بتواند تصوير كاملي با تمام اعضا و حركات بدن رسم كند. به گفته گودينف، اصولاً نقاشي آدمك نشانگر پختگي فكري كودكان است.
شرق شناسان و مورخان متفق القولند كه ایرانیان نزدیك به ? هزار سال است كه شب یلدا آخرین شب پاییز و آذر ماه را كه درازترین و تاریك ترین شب در طول سال است تا سپیده دم بیدار می مانند، در كنار یكدیگر خود را سرگرم می کنند تا اندوه غیبت خورشید و تاریكی و سردی روحیه آنان را تضعیف نكند و با به روشنی گراییدن آسمان (حصول اطمینان از بازگشت خورشید در پی یك شب طولانی و سیاه كه تولد تازه آن عنوان شده است) به رختخواب روند و لختی بیاسایند.
مراسم شب یلدا (شب چله) از طریق ایران به قلمرو رومیان راه یافت و جشن «ساتورن» خوانده می شد. جشن ساتورن پس از مسیحی شدن رومی ها هم اعتبار خود را از دست نداد و ادامه یافت كه در همان نخستین سده آزاد شدن پیروی از مسیحیت در میان رومیان، با تصویب رئیس وقت كلیسا، كریسمس (مراسم میلاد مسیح) را ?? دسامبر قرار دادند كه چهار روز و در سال های كبیسه سه روز بیشتر از یلدا (شب ?? دسامبر) فاصله ندارد و مفهوم هر دو واژه هم یكی است. از آن پس این دو میلاد تقریباً باهم برگزار می شده اند.
آراستن سرو و كاج در كریسمس هم از ایران باستان اقتباس شده است، زیرا ایرانیان به این دو درخت مخصوصاً سرو به چشم مظهر مقاومت در برابر تاریكی و سرما می نگریستند و در خور روز؛ در برابر سرو می ایستادند و عهد می كردند كه تا سال بعد یك نهال سرو دیگر كشت كنند.
پیشتر، ایرانیان (مردم سراسر ایران زمین) روز پس از شب یلدا (یكم دی ماه) را خور روز و دی گان؛ می خواندند و به استراحت می پرداختند و تعطیل عمومی بود. در این روز عمدتاً به این لحاظ از كار دست می كشیدند كه نمی خواستند احیاناً مرتكب بدی كردن شوند كه میترائیسم ارتكاب هر كار بد كوچك را در روز تولد خورشید گناهی بسیار بزرگ می شمرد. هرمان هیرت، زبان شناس بزرگ آلمان كه گرامر تطبیقی زبان های آریایی را نوشته است كه پارسی از جمله این زبان ها است نظر داده كه دی- به معنای روز- به این دلیل بر این ماه ایرانی گذارده شده كه ماه تولد دوباره خورشید است. باید دانست كه انگلیسی یك زبان گرمانیك (خانواده زبانهای آلمانی) و از خانواده بزرگ تر زبان های آریایی (آرین) است. هرمان هیرت در آستانه دی گان به دنیا آمده بود و به زادروز خود كه مصادف با تولد دوباره خورشید بود، مباهات بسیار می كرد.
فردوسی به استناد منابع خود، یلدا و خور روز، را به هوشنگ از شاهان پیشدادی ایران (كیانیان كه از سیستان پارس برخاسته بودند) نسبت داده و در این زمینه از جمله گفته است:
كه ما را ز دین بهی ننگ نیست
به گیتی، به از دین هوشنگ نیست
همه راه داد است و آیین مهر
نظر كردن اندر شمار سپهر
آداب شب یلدا در طول زمان تغییر نكرده و ایرانیان در این شب، باقیمانده میوه هایی را كه انبار كرده اند و خشكبار و تنقلات می خورند و دور هم گرد هیزم افروخته و بخاری روشن می نشینند تا سپیده دم بشارت شكست تاریكی و ظلمت و آمدن روشنایی و گرمی (در ایران باستان، از میان نرفتن و زنده بودن خورشید كه بدون آن حیات نخواهد بود) را بدهد، زیرا كه به زعم آنان در این شب، تاریكی و سیاهی در اوج خود است.
خور روز (دی گان)- یكم دی ماه- در ایران باستان در عین حال روز برابری انسان ها بود. در این روز همگان از جمله شاه لباس ساده می پوشیدند تا یكسان به نظر آیند و كسی حق دستور دادن به دیگری را نداشت و كارها داوطلبانه انجام می گرفت، نه تحت امر. در این روز جنگ كردن و خونریزی، حتی كشتن گوسفند و مرغ هم ممنوع بود. این موضوع را نیروهای متخاصم ایرانیان می دانستند و در جبهه ها رعایت می كردند و خونریزی موقتاً قطع می شد و بسیار دیده شده كه همین قطع موقت جنگ، به صلح طولانی و صفا انجامیده بود.
رشد و پرورش کودکان پیش دبستانی
آیا میدانید که در کشورهای پیشرفته 70% کودکان، زیر پوشش مراکز پیشدبستانی قرار دارند و در کشور ما این رقم تنها 8% است. دلیل استقبال کشورهای توسعه یافته از مراکز پیشدبستانی این است که امروزه روانشناسان و متخصصان علوم تربیتی معتقدند که شخصیت اصلی انسان، در چهار سال اول زندگی شکل میگیرد و در این سنین، کودک باید تحت تعلیم و تربیتی عمیق و همهجانبه قرار گیرد تا به رشد کامل جسمی، روحی و عاطفی دست یابد.در این میان، مراکز پیشدبستانی میتوانند با ایجاد امکانات آموزشی، پرورشی، اجتماعی و رفاهی، شرایط لازم را برای رشد همه جانبه کودکان فراهم سازند. این مراکز، اولین محیط اجتماعی و در واقع پلی بین خانه و اجتماع بزرگی است که کودک به آن تعلق دارد. در این مراکز، آگاهیهای اجتماعی کودک رشد یافته و با استفاده از روشهای غیرمستقیم آموزشی، فرصتی برای یادگیری وسیعتر، غنیتر و همه جانبهتر پیدا میکند. این نوع آموزش با روحیه جست و جوگر، فعال و کنجکاو کودک سازگارتر است و او را به یادگیری و اکتشاف برمیانگیزد.بنابراین درکنار خانوادهها و هم پای تربیت آنها، لازم است که مراکز آموزش پیش از دبستان در زمینه تکامل همه جانبه کودک نقش داشته باشند.اهمیت این مراکز زمانی آشکارتر میشود که بدانیم در بسیاری از مواقع، خانواده وظیفه خود را به دلیل آشنا نبودن با مسائل تربیتی، فقر فرهنگی، کم سوادی یا بیسوادی، مشکلات اقتصادی، دور بودن والدین ازمحیط خانه به علت کار و تأمین زندگی، از هم گسیختگی خانوادگی و مواردِ بی شمار دیگر، بخوبی ایفا نمیکند. اینجاست که مراکز پیشدبستانی باید کمبودهای آموزشی، تربیتی، جسمی و عاطفی کودکان را جبران نمایند.رشته رشد و پرورش کودکان پیشدبستانی با توجه به همین ضرورت و نیاز به داشتن مربیانی مجرب و توانمند، در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی دایر شده است. این رشته در مقطع کارشناسی دو گرایش "کودکان عادی" و "کودکان با نیازهای ویژه" دارد.
گرایش کودکان عادی :
گرایش کودکان با نیازهای ویژه :
اطلاع از ناتوانیها، تواناییها و قابلیتهای کودکان در سنین پیش از دبستان، به طور چشمگیری در موفقیتهای بعدی و پیشگیری از اختلالات مؤثر است.از همینرو، در این دوران یکی از مهمترین خدماتی که مربی میتواند انجام دهد، تشخیص کودکان تحت مراقبت خود، از نظر رفتارهای فیزیکی و ذهنی است؛ زیرا یک مربی در زمانی طولانی و در موقعیتهای بسیار طبیعی کودکان را مشاهده میکند و چنانچه تفاوتی جدی و زیربنایی درکودک وجود داشته باشد، میتواند این اختلالات را در بسیاری از زمینهها، پیش از اینکه جدیتر شوند، تشخیص دهد و زمینه را برای کمکهای لازم متخصصان به نحو معتبر فراهم آورد.زمانی میتوان به اهمیت این مسأله پی برد که دانست، هر چه ناتوانیهای کودکان زودتر شناخته شود، زودتر تصحیح میشود و حتی تشکیل الگوها و عادتهای نامطلوب و واکنشهای عاطفی کاهش مییابد.برای مثال، اگر در دوره پیش از دبستان، کودکانی که دچار تنبلی چشم، ناشنوایی یا کمشنوایی و اختلال ذهنی هستند، شناخته شوند، در بهبود جسمی، ذهنی و روحی آنها بسیار تأثیر خواهد داشت و والدین نیز دچار تنش و آسیب اجتماعی و عاطفی کمتری میشوند.هدف گرایش رشد و پرورش کودکان با نیازهای ویژه، تربیت متخصصانی است که بتوانند در این زمینه فعالیت کنند و نیازهای جامعه ما را برطرف سازند.
تواناییهای لازم:
کودک مثل آینه درخشانی است که هر چه ببیند، فوراً میگیرد و منعکس میکند. او مثل صفحه سپیدی است که هر آنچه بر آن بنویسی، درخود نگاه میدارد و چون خمیر یا مومی است که در دستان مربی به هر گونهای ساخته میشود. در واقع آنچه در کودکی به خردسال آموخته میشود، درست مثل نقشی که بر سنگی کنده شود، اثرش همیشه باقی میماند. از همینرو، مربی کودکان پیشدبستانی بودن، از سختترین کارها است؛ زیرا رفتار، طرز صحبت و بیان، نگاه، پوشش، راه رفتن و در کل همه کارهای مربی، در کودک نقش جاودانه میبندد و کوچکترین لغزش مربی، بر گروهی از کودکان اثر منفی میگذارد. از سوی دیگر، مربی کودکان بودن، از بهترین کارها است؛ چرا که وی با شخصیت و روح انسانهایی پراحساس و پر از شور معصومانه سر و کار دارد و پایه جامعه را میسازد. به همین دلیل، دانشجوی این رشته باید فردی پاک، صادق، سالم و پر انرژی و عاشق کودکان و آشنا با روانشناسی کودک باشد. همچنین لازم است که وی فردی خلّاق و سازنده باشد تا بتواند شیطنت و کنجکاوی کودکان را به بهترین راه سوق دهد و از شجاعت و جسارت کودک برای یادگیری، کشف دنیای پیرامون و پرورش هوش و استعداد وی بهره بگیرد.برای مثال، اسباب بازی که دردیدگاه اکثر مردم وسیلهای برای گذراندن اوقات فراغت کودک است، میتواند انعکاسی از ابزار شغل و حرفه فردای کودک باشد؛ نحوه استفاده از آن، حرفهای را به او آموزش میدهد، نوع، شکل و رنگ آن، او را با دنیایی از علم فیزیک آشنا مینماید، روش کار با آن میتواند دری از دنیای عجایب را بر روی کودک بگشاید و در کل این وسیله میتواند به او توجه و دقت در مسائل را بیاموزد.در این میان، یک مربی باید فکری سازنده داشته باشد تا با این وسایل، هم شوق و رغبت کودک را جلب کند و هم وسیله بازی، خصوصیت آموزشی وپرورشی را در خود داشته باشد و فرهنگی درست و صحیح را نیز به کودک انتقال دهد.
موقعیتهای شغلی در ایران:
درحال حاضر 36 هزار مربی، بدون تحصیلات دانشگاهی و تخصص لازم، در مهد کودکهای کشور فعالیت میکنند. این به معنای آن است که فرصت های شغلی بسیاری برای فارغالتحصیل این رشته وجود دارد؛ زیرا بیشک هر مرکز پیشدبستانی مایل است که از مربیان مجرّب و متخصص برخوردار باشد؛ کارشناسانی که میتوانند سطح کیفی مرکز رادر حد قابل توجهی افزایش دهند.در ضمن فارغالتحصیل این رشته میتواند به عنوان کارشناس تهیه مواد و وسایل آموزشی و کمک آموزشی، در مراکز پیشدبستانی و نیز به عنوان کارشناس آموزش و برنامهریزی در سازمان بهزیستی کشور، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و مراکز کودکان استثنایی فعالیت نماید.
درسهای این رشته در طول تحصیل:
دروس مشترک در هر دو گرایش کودکان عادی و کودکان با نیازهای ویژه:
دروس تخصصی گرایش کودکان عادی:
رشد و پرورش زبان و مهارتهای کلامی، حرکات ورزشی و سرودهای خاص کودکان، ادبیات کودکان، کارورزی ، طرح پژوهشی مقدماتی.
دروس تخصصی گرایش رشد و پرورش کودکان با نیازهای ویژه:
شناخت کودکان، آشنایی با اختلالات رشد روانی ـ حرکتی کودکان عادی و استثنایی، آشنایی با بهداشت روانی معلولین و خانواده آنها، آشنایی با روانشناسی کودکان فزون کنش و کمرویی در کودکان پیشدبستانی و روشهای اصلاح، اختلالات گویایی و روشهای اصلاح در کودکان و نوجوانان، کارورزی، طرح پژوهشی مقدماتی.
میزان ثبت نام در مراكز پیش دبستانی طی سال تحصیلی99ـ 1998 در سراسر كشور9/6 درصد برای مجموع دختر و پسر است. میزان ثبت نام برای دختران 5/6 درصد و پسران 7 درصد است. اما میزان ثبت نام براساس جنس شامل بچههایی كه در برنامههای آموزش مادر ـ كودك شركت میكنند نمیشود چون آمار جداگانه ای در مورد جنسیت كودكان در این برنامهها به عمل نیامده است.
علاوه بر تعداد كودكان مراكز دولتی آموزش پیش دبستانی، تعداد كودكان مراكز مهد كودك تحت نظارت مراكز خدمات اجتماعی كه بر طبق اصل191 به نگهداری از كودكان با هدف فراهم نمودن آموزش پیش دبستانی برای كودكان نیازمند و تامین سلامتی جسمانی و روحی آنان و آموزش عادات و نگرشها و ارزشهای پایه در گروه های سنی 0 تا 6 سال ، افزوده شده است.
خدمات اجتماعی فردی درمراكز نگهداری كودك روزانه فراهم است.مراكز مهدكودك و امكانات مراكز اجتماعی در مؤسساتی كه به آن نیاز داشتند به منظور فراهم نمودن آموزش پیش دبستانی برای كودكانی كه اولیائشان در مؤسسات و سازمآنهای دولتی مشغول به كارند ساخته شده است. اصل191 قانون خدمتگزاران دولتی بر احداث مهدهای كودك و امكانات رفاهی ویزه خدمتگزاران دولتی تاكید دارد.
آموزش پیش دبستانی جریان قانونمند و هدفداری از آموزش است كه كودكان گروه های سنی 0 تا 72 ماهگی را براساس خصوصیات و سطح پیشرفتشان با فراهم نمودن محیطی سرشار از انگیزه پوشش میدهد. در این جریان پیشرفت فیزیكی، عقلانی، روحی و اجتماعی كودكان به بهترین وجه در مسیر ارزشهای فرهنگی جامعه هدایت میشود.مقطع پیش دبستانی، مرحله ای است كه پیشرفت كودك بسیار سریع است. آموزش فراهم شده در این دوران بر روند پیشرفت كودك در سالهای آتی تأثیر بسیار دارد.
تحقیقات درازمدت نشان میدهد كه قسمت اعظم نگرشهای مكسوبه دوران كودكی، شخصیت،دیدگاهها، عادات، اعتقادات و سیستم ارزشی شخصی را در سالهای بزرگسالی وی شكل میدهد.
كودك كه در ارتباط شدید روحی در مرحلة بعد از تولد با اعضاء خانواده است، حدود سه سالگی برای بودن با دیگر همسالان و بازی با آنها احساس نیاز میكند.گروههای همسال محیطی را برای كودك فراهم میكنند كه در آن خود را بشناسد. كودك از طریق این محلهای بازی میآموزد كه پذیرفته شود، با دیگران شریك شود، از حقوق خود دفاع كند و به دیگران احترام بگذارد. بنابراین كودك از دنیای خود محور به مرحلة احساس اجتماعی قدم میگذارد. در كشور تركیه نیز این نوع از آموزش بعنوان یكی از شاخه های الحاقی نظام آموزشی عمومی مطرح می باشد.اكثر اینگونه مدارس بطور خصوصی اداره می شوند .هرچند كه برخی به دولت وابسته هستند. عمده این مدارس در شهرهای بزرگ فعالیت داشته و نیازهای مادران شاغل را بر طرف می كنند.
من اين عيد سعيد بزرگ اسلامى را و مذهبى را به همه ملتهاى مستضعف و به مسلمين جهان و به ملت بزرگوار تبريك عرض مىكنم. (1)
غدير منحصر به آن زمان نيست، غدير در همه اعصار بايد باشد. (2)
مسأله غدير، مسألهاى نيست كه به نفسه براى حضرت امير يك مسألهاى پيش بياورد، حضرت امير مسأله غدير را ايجاد كرده است. (3)
غدير براى ايشان ارزش ندارد، آن كه ارزش دارد خود حضرت است كه دنبال آن ارزش غدير آمده است. (4)
زنده نگه داشتن اين عيد [غدير] نه به اين است كه چراغانى بشود و قصيدهخوانى بشود و مداحى بشود، اينها خوب است اما مسأله اين نيست، مسأله اين است كه به ما ياد بدهند چطور بايد تبعيت كنيم. (5)
قضيه غدير جعل حكومت است اين است كه قابل نصب است. (6)
ولايتى كه در حديث غدير است به معناى حكومت است نه به معناى مقام معنوى. (7)
حضرت امير است كه غدير را به وجود آورده است، مقام شامخ اوست كه اسباب اين شده است كه خداى تبارك و تعالى او را حاكم قرار بدهد. (8)
غدير آمده است تا بفهماند سياست به همه مربوط است. (9)
اين حكومتى كه عجين با سياست است در روز غدير براى حضرت امير ثابت شد. (10)
اين كه اين قدر صداى غدير بلند شده است و اين قدر براى غدير ارج قائل شدهاند ـ و ارج هم دارد ـ براى اين است كه با اقامه ولايت يعنى با رسيدن حكومت به دست صاحب حق همه اين مسايل حل مىشود و همه انحرافات از بين مىرود. (11)
امروز كه عيد غدير است و از بزرگترين اعياد مذهبى است. (12)
روز عيد غدير روزى است كه پيغمبر اكرم(ص) وظيفه حكومت را معين فرمود و الگوى حكومت اسلامى را تا آخر تعيين فرمود. (13)
پيغمبر اكرم(ص) در قضيه غدير و در مقابل چشم مسلمانان و ديدگان تاريخ كسى را به عنوان جانشين خود تعيين كرد كه به طور كامل از ارزشهاى اسلامى برخوردار بود.
از ماجراى غدير مىتوان فهميد كه اميرالمؤمنين در همان چند سال خلافت و حكومت خودشان اولويت اول در نظر مباركشان استقرار عدل الهى و اسلام است. (14)
در مسأله غدير حقايق بسيارى نهفته است. (15)
اهميت عيد سعيد غدير به عنوان برترين عيدها به اين دليل است كه متضمن ولايت الله وجود مقدس و شخصيت ممتاز امير مؤمنان على(ع) در قلمرو نفس انسانى و جامعه بشرى به عنوان امام و پيشوا برترين الگو و نمونه است. (16)
برگرفته شده از سایت حوزه نت
به شوق سجده ات هفت آسمان خم می شود در خاك
به نام نامی ات خورشید ها از خاك می رویند
اسباب بازی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی
بازی و اسباب بازی برای کودکان بسیار مهم می باشد. به طوری که آنها بیشترین ساعات بیداری خود را به بازی و فعالیت می پردازند. کودکان زمان بازی را بسیار دوست داشته و این زمان را بر هر چیز دیگری مقدم می دارند. انتخاب اسباب بازی مناسب برای کودکان در هر سنی بسیار حائز اهمیت است. به طوری که بهترین و مناسب ترین اسباب بازی برای کودکان به ویژه در سنین پیش دبستانی، اسباب بازی های آموزشی است. چرا که این گروه از اسباب بازی ها موجب پرورش تفکر، تخیل، سرگرمی، لذت و مهمتر از همه یادگیری در کودک می گردد و او را با مفاهیم و دنیای پیرامون آشنا می سازد. علاوه بر اینها، اسباب بازی باید از ایمنی و کیفیت لازم برخوردار باشد. به اعتقاد انجمن جهانی تعلیم و تربیت دوران کودکی ( ACEI )[1]، اگر اسباب بازی های کودکان به دقت انتخاب شوند، موجب ارتقای کیفیت بازی و رشد کودک می گردند. اسباب بازی های آموزشی، نقش بسزایی در رشد کودکان پیش دبستانی ایفا می نمایند. آنها موجب بالا رفتن هوش، مهارتهای اجتماعی و همچنین رفتارهای احساسی کودکان می گردند. اینگونه اسباب بازی ها طراحی شده اند تا دید وسیع تری در گروه های سنی مختلف ایجاد نمایند.
هدف از اسباب بازی های آموزشی:
به طور کلی اسباب بازی های آموزشی دو هدف عمده دارند: یکی سرگرمی و دیگری توسعه مهارتهای کودکان. اولین هدف کاملا روشن است. کودکان دوست دارند که بازی کنند. بنابراین تمام اسباب بازیها به انضمام اسباب بازیهای آموزشی، برای کودکان جنبه سرگرمی دارند مگر اینکه کودک، خود تمایلی به بازی کردن نداشته باشد. دومین هدف اسباب بازی های آموزشی توسعه مهارتهای کودکان می باشد. اما این هدف برای همگان کاملا واضح و روشن نیست. بیشتر والدین فکر می کنند که تنها هدف اسباب بازی ها تفریح و سرگرمی است. آنها نمی دانند که اسباب بازی های آموزشی برای کمک به آموزش بهتر کودکان طراحی شده اند. به همین دلیل است که در انتخاب اسباب بازی، بیشتر اسباب بازی هایی که جنبه لوکس و فانتزی دارند را برای کودکانشان خریداری می نمایند.
اسباب بازی های مناسب برای کودکان پیش دبستانی
اسباب بازی های علمی و طبیعی:
اسباب بازی های علمی برای این گروه سنی، دنیایی از علم هستند. اینگونه اسباب بازی ها این شانس را به کودک می دهند که دنیای اطراف را کشف کرده و دامنه دانستنی های خود را افزایش دهند. اما متاسفانه والدین هنگام انتخاب اسباب بازی، کمتر به دنبال خرید اینگونه اسباب بازی ها هستند.
پازل ها و بازی های حل مسئله:
امروزه پازلها و بازیهای حل مسئله در اشکال و ابعاد مختلف به وفور در بازار یافت می شوند. کیفیت و طراحی آنها نیز روز به روز بهتر و متنوع تر می شود. پازلها با توجه به ماهیتی که دارند قدرت تمرکز، تفکر خلاق و منطقی را در کودکان افزایش داده و کودکان را وادار به تفکر می کنند. کودک با تمرکز بر روی پازل به راحتی قطعه ها را جابجا کرده و آنرا حل می کند. به طوری که در بعضی مواقع موجب حیرت والدین خود می شود. پازلها و بازیهای حل مسئله بهترین نوع اسباب بازی های آموزشی برای کودکان سنین پیش دبستانی هستند. زیرا آنها چند بعدی و قابل لمس هستند، مدلهای مختلف برای سنین مختلف وجود دارد و کودک می تواند به تنهایی و یا با دوستان خود به بازی بپردازد.
لگو:
لگوها قطعاتی هستند که کودکان از طریق متصل کردن آنها به یکدیگر، اشکال مختلفی را می سازند. این بازی بسیار مورد توجه و علاقه کودکان می باشد. لگوها به تفکر، ابتکار و خلاقیت کودک کمک بسیاری می نمایند.
تخته سیاه یا وایت برد:
تخته سیاه یا وایت برد یکی از انعطاف پذیرترین اسباب بازی های گروه سنی پیش دبستانی است که برای رشد خلاقیت کودکان بسیار مفید هستند. کودک از طریق تخته سیاه یا وایت برد، نوشتن و نقاشی کردن را تجربه کرده و نقش افراد مختلف به ویژه معلم را بازی می کند.
ابزار و آلات موسیقی:
موسیقی نقش بسزایی در رشد فکری و شخصیتی کودک دارد. اگر کودک شما کوچکترین توجهی به موسیقی نشان می دهد، وقت آن است که او را با یک ابزار واقعی موسیقی آشنا کنید. والدین می توانند با در اختیار گذاشتن آلات گوناگون موسیقی همچون پیانو، گیتار و ... در سایز کوچک، دید کودک را در موسیقی گسترش داده و این فرصت را به کودک بدهند که نه تنها عشق و علاقه خود را به موسیقی افزایش دهد بلکه مهارتهای هنری خود را نیز به معرض نمایش گذاشته و خود را کشف نماید.
دوچرخه:
داشتن دوچرخه به عنوان اسباب بازی، برای یک کودک پیش دبستانی نهایت آرزوست. والدین باید هنگام خرید دوچرخه دقت کرده و سایزی که مناسب با قد و جثه کودک است را خریداری نمایند و از سلامت و استاندارد بودن دوچرخه اطمینان حاصل نمایند.
منبع : گروه اینترنتی نیک صالحی
| لطیفه های کودکانه |
|
منبع : بیتوته
سختترين كار: به غضنفر ميگن: توي عمرت، سختترين كاري كه كردي چي بوده؟ميگه: پر كردن نمكدون! ميگن: چرا؟
جواب ميده: آخه سوراخهاش خيلي ريزه پشه بند حیف نون پشه بند می خره، تاصبح نمی خوابه پشه ها رو مسخره می کنه!
یارو با خوشحالي به دوستش ميگه بالاخره اين پازل رو بعد از 3 سال حل كردم . دوستش ميگه: 3 سال زياد نيست؟ ميگه: نه بابا رو جعبه اش نوشته 3 تا 5 سال!
به یارو ميگن: زودباش قطار ميره!
به غضنفرميگن چرا زنبورها گل ميخورن؟ ميگه خوب حتما دروازه بانيشون خوب نيست!
یارو بادكنك فروشی باز ميكنه بالای مغازه اش ميزنه بادكنك اعلا به شرط چاقو!
یک روز در يخچال یه یارو کنده میشه جاش پرده میزاره!
جوجه ای با مادرش دعوا میکنه میره روی دیوار و داد میزنه پیشی بیا منو بخور
مردی میره دزدی چیز به درد بخور پیدا نمی کنه از لجش مشق بچه صاحب خانه را خط خطی می کنه.
بچه: بابا هواپیمای به این بزرگی رو چطور می دزدن؟ بابا: اول صبر می کنند بره بالا, کوچیک که شد بعد می دزدنش
معلم به شاگرد می گه: 5 تا حیوان درنده نام ببر شاگرد میگه: 2 تا ببر 3 تا شیر! |
شيــــــــــوه هاي پيش از تكلـــــم :كودك پيش از تكلم از سه شيوه براي فهماندن غرض و منظور خود استفاده ميكند. اين شيوه ها عبارتند از: گريه و فرياد، اداي صداهاي نامشخص و اشارات.( مهمترين قسمت همان شيوه دوم است زيرا پس از چندي بصورت صداهاي مشخص و بامعنا يعني لغات در مي آيد.)۱- گــــريه و فـــــــــرياد :در روزهاي نخست زندگي بيشتر صداهايي كه از كودك شنيده مي شود به صورت گريه و فرياد است. در طي هفته اول گريه در فواصل نامنظمي ظاهرمي شود. نوزاد بدون هيچ گونه علت ظاهري گريه مي كند. اما يك مرتبه گريه يا خود به خود و يا در نتيجه توجه مادر قطع مي شود.۲- صــــــــدهاي غيــــــــــر مشخص :در ماههاي اول زندگي علاوه بر گريه صداهاي نامشخص ديگري شنيده ميشود اين صداها را نياموخته است بلكه بخودي خود آنها را ظاهر ميسازد و چه خوبست بدانيم كه اين صداها عموميت دارند و در تمام اقوام و ملل و نژادها ديده ميشوند بطوريكه حتي كودكان كر نيز اينگونه صداها را نشان ميدهند. كودك اغلب هنگامي كه تنهاست و افراد ديگري نيست كه او را مشغول كنند به ايجاد اين صداها مي پردازند. شنيدن صداي كودك براي خود او لذت بخش است و به همين سبب است كه اغلب با شنيدن صداي خود تبسم مي كند و گاهي نيز مي خندد. كودكان ناشنوا نيز در ابتدا مانند كودكان سالم اين گونه صداها را ايجاد مي كنند ولي چون صداي خود را نمي شنوند تا از آن لذت ببرند پس از چندي دست از ايجاد صدا بر مي دارند.۳- اشـــــــــــــــاره :در ابتدا كودك به موازات اشاره، صداهايي نيز ايجاد مي كند و مي خواهد با كمك اين دو منظور خود را براي ديگران آشكار سازد ولي رفته رفته پي مي برد كه تنها با اشاره نيز مي توان منظور خود را آشكار ساخت ولي اگر اشاره وي فهميده نشود او از گريه براي فهماندن غرض خود كمك مي گيرد. اما در مورد زمان سخن گويي بايد بگوييم كه بسياري از كودكان طبيعتاً بين 12 و 18 ماهگي براي تكلم آماده مي شوند و چنانچه كودك در اين دورة آمادگي زبان باز نكند ممكن است از نظر عاطفي براي وي اختلالاتي دست دهد زيرا نمي تواند خواسته ها و احساسات خود را بيان كند. و در آموزش زبان سن 1- 3 سالگي بسيار مهم است از آن بابت كه اين سن دوره تقليد از بزرگسالان است و آنچه را كه آنها بگويند او ادايش را در مي آورد . از آنجا كه مادر بيش از افراد ديگر با كودك در ارتباط است. بنابراين نقش مادر در آموزش زبان به كودك را نبايد ناديده گرفت.مادر در آموزش زبان بايد نكاتي را مورد نظر داشته باشد كه اهم آنها عبارتند از :۱- بيان كلمات از ساده به مشكل باشد، از كلمات يك هجايي شروع كند تا بتدريج بتوان كلمات چند هجايي را به او آموخت.
۲- با كودك با زبان ساده و قابل فهم حرف بزند نه با زبان علمي غليظ . البته اين امر مانع آن نيست كه مادر درست و صحيح حرف بزند.
۳- از كلماتي استفاده كند كه بيشتر مورد نياز كودكند.
۴- بيان عبارات سريع نباشد كه انتقالش به ذهن كودك با دشواري هايي همراه است .
۵- عبارات طولاني به كار نبرد .
۶- در حين صحبت اگر كودك دچار خطائي شد با فرمي آن را اصلاح كند .و كودك را تنبيه و تمسخر نكند .
۷- اصلاح تلفظ بايد از زماني شروع شود كه كودك صداهاي حروف را از هم تشخيص ميدهد .
۸- هرگز كلمه اي را به حساب اين كه از آن خوشش مي آيد غلط تلفظ نكنيم .
۹- در آموزش يك اسم نام اصلي و صحيح را بكار ببريم به عنوان مثال كلمه گوسفند را براي گوسفند به كار ببريم نه كلمه بع بعي را .اما مـــــــادران براي آموزش زبان از چه روشهايي مي توانند استفاده كنند :۱- بازي با حروف و در آوردن صداي آن از طريق بازي و يا بيان داستان .
۲- آموزش شعر، سروده هاي ساده كه الفاظ را قالبي به كودك منتقل مي كند در اين امر آثار مفيدي دارند.
۳- در آموزش زبان كودك را بايد تشويق كرد و هرگز نبايد گذاشت كه احساس عدم لياقت كند .
۴- خودداري از عيب جوئيهاي خشن، تنبيه، تمسخر در صورت اشتباهات تلفظي ودستوري.
۵- ايجاد انگيزه براي صحبت كردن كودك از طريق بي توجهي به شيوه هاي ديگر تفهيم و تفهم از جمله گريه و فرياد و يا اشاره.منبع:http://www.hamdardi.com
يكي از شيرين ترين مراحل كودكي فرزندان ما، زماني است كه اولين كلمات را برزبان مي آورند و با شروع دومين سال زندگي كودك، بسياري از والدين ابراز نگراني مي كنند كه آيا پيشرفت سخن گفتن فرزندشان طبيعي است يا خير؟
مادر مهرنوش ٢ ساله دراين باره مي گويد: دخترم خيلي ديرتر از بچه هاي هم سن و سال خود شروع به حرف زدن كرد و اكنون نيز در جمله سازي مشكل دارد.
مادر كيارش ٣ ساله عنوان مي كند: گاهي فرزندم آن قدر گفتن يك جمله را طولاني مي كند و مدام به دنبال كلمات مختلف مي گردد كه حوصله اطرافيان سر مي آيد و جمله او را تكميل مي كنند.
مادر سوگل ٤ ساله كه به شيريني شعر مي خواند و جملات را به خوبي و كامل ادا مي كند، عقيده دارد: والدين در پيشرفت زباني كودكان خود نقش كليدي دارند و واضح و رسا ادا شدن كلمات توسط پدر و مادر و ايجاد فرصت هاي مناسب براي وسيع تر كردن دامنه لغات كودك، باعث زود و كامل صحبت كردن او مي شود.
يك روان شناس تربيتي در اين باره مي گويد: به طور طبيعي، سن شروع سخن گفتن كودكان بسيار متفاوت است؛ تعدادي از بچه هاي ١٢ ماهه، چند كلمه ساده را ادا مي كنند اما كودكاني هم هستند كه تا سن ١٥ تا ١٨ ماهگي نمي توانند صحبت كنند.
دكتر محبوبه مفتاحي عنوان مي كند: حدود ٧٠ درصد كودكان هنگامي كه به سن ٢ سالگي مي رسند، مي توانند ٥٠ تا ٢٥٠ كلمه را برزبان بياورند، همچنين مي توانند كلمات را كنار هم قرار دهند و جملات ٢ يا ٣ كلمه اي بسازند.
وي اضافه مي كند: حدود ١٠ تا ١٢ درصد از اين كودكان نيز از لحاظ گفتاري از ديگران عقب تر هستند و جزو كودكاني به حساب مي آيند كه ديرتر زبان باز مي كنند.
وي تصريح مي كند: دير به حرف آمدن كودكان، خطر به حساب نمي آيد ولي اگر كودكي در سن يك سالگي به بعد و حدود ١٨ ماهگي، در فهميدن گفتار اطرافيان و درك آن ها مشكل دارد، بايد با دكتر مشورت كرد.
وي خاطرنشان مي كند: بر طبق تحقيقات، پيشرفت زبان و افزايش دايره لغات كودك با تعداد كلماتي كه مي شنود و مقدار كمكي كه از ديگران مي گيرد و به صورت تشويق و صحبت كردن زياد با كودك نمود پيدا مي كند، رابطه مستقيم دارد.مفتاحي عقيده دارد: بايد با كودك رسا و بلند صحبت كرد و زماني كه كودك شما كاري انجام مي دهد، از لباس پوشيدن گرفته تا خوابيدن، فرصت خوبي براي استفاده از كلمات است.
وي مي گويد: بازگويي يك داستان كوتاه و شاد و شعرخواني از روي كتاب هاي مصور، لغات جديدي را در ذهن كودك مي سازد و نشان مي دهد كه هر چيزي، اسمي دارد و در يادگيري كلمات نيز به كودك كمك مي كند.
وي عنوان مي كند: زماني كه كودك به طور اتفاقي كلمه اي را بر زبان مي آورد، او را تشويق و آن لغت را در يك جمله كوتاه تكرار كنيد زيرا اين كار نه تنها دامنه لغات او را افزايش مي دهد بلكه به كودك مي آموزد كه كلمات را مي توان با هم تركيب كرد.
مفتاحي تصريح مي كند: كودك از سن ١٢ تا ١٥ ماهگي، بازگويي اسم هاي ساده را ياد مي گيرد و در سن ١٥ تا ١٩ ماهگي افعالي مثل دويدن، خوردن و نشستن يا صفاتي مانند بنفش، كوچك و سرد به دايره لغات او افزوده مي شود.
وي تاكيد مي كند: والدين نبايد قبل از اين كه كودك درخواستي بكند، به نيازش پاسخ دهند به طور مثال اگر كودكي هميشه پس از بيدار شدن آب مي خواهد، اجازه دهيد تا او درخواست كند و بعد به آرامي جمله اش را تكرار وتكميل كنيد و به او آب بدهيد.
وي مي گويد: بايد به كودك اجازه داده شود تا در هر فرصتي از مهارت هاي زباني خود استفاده كند به ويژه قرار گرفتن در جمع هم سن و سال ها به او كمك مي كند تا صحبت كردن بچه هاي ديگر را ببيند و براي حرف زدن با ديگران تشويق شود.
اين روان شناس تربيتي عنوان مي كند: بنا به نظر برخي از كارشناسان گفتاري، استفاده از شيشه و پستانك احتمال نوك زباني حرف زدن بچه ها و تلفظ ناجور بعضي از حروف را به دنبال دارد و نبايد غير از موارد ضروري، كودك را به مكيدن طولاني شيشه شير و پستانك ترغيب كرد.
وي خاطرنشان مي كند: والدين بايد صبور و با حوصله باشند و زماني كه كودكان به دنبال كلماتي هستند تا منظور خود را بيان كنند، به آن ها فرصت بدهند و زود خسته نشوند.
وي مي افزايد: زمان دادن به كودك براي تكميل جملات، به او كمك مي كند تا در دفعات بعدي، با آرامش واعتماد به نفس بيشتري صحبت كند در حالي كه تعجيل و هول كردن كودك، امكان اداي صحيح كلمات را از او مي گيرد.
وي مي گويد: پريدن بين حرف كودكان براي تكميل جملات آن ها نيز نادرست است و بايد به آن ها فرصت داده شود تا ذهن و كلام خود را با هم هماهنگ كنند و مهارت خوب صحبت كردن را بياموزند.
مفتاحي عقيده داد: حتي كودكاني كه به طور ذاتي آرام و ساكت هستند نيز در محدوده سني ١٣ تا ١٨ ماهگي، اولين كلمه خود را ادا خواهند كرد و باور كردن توانايي هاي كودكان و تشويق وترغيب آن ها در آموختن هر مهارتي به ويژه زبان آموزي، راهكاري ساده براي تقويت و پيشرفت كودكان است.
برای شروع نقاشی، ابتدا یک پیش طرح می کشیم به این معنی است که قبل از طرح اصلی که جزئیات زیادی دارد، حدود نقاشی را مشخص می کنیم تا کشیدن جزئیات و طرح اصلی برایمان راحت تر شود.
دو دایره کوچک برای صورت و یک بیضی بزرگ برای بدن گوسفندمان در نظر می گیریم. دو خط عمودی و صاف را به عنوان پاهای آن رسم می کنیم.
به خطوط خاکستری که صورت و بخشی از بدن را تقسیم بندی کرده است دقت کنید. شما نیز این کار را انجام دهید. زیرا در ادامه ی کار به وجود این خطوط نیاز داریم.
پس از کشیدن پیش طرح، نوبت به جزئیات می رسد. و جزیات را با صورت شروع می کنیم. ببینید چه ساده می توانید صورت آن را بکشید. یک هفت باز را در دایره ی کوچکتر به عنوان بینی آن می کشیم. دایره ی کوچکتر پوزه ی گوسفند را تشکیل می دهد.
بسیار ساده می توانید با کشیدن موهای فرفری،گوسفندتان را زیباتر کنید. در لابه لای موهایش یک گوش بکشید که بسیار شبیه به یک برگ است.
بر اساس همان دایره هایی که کشیدید صورت گوسفند را کامل کنید و دور تا دور صورت او را با خط منحنی ممتدی رسم می کنیم. کمی دهان آن را باز بگذارید تا بتوانید برایش دندان بکشید.
گوش دیگر گوسفند که در لای موهای او پنهان شده است را همانند گوش دیگر بکشید.
و حالا نوبت به بدن پشمالوی گوسفند می رسد. خیلی ساده است و به راحتی می توانید آن را بکشید. خطی که با آن بیضی را تقسیم بندی کردیم، پشت گوسفند را مشخص می کند. پس همانطور که می بینید دور تا دور بدن او را شبیه به ابر می کشیم. زیرا پشم روی بدن گوسفند کمی شبیه به ابر های نقاشی است.
دم او نیز همانند گوش هایش شبیه به یک برگ ساده است.همانطور که می دانید گوسفند چهار پا دارد و از این زاویه همه ی آنها به طور کامل مشخص نیست. اما خیلی پیچیده نیست. با خطوط عمودی بسیار ساده می توانید آنها را بکشید.
خطوط اضافی پیش طرح را پاک کنید تا شکل اصلی آن پیدا شود. می توانید در مرحله ی آخر جزئیات بیشتری بکشید تا گوسفند قشنگ تری داشته باشید. پس از کامل شدن نقاشیتان، می توانید آن را رنگ کنید.
بسمه تعالی
