بازی ، بخشی مهم از زندگی کودکان

بازی ، بخشی مهم از زندگی کودکان

بازی بخشی مهم از زندگی کودکان را تشکیل می‌دهد . آن‌ها از طریق بازی سرگرم می‌شوند ، یاد می‌گیرند ، رشد می‌کنند ، رفتارهای جدید می‌آموزند و فرصت شناخت دنیای پیرامونشان را کسب می‌کنند. بازی ، هم‌چنین مهم‌ترین راه برای بیان احساسات و عواطف کودکان است ؛ آن‌ها به وسیله‌ی بازی کردن با اطرافیان خود ارتباط برقرار می‌کنند . بسیاری از بازی‌هایی که کودکان در طول رشد خود انجام می‌دهند ، تاثیر زیادی بر تجارب بزرگسالی آن‌ها دارد . بازی خوب می‌تواند شخصیت کودک را بسازد و روح انسان دوستی ، مشارکت و همکاری در او به وجود آورد . از این رو والدین و مربیان می‌توانند وسایل و ابزارهای مختلفی در اختیار کودک قرار دهند که نه تنها کودکان با آن‌ها سرگرم شوند، بلکه مفاهیم و ارزش‌های بسیاری از آن‌ها بیاموزند . به بیان دیگر ، بازی و اسباب‌بازی می‌تواند رابطه‌ای بین کودک و فرهنگ جامعه‌اش برقرار کند و موجب آماده سازی جسمی ، فکری و عاطفی او برای ورود به دنیای بزرگسالان باشد .

فواید بازی
بازی یکی از عوامل موثر در رشد کودکان است . کودکان از طریق بازی‌های گوناگونی که انجام می‌دهند، مهارت‌های بی‌شماری کسب می‌کنند . بازی ،استعدادها ، توانایی‌ها و قابلیت‌های کودکان را پرورش می‌دهد و موجب تقویت ذهن ، جسم و روان آنان می‌شود . کودکان خردسال با استفاده از روش کوشش – خطا و تجربه‌ای که در حین بازی به دست می‌آورند ، سعی می‌کنند قوانین و پدیده‌های اطرافشان را بشناسند و روش‌های تسلط بر آن‌ها را بیازمایند . به طور کلی ، برای معرفی فواید بازی برای کودکان ، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد : (مهجور ،‌1370)
● بازی ، موجب رشد و پیشرفت مهارت‌های گوناگون کودکان می‌شود .
● بازی ، فرصت‌های زیادی برای یادگیری کودکان فراهم می‌آورد .
● کودک از طریق بازی انرژی درونی خود را تخلیه می‌کند .
● بازی ، راهی برای غلبه بر احساسات و هیجانات شدید عاطفی است .
● بازی ، موجب رشد سالم و سلامت روانی کودک می‌شود .
● بازی ، امکانی برای کشف پدیده‌های ناشناخته توسط کودک را فراهم می‌آورد .
● کودک از طریق بازی بسیاری از مفاهیم گوناگون را می‌آموزد .
● بازی ، موجب پرورش زبان و مهارت‌های کلامی کودکان می‌شود .
● کودکان از طریق بازی با ارزش‌های اخلاقی آشنا می‌شوند .
● کودکان نظم و قانون حاکم بر زندگی اجتماعی را از طریق بازی یاد می‌گیرند .
● بازی روح سازگاری ، تفاهم و همدلی را در کودکان رشد و پرورش می‌دهد .

بازی برای کودکان عین زندگی است . کودکان می‌توانند از طریق بازی با اسباب‌بازی‌هایشان ، تجسمی از زندگی واقعی در ذهن خود بسازند . هدف بازی نه تنها باید شاد کردن کودکان باشد ، بلکه باید فعالیت‌های مختلف که با اسباب‌بازی‌های خود انجام می‌دهند ، اعتماد به نفس لازم برای روبه‌رو شدن با شرایط و موقعیت‌های آینده را به دست می‌آورند .آن‌ها از طریق بازی با انواع جورچین‌ها ، مکعب‌ها ، مهره‌ها و سر هم کردنی‌ها ، مهارت‌های حرکتی دست‌ها ، هماهنگی بین چشم و دست و قدرت تفکر خود را پرورش می‌دهند . زمانی که در حیاط با توپ بازی می‌کنند ، واگن‌های خود ساخته‌شان را می‌کشند تاب می‌خورند ، الاکلنگ و سرسره سوار می‌شوند و طناب‌بازی می‌کنند ، قدرت عضلات دست و پایشان را تقویت می‌کنند . آن‌ها از طریق بازی با عروسک‌ها ، ماشین‌ها ، قطارها ، هواپیماها ، وسایل خانگی کوچک و ...نقش‌های مختلف زندگی را فرا می‌گیرند و تصویری از وظایف افراد مختلف جامعه را در ذهن خود می‌پرورانند . والدین و مربیان باید بدانند که علاقه و اشتیاق کودکان به بازی ، نشانه‌ی سلامت عقل و کنجکاوی آن‌هاست . کودکی که بازی ، بخشی از زندگی روزانه‌ی او را تشکیل می‌دهد ، نسبت به کودک گوشه‌گیر و منزوی ، از اخلاق و رفتار فردی – اجتماعی مناسب‌تری برخوردار است .

 

مراحل مختلف رشد و بازی در کودکان
برای پرورش مهارت‌ها و توانایی‌های گوناگون کودکان و انتخاب نوع بازی‌های مورد نیاز آنان باید به ویژگی‌های رشد آن‌ها توجه کرد . بدیهی است که با شناخت این خصوصیات می‌توان بازی‌هایی برای کودکان طراحی کرد تا تاثیر بیش‌تری بر تقویت جسم و ذهن آن‌ها داشته باشد . در این جا به بررسی مراحل رشد کودک و انواع بازی‌های متناسب با سن آن‌ها می‌پردازیم : (Sheridan , 1999)

الف) از تولد تا 12 ماهگی
مادر ، پدر و اطرافیان نزدیک کودک می‌توانند به هنگام رفع نیازهای اولیه ی کودک ، با استفاده از روش‌های گوناگونی که به کار می‌برند ، توجه و حواس پنجگانه‌ی او را تحریک کنند . پاسخ‌هایی که کودک به رفتارهای نزدیکانشان می‌دهد ، دلیلی بر لذت بردن ، شادی و نشاط اوست . او از همان ماه‌های نخستین تولد خود ، دوست دارد بازی کند . هنگامی که شیر می‌خورد ، کمی مکث می‌کند ، به اطراف نگاه می‌کند و اگر عاملی موجب تحریک او شود ، مشغول بازیگوشی می‌شود . او به تدریج می‌آموزد که هنگام مشاهده‌ی اطرافیانش می‌تواند چیزهای زیادی یاد بگیرد .
نوزاد در 6 هفتگی ، از طریق گوش دادن ، مشاهده‌ کردن و حرکات بدنی‌اش به رفتارهای والدین و اطرافیان خود توجه می‌کند و نسبت به چهره‌های آشنا عکس‌العمل نشان می‌دهد . او خیلی زود یاد می‌گیرد که چگونه با عکس‌العمل‌های خود ، اطرافیانش را نسبت به نیازها و خواست‌هایش آگاه کند . به تدریج که بزرگ‌تر می‌شود و حواس او رشد می‌یابند ، یاد می‌گیرد که چگونه با حرکت دادن دست‌ها و باز و بسته کردن آن‌ها می‌تواند اشیا را در دست نگه دارد .
اغلب نوزادان در 12 هفتگی قادرند بین حرکات چشم و دستشان ارتباط برقرار کنند . اگر کودک را به پشت روی زمین بخوابانید ، او می‌تواند دست‌هایش را بالای سرش نگه دارد و با انگشتانش بازی کند و هم‌چنین اگر روی سینه بخوابد قادر است سرش را بالا نگه دارد و دست‌هایش را به دو طرف باز کند . در این حالت اگر اسباب بازی کوچکی در اختیار او قرار دهید ، قادر است آن را در دست نگه دارد ، هم‌چنین زمانی که کودک را در آغوش بگیرید و جغجغه‌ای سبک به دست او بدهید ، قادر است با تکان دادن آن صدایش را در آورد ، اما هنوز نمی‌تواند ارتباطی بین حرکت دستش و صدا برقرار کند . نوزاد در 14 هفتگی ، قادر است اسباب‌بازی را در دستش نگه دارد و با دقت به آن نگاه کند .
نوزاد در حدود 20-18 هفتگی ، می‌تواند خودش را به سمت اسباب‌بازی بکشاند ، آن را در دست بگیرد و به آن خیره شود . در این مرحله‌ی سنی او می‌تواند جغجغه‌اش را تکان دهد و به طرف دهانش ببرد . او به راحتی اسباب‌بازی‌ را بین دو دستش نگه می‌دارد و با جا‌به‌جا کردن آن در میان انگشتانش سعی می‌کند ماهیچه‌های دستش را قوی کند . هم‌چنین می‌تواند با باز و بسته کردن دست‌هایش اسباب‌بازی را رها کند و اگر دوباره آن را به دستش بدهید ، دوباره آن را بگیرد .
اگر کودک را در این مرحله‌ی سنی به پشت بخوابانید ، به راحتی پایش را در دست می‌گیرد و آن را به دهان می‌برد . به عبارت دیگر ، بین حرکت پا و چشمش ارتباط برقرار می‌کند .
کودک 6 ماهه کنترل بیشتری بر حرکات بدن خود به دست آورده است و می‌تواند به طور هدفمند بازوها و دست‌هایش را برای گرفتن اشیا دراز کند . اگر هنگام بازی عروسک او از دستش بیفتد و از محدوده‌ی دیدش دور شود ، از نظر او دیگر عروسک وجود ندارد . در حدود 7-6 ماهگی کودک می‌نشیند و می‌تواند در محدوده‌ی اطراف خودش به دنبال اجسام بگردد . هم‌چنین توجه زیادی به اشیای ریز می‌کند و می‌تواند با انگشت اشاره‌اش آن‌ها را نشان دهد . زمانی که کودک شش ماهه توپی را هل می‌دهد و متوجه چرخش آن می‌شود ، در حقیقت لذتی از این کار خود می‌برد که او را تشویق به تکرار عملش می‌کند . به تدریج که قدرت و توانایی کودک رشد می‌یابد ، مهارت‌های حرکتی دیگر خود را از طریق بازی‌هایی که انجام می‌دهد ، تقویت می‌کند . این بار او توپ را هل می‌دهد ، به دنبال آن سینه خیز می‌رود و دوباره آن را به دست می‌آورد . زمانی که به نه ماهگی می‌رسد ، هنوز هم محدودیت‌های حرکتی او مانع از فعالیت‌های بیش‌ترش می‌شود . او باز هم باید تلاش کند تا اشیای پیرامونش را به طریقی به دست آورد ، با آن‌ها بازی کند و خصوصیات هر یک را بسنجد . او یاد می‌گیرد که توپ می‌چرخد . در این مرحله ، جغجغه صدا تولید می‌کند و فرفره می‌چرخد . در این مرحله ، اگر اسباب‌بازی‌اش را زیر پارچه‌ای پنهان کنید ، با بلند کردن پارچه ، آن را پیدا می‌کند .

کودک در 12 ماهگی ، قادر است دستش را به اطراف (مبل ، صندلی ، میز ، دیوار و ...) بگیرد و با فشار بر زانوها و پاهای خود بایستد . او به صحبت‌های اطرافیانش خوب گوش می‌دهد و آن‌چه را که از او می‌خواهند ، انجام می‌دهد . اگر مداد شمعی کلفتی به دست او بدهید می‌تواند با گرفتن انتهای آن خطی بر روی کاغذ بکشد . در حدود 12 ماهگی ماهیچه‌ها و عضلات کودک قدری قوی‌تر شده است و می‌تواند با پا به توپ ضربه‌ای بزند و با سرعت بیش‌تری به دنبال وسایل و اسباب‌بازی‌ها برود .
کودک در 18-12 ماهگی با دقت بیش‌تری به جزییات توجه می‌کند و کنترل و تسلط بیشتری بر ماهیچه‌ها و حرکات آن‌ها دارد . کودک 5/1 ساله می‌تواند با تکرار کارها و فعالیت‌های اطرافیانش اعمال آن‌ها را تقلید کند . علاقه‌ی شدید کودک به کشف پدیده‌های جدید ، دست‌کاری اسباب‌بازی‌ها و افزایش حرکات بدنی ، موجب رشد حواس پنجگانه‌ی او می‌شود . در 14 ماهگی از تماشای عکس‌های کتاب‌ها لذت می‌برد . در 14 ماهگی از گذاشتن عروسک‌ها و اسباب‌بازی‌هایش درون یک سطل یا جعبه لذت می‌برد . در 16 ماهگی با کارکرد برخی از اشیا آشنا شده است و می‌تواند آن‌ها را به کار گیرد . برای مثال، اگر به دست او شانه یا برس دهید ، موهایش را شانه می‌کند و اگر به دست او قاشق دهید ، آن را به دهانش می‌برد .
در 24-18 ماهگی ، کودک از کشیدن و هل دادن چرخ دستی ، ماشین ، کالسکه‌ی عروسکی یا حتی جعبه‌ای چرخدار بسیار لذت می‌برد . اگر او را روی سه چرخه‌ی پای کوچکی بگذارید ، می‌تواند با فشار دادن پاهایش به زمین به خوبی حرکت کند . کودک در این مرحله‌ی سنی دوست دارد بازی خاصی را چندین باز تکرار کند . برای مثال ، با گذاشتن مکعب‌ها بر روی یکدیگر ، ریختن آن‌ها و چیدن مجدد آن‌ها ، مدت‌ها سرگرم می‌شود ، یا از مرتب کردن پازل‌های درشت (5 تکه‌ای) خیلی لذت می‌برد . او ممکن است چندین بار آن را خراب و درست کند و از این کار خود خسته نشود . اگر مداد کلفت یا مداد شمعی به دست او بدهید ، قادر است با گرفتن آن در بین انگشتان سبابه و شست خود بر روی کاغذ خطی بکشد .در 18 ماهگی می‌تواند به‌طور نمادین با اطرافیانش ارتباط برقرار کند و خواست‌های خود را به آن‌ها بفهماند . والدین نیز می‌توانند از طریق کلمات و نشانه‌های قراردادی خود با کودکشان رابطه برقرار کنند . او می‌تواند با تکان دادن لیوانش (حتی لیوان خالی‌اش) به مادر یا پدرش بفهماند که تشنه است و آب می‌خواهد و پس از چند ثانیه به آب برسد . بزرگسالان نیز با استفاده از بازی‌هایی که با کودک انجام می‌دهند ، می‌توانند آموزش‌های خود را شروع کنند . برای مثال ، زمانی که مادر کودک را تاب می‌دهد ، او نیز شروع به پاسخ دادن به رفتارهای مادرش می‌کند . اگر تاب دادن خیلی با شدت صورت گیرد ، کودک گریه را سرخواهد داد و از این طریق به مادرش می‌فهماند که آهسته‌تر تاب بدهد . کودک هنگام تعاملات خود با اطرافیان پی به نکات جدیدی می‌برد . برای مثال ، در بازی دالی موشک ، کودک یاد می‌گیرد که اشیا و افراد دور و برش چند لحظه‌ای مخفی می‌شوند و سپس دوباره ظاهر می‌گردند . در 19 ماهگی می‌توانند به صورت چهار دست و پا از پله‌ها بالا برود .

 

در 20 ماهگی از اسباب‌بازی‌هایی که صدا دار ، رنگی و قابل جابه‌جا کردن‌اند ، لذت می‌برد . هم‌چنین کودک از 18 ماهگی به بعد شروع به تولید صداهایی از دهان خود می‌کند . این صداها به صورت هدفمند و هم‌آوا با کلمه‌ی اصلی ادا می‌شوند . برای مثال : ماما (مامان) ، تو (توپ) ، دَ (دست) و ...
او در عین حال که بسیاری از گفته‌های سایرین را می‌فهمد ، ولی به دلیل عدم رشد کافی اندام‌های گویایی هنوز قادر به بیان کلمات و واژگان نیست .
در حدود 21 ماهگی سعی می‌کند جمله‌های دو کلمه‌ای بگوید ، مثل: بابارَ (بابا رفت) ، ماما کو(مامان کجاست) و ...
در این مرحله‌ی سنی کودک از انجام بازی‌های تقلیدی لذت می‌برد و دوست دارد کارهای دیگران را تکرار کند . برای مثال ، هنگامی که پدر با تلفن صحبت می‌کند ، او هم با تلفن اسباب‌بازی‌اش صحبت می‌کند ، یا به عروسکش شیر می‌دهد .

کودک در 2 سالگی از تولید صداهای ساده‌ی کودکانه بسیار لذت می‌برد . اگر طبلی در اختیار او قرار دهید ، دوست دارد با ضربه زدن به روی آن ، تولید صدا کند یا اگر شیپوری به دست او بدهید ، دوست دارد با دمیدن در آن صدایش را در آورد .
کودک 2ساله از شنیدن داستان‌های کوتاه و ماجراهای ساده لذت می‌برد و دوست دارد کتاب‌های عکس‌دار را ورق بزند و تصویرهای آن را تماشا کند . این علاقه به کتاب‌های تصویری ، کلمات و جملات برای رشد کلامی کودک بسیار با ارزش است و به او کمک می‌کند تا با درک و فهم بیش‌تری به گفتار اطرافیانش توجه کند .

کودک هم‌چنین در سال دوم زندگی‌اش آگاهی بیشتری نسبت به توانایی‌ها و عملکرد‌های خود کسب کرده است و می‌تواند فنجان کوچک خود را در دست بگیرد و قاشق را به دهانش ببرد .
کودکان 3-2 ساله ، از انجام انواع بازی‌های گوناگون لذت می‌برند . آنان با پرورش توانایی‌‌های مختلف خود در صدد کنترل اندام‌ها و تسلط بر محیط و پدیده‌هایش بر می‌آیند . سه چرخه‌های کوچک پدال دار ، ضربه زدن به توپ با پا ، بالا رفتن از پله‌ها ، میز و صندلی را به راحتی انجام می‌دهند . دویدن و پریدن از فعالیت‌های جسمانی مورد علاقه‌ی آن‌هاست . بازی‌های ساختنی و سرهم کردنی را با مهارت بیش‌تری انجام می‌دهند . می‌توانند با گذاشتن 6 یا 7 مکعب بر روی هم برجی بسازند . این کارها همگی موجب تقویت مهارت‌های عضله‌های آن‌ها می‌شود . زمانی که مداد شمعی به دست می‌گیرند ، آن را بین دو انگشت شست و سبابه‌‌ی خود قرار می‌دهند . رنگ‌ها و اشکال گوناگون را به خوبی تشخیص می‌دهند و اگر اسم رنگ‌ها یا اشکال را با آن‌ها تمرین کنند ، می‌توانند آن‌ها را شناسایی کنند . نخ کردن مهره‌های درشت را نیز دوست دارند ، این کار موجب تقویت ماهیچه‌های کوچک دست‌هایشان می‌شود .
کودک 5/2 ساله از کشیدن برس آب رنگ بر روی کاغذی بزرگ لذت می‌برد . او می‌تواند با ترکیب کردن رنگ‌های گوناگون ، رنگ‌های جدیدی بسازد .
از این مرحله‌ی سنی به بعد است که کودک سعی می‌کند با پرسیدن سوال‌های بی‌شمار و متنوع درباره‌ی پدیده‌های اطرافش ، اطلاعاتی کسب کند ، قدرت تجسم و خلاقه‌ی او نیز به تدریج قوی‌تر می‌شود و می‌تواند با انجام بازی‌های نمایشی گوناگون نقش‌های زیادی بازی کند .

از آن‌جا که کودک 3 ساله هنوز ناتوان از خواندن است ، از مشاهده‌ی عکس‌های کتاب ، مجله‌ها و روزنامه‌ها لذت می‌برد . از تکرار کارها و فعالیت‌های اطرافیانش خوشش می‌آید . دوست دارد ظرف بشوید، اتاق جارو کند ، غذا بپزد و ... از این طریق کودک یاد می‌گیرد که دنیا را از دید آنان نگاه کند .
کودکان 5-4 ساله از رشد جسمانی بسیار خوبی برخوردارند . آنان در طی سال چهارم زندگی‌شان شیوه‌های گوناگون اجتماعی شدن را یاد می‌گیرند . بازی‌های گروهی ، بازی در محیط باز و بازی در زمین بازی را بسیار دوست دارند . شخصیت آن‌ها روز به روز پیچیده‌تر می‌شود و نیاز به صحبت کردن ، برنامه‌ریزی ، همکاری و تبعیت از قوانین در آن‌ها شکل می‌گیرد .
کودک چهار ساله می‌تواند بر روی یک خط ، با حفظ تعادلش راه برود . او اکنون با مهارت و تسلط بیش‌تری می‌دود . پلکان را یکی یکی به حالت ایستاده و روان بالا می‌رود . پریدن از فاصله‌ی کوتاه را دوست دارد . به راحتی سه چرخه را پا می‌زند و در گوشه‌ها دور می‌زند . بازی‌های خیالی از مورد علاقه‌ترین بازی‌های این دوره‌ی سنی‌اند . از این که مدت‌ها نقش یک قهرمان و یک ماجراجو را بازی کند ، بسیار لذت می‌برد .
در انجام بازی‌های ساختنی تبحر و مهارت زیادی یافته است ، قیچی را به راحتی به دست می‌گیرد ، قطعه‌های پازل‌های ریز را با حوصله کنار هم می‌گذارد و می‌تواند با سرهم کردن آجرهای خانه سازی (لگو) خانه‌ای کوچک برای بازی بسازد . خمیر بازی و بازی با گل رس را دوست دارد و می‌تواند اشکال ساده‌ای بسازد .

از شنیدن ماجراها و داستان‌های کودکانه لذت می‌برد و با دقت بیش‌تری موضوع داستان را دنبال می‌کند. نقاشی و رنگ‌آمیزی ، بخشی از سرگرمی‌های روزانه‌ی اوست . از نواختن سازهای کودکانه خوشش می‌آید و می‌تواند شعرهای ساده را حفظ کند .
مهارت‌های کلامی این گروه از کودکان بسیار رشد یافته است و می‌توانند با تسلط بر موضوع ، داستان و ماجرایی را تعریف کنند . آن‌ها از شنیدن معما ، لطیفه ، ضرب‌المثل و حکایت لذت می‌برند . هنگام انجام بازی‌های گروهی دوست دارند هر یک نقش خاص را به عهده بگیرند . از کنجکاوی ، کشف و یافتن پاسخ‌های علمی ساده نیز بسیار خوشحال می‌شوند .
کودکان 7-6 ساله ، هر روز ارتباط بیش‌تری با یکدیگر برقرار می‌کنند و از بازی‌های خیالی (مامان بازی، معلم بازی ، فروشگاه بازی و ...) و پذیرش نقش‌های گوناگون لذت می‌برند . از انجام بازی‌های گروهی (گرگم به هوا ، قایم باشک ، وسطی و ...) استقبال می‌کنند ، ولی هنوز علاقه‌ای به مسابقه‌های ورزشی ندارند ، زیرا تحمل شکست و باخت را هنوز در خود حس نمی‌کنند . در این گروه سنی از کودکان ، دخترها و پسرها علاقه‌ي زیادی به بازی‌های مشترک هر دو جنس دارند و برایشان تفاوت نمی‌کند که هم بازی آن‌ها پسر است یا دختر .

نقاشی‌های آن‌ها از زیبایی و ظرافت بیش‌تری برخوردار شده است و می‌توانند درباره‌ی آن چه کشیده‌اند ، صحبت کنند . از گفتن و شنیدن حکایت‌های ساده و ماجراهای روزانه لذت می‌برند و دوست دارند با تکرار و شنیدن یک داستان آن را کاملا بفهمند .
طناب‌بازی ، سرسره بازی ، تاب‌ بازی ، بازی با الاکلنگ ، بالا رفتن از نردبان طنابی و ... را با تسلط و مهارت بیش‌تری انجام می‌دهند . از اکتشافات و یافتن رازهای طبیعت بسیار لذت می‌برند و دوست دارند آزمایش‌های ساده‌ی اجسام را انجام دهند . از موسیقی و نواختن آهنگ‌های ساده‌ی کودکانه لذت می‌برند.
توانایی یادگیری کودک خردسال و پیش دبستانی بیش‌تر و سریع‌تر از سال‌های دیگر زندگی اوست . اگر بتوان محیطی سرشار از سرگرمی‌های متنوع و محرک‌های لازم برای کودک فراهم کرد ، می‌توان او را با موضوع‌های جالبی نیز آشنا ساخت . در این خصوص نقش والدین و مربیان کودک در ایجاد فرصت‌های یادگیری انگیزه ، راهنمایی و هدایت کودک برای فراگیری مهارت‌های جدید و انجام بازی‌های خلاق بسیار مهم و اساسی است .


انواع بازی‌های کودکان
بازی ، وسیله‌ای ارتباطی برای کودک است . کودک از طریق بازی نقاط ضعف و قوت خود را می‌شناسد ، شیوه‌ی تعامل با همسن و سالانش را یاد می‌گیرد ، روش‌های سرپیچی یا اطاعت از قوانین را تمرین می‌کند و احساسات و عواطف گوناگون را می‌آزماید . انواع بازی‌های کودکان عبارت‌اند از : (همان منبع)

 

● بازی‌هاس پر جنب و جوش
این گروه از بازی‌ها موجب رشد حرکتی – جسمانی کودکان می‌شود . آن‌ها در حین انجام این بازی‌ها از سر ، بدن ، دست و پای خود استفاده می‌کنند ، می‌ایستند ، می‌دوند ، از پلکان یا طناب بالا می‌روند ، به توپ ضربه می‌زنند ، توپ را می‌گیرند و ... این بازی‌ها هم‌چنین برای پرورش هماهنگی بین اندام‌های مختلف بدن بسیار مفیدند .

 

● بازی‌های اکتشافی
این‌گونه بازی‌ها به طور معمول از سنین 3 ماهگی با بازی با انگشتان آغاز می‌شود و برای هماهنگی بین چشم و فعالیت‌های دستی بسیار سودمندند . از آن‌جا که کودک دوست دارد اشیای اطرافش را در دست بگیرد و آن‌ها را مدتی در دست‌هایش بچرخاند ، نگه‌دارد ، صدایش را در آورد ، بو کند و به دهان ببرد ، می‌تواند موجب تقویت حواس پنجگانه‌ی کودک شود .

 

●بازی‌های تقلیدی
نوزادان و کودکان خردسال از طریق الگوبرداری از رفتارهای نزدیکان و تکرار کارهای آنان ، به ویژگی‌های ارتباطات و تعاملات بین افراد پی می‌برند . بازی‌های تقلیدی بازی‌هایی است که کودک از طریق مشاهده‌ی اعمال دیگران و تشخیص نمادها آن‌ را یاد می‌گیرند و تکرار می‌کنند . برای مثال ، کودک بعد از یک بار رفتن به کتابخانه با والدینش و مشاهده‌ی کارها و رفتارهای کتابدار ، می‌تواند به راحتی نقش یک کتابدار را بازی کند و با دوستان و همسن و سالانش بخش نمایش از یک کتابخانه را صحنه سازی کنند . کودک بازی‌های تقلیدی را زود فرا می‌گیرد . در حقیقت از همان ماه اول زندگی می‌تواند با تقلید از حرکات صورت پدر و مادرش (بیرون آوردن زبان ، اخم کردن ، دهان باز کردن و ...) این گونه بازی‌ها را یاد بگیرد .
بازی‌های تقلیدی ، انعکاسی است از آن‌چه کودک در اطراف خود می‌بیند و می‌شنود . والدین و مربیان چنان‌چه قصدشان پرورش مهارت‌های اجتماعی گوناگون کودک است ، می‌توانند با ارایه‌ی الگوها و رفتارها و رفتارهای افراد مختلف جامعه ، کودک را با نقش‌ها ، وظایف ، مناسبات و روابط بین افراد آشنا سازند .



● بازی‌های ساختنی
بازی‌های ساختنی موجب تقویت مهارت‌های ذهنی و قوه‌ی خلاقه‌ی کودک می‌شوند . او یاد می‌گیرد که چگونه با روی هم گذاشتن مکعب‌ها ، مهره‌ها ، کارت‌ها و ... خانه و برجی بسازد . او از طریق سر هم کردن ماکت‌ها و اجزای مختلف اسباب‌بازی‌هایش می‌تواند قدرت شناخت خود را بالا ببرد .
کودک از طریق ساختن و پرداختن وسایل بازی‌اش نه تنها یا می‌گیرد که دست‌هایش را چگونه به کار ببرد ، بلکه یاد می‌گیرد که چطور ببیند و دقت کند .

● بازی‌های نمایشی
کودک از طریق مشاهده و تقلید شروع به کشف موقعیت‌ها و شرایط گوناگون می‌کند . او به تدریج استعدادها و قابلیت‌های خودش را بهتر می‌شناسد و یاد می‌گیرد چگونه باید با دیگران رفتار کند . نقش بازی کردن شاید به حداقل امکانات احتیاج داشته باشد . برای مثال ، کودک می‌تواند تنها با یک کلاه نقش یک پلیس ، یک پزشک یا یک پرستار را بازی کند . بازی‌های نمایشی فرصتی به کودکان می‌دهند تا با دقت به افراد و حرکات آن‌ها توجه کنند و با استفاده از قدرت خلاقه و ابتکاری‌شان تغییراتی در آن‌ها ایجاد نمایند . این بازی‌ها موجب آگاهی اجتماعی کودکان می‌شود .

● بازی‌های با قاعده
این بازی‌ها به کودکان حس مشارکت ، همکاری ، همدلی ، نوع دوستی و پیروی از قوانین بازی را یاد می‌دهند . بیش‌تر کودکان از سنین 5 سالگی به بعد – یعنی زمانی که کودکان بازی در گروه‌های کوچک را شروع می‌کنند – به انجام این نوع بازی‌ها می‌پردازند . کودکان بزرگ‌تر که تحمل پذیرش شکست و باخت را دارند ، به بازی‌های تیمی – ورزشی می‌پردازند .

● بازی‌های خیالی
هم‌چنان که توانایی پاسخ‌گویی نمادین کودک به محرکات بیرونی گسترش می‌یابد ، به تدریج به بازی‌های خیالی روی می‌آورد که به نوبه‌ی خود موجب رشد قوای ذهنی کودک می‌شود . در این‌گونه بازی‌های پیچیده ، کودک طرح بازی خاصی را در ذهن خود مجسم می‌کند ، نقش افراد را می‌آفریند و افکار و احساسات خود را درباره‌ی دنیای پیرامونش به آن‌ها منتقل می‌کند . کودک از طریق این خیال‌پردازی‌ها سعی می‌کند پیامدهای رفتاری خود را بهتر بشناسد . رایج‌ترین موضوع‌هایی که کودکان برای انجام بازی‌های خیالی‌شان انتخاب می‌کنند ، ماجراهای مرتبط با خانواده است .
نقش‌هایی که کودک در بازی‌هایش انتخاب می‌کند ، می‌تواند افکار و حالات احساسی گوناگون او را بازگو کند . گروهی از نقش‌ها مربوط به وظایف افراد است ، برای مثال ، ماشین بازی نیاز به مسافر و راننده دارد و پذیرش نقش مادر ، پدر و کودک در خانواده به برداشت‌های کودک از رفتارها و عکس‌العمل‌های آنان در خانواده ارتباط می‌یابد . کودکان هم‌چنین نقش‌های شخصیت‌های گوناگون اجتماع ، اعم از پرستار ، آموزگار و ... را از طریق اطرافیان ، کتاب‌ها ، مشاهده‌ی فیلم و ... در ذهن خود بازسازی می‌کنند . بازی‌های مرتبط با این نقش ، قدرت خلاقیت بیش‌تری طلب می‌کند تا بازی‌هایی که از زندگی روزانه‌ی خانوادگی سرچشمه می‌گیرند . در حدود 5-4 سالگی ایده‌های کودکان درباره‌ی بازی‌های اجتماعی و تقلید از نقش‌های اجتماعی رشد چشمگیری پیدا می‌کند .
منبع: مجله‌ی پیوند

 

نقش موسیقی در زندگی

نقش موسیقی در زندگی

  

       در مغز انسان مرکزى براى دریافت موسیقى وجود دارد که درست در پشت پیشانى قرار دارد(چاکرای ششم یا چشم سوم) و این همان نقطه‌اى است که وظیفه یادگیرى و ابراز احساسات انسان را نیز بر عهده دارد. به همین دلیل بین موسیقى ، یادگیرى ، کنترل و ابراز احساسات رابطه مستقیمى وجود دارد. دانشمندان در یافته‌اند که افراد در موارد مختلف واکنشهاى متفاوتى به یک موسیقى مشابه نشان می‌دهند، زیرا شرایط احساسى گوناگون انسانها در زمانهاى متفاوت باشد.

* اما آیا تنها شرایط احساسى ماست که باعث شفابخشى یا بیمارى زایى موسیقى در وجود ما می‌شود؟

* یا این مسأله به ذات موسیقى و نوع آن نیز بر می‌گردد؟

* اولین مطلبى که باید بدانیم این است که اصلا چه اتفاقى می‌افتد که یک موسیقى در ذهن ما جاى می‌گیرد؟

 

آیا موسیقی مفید است؟

دانشمندان بر این باورند که علت تکرار شدن ناخودآگاه برخى قطعات موسیقى در ذهن انسان به ناحیهاى در قشر جلویى مغز باز می‌گردد. این ناحیه از مغز مسئول یادآورى قطعات موسیقى است که فرد در گذشته شنیده و با ناحیه گیجگاهى در ارتباط است. ناحیه گیجگاهى نیز خود وظیفه پردازش صداهاى اولیه و ساده، استدلال و همچنین یادآورى خاطرات را بر عهده دارد.

                                                               

باید بدانیم که چه نوع موسیقى در مغز ما ایجاد آرامش و در جسم ما نوید درمان می‌دهد و چه نوع موسیقى منجر به استرس و در نتیجه بیمارى می‌گردد. از طریق موسیقى می‌توان مصونیت انسانها را در برابر بیماریها تقویت کرد، دردها را کاهش داد و از بروز حوادث جلوگیرى به عمل آورد. تحقیقات نشان می‌دهد که باید به انواع موسیقى در درمان بیماریها توجه شود.

موسیقى شرقى و درمان کوفتگى:

     بر اساس شواهد تجربى برخى از ملودیهاى قدیمى مشرق زمین براى از بین بردن سردردها و کوفتگى بدن موثر است و به گفته ایی حدود 800 سال پس از میلاد مسیح ، در  برخى از مراکز درمانى مشرق زمین ، از موسیقى براى درمان دردها استفاده می‌شده است.

 

کاهش خطر آلزایمر با موسیقى:

     دانشمندان به این نتیجه رسیده‌اند مطالعه ، نواختن موسیقى و انجام بازیهایى مثل شطرنج با کاهش خطر ابتلا به آلزایمر در افراد مسن مؤثر است.

                                          

     درمان رگ گیرى کودک با موسیقى استفاده از موسیقی‌هاى مخصوص کودکان باعث انحراف ذهن آنان نسبت به درد ناشى از اقدامات تهاجمى کوتاه مدت مثل "رگ گیرى" می‌شود. "رگ گیرى" یکى از شایعترین اقدامات دردناک پزشکى است و به صورت مکرر به عنوان لازمه و مقدمه تشخیص یا درمان بیماریها مورد استفاده قرار می‌گیرد. شدت درد "رگ گیرى" در کودکانى که فکرشان در زمان "رگ گیرى" به سمت موسیقى کودکان معطوف شده به طور معنى دارى کمتر از سایر روشها بوده است.

                         

   نقش موسیقی در بهبود یادگیری موسیقى و افزایش توان یادگیرى پزشکان با مقایسه کودکانى که تحت آموزش موسیقى قرار داشتند با سایر کودکان به این نتیجه رسیده‌اند که کودکانى که در گذشته تحت آموزش موسیقى قرار گرفته بودند حافظه شفاهى بسیار قویترى دارند و می‌توانند لغات بیشترى را از فهرست خوانده شده به یاد بیاورند و در هر سنجش ، بهتر از سنجش قبل عمل می‌کنند.

  

   افزایش حافظه با آموزش موسیقی تداوم آموزش موسیقى به افزایش حافظه می‌انجامد. روانشناسان بر این باورند که آموزش موسیقى نیم کره چپ مغز را تحریک می‌کند و یادگیرى شفاهى نیز توسط همین قسمت از مغز انسان کنترل می‌شود. بنابراین ، بهبود حافظه انسان با ادامه یادگیرى موسیقى ، ادامه پیدا می‌کند و با توقف آموزش موسیقى متوقف می‌شود.

  

  موسیقی ویژه هر انسان شنیدن موسیقی‌هایى که بر مبناى آهنگ ضربان قلب تدوین شده‌اند، در آرامش اعصاب و کاستن تنش افراد مؤثر است. برای پی بردن به این مطلب محققی از 22 داوطلب خواست که در اتاقى به پاسخگویى یک سلسله پرسش که مرتب سختتر می شد، بپردازند. براى نیمى از داوطلبان ، موسیقى متکى به ضربان قلب آنان پخش شد و دیگران در سکوت به حل مسائل ادامه دادند. پرسش‌هاى تنظیم شده در پرسشنامه به منظور اندازه‌ گیرى میزان استرس و اضطراب داوطلبان و احساس خستگى آنان تدوین شده بود. نتایج حاصله از پاسخها حکایت از آن داشت داوطلبانى که به موسیقى قلب خود گوش می‌داده‌اند به مراتب از آرامش بیشترى برخوردار بوده‌اند.

موسیقی معجزه می‌کند!

        ارتباط موسیقی با هوش و عواطف موسیقى هوش و عواطف روحى افراد را تقویت می‌کند. محققان دریافته‌اند که موسیقى ، دقت ، هوش ، حس مشاهده ، استنباط و عواطف روحى انسان را تقویت می‌کند. تحقیقات انجام شده ، نشان می‌دهد که موسیقى به میزان قابل توجهى در تسکین و تقلیل وضعیت بحرانى بیمارانى که در بخش آى.سى.یو بسترى بوده‌اند، تأثیر داشته است. سامانه اعصاب انسان به محرکهاى موزیکال پاسخ مثبت می‌دهد و عملا موسیقى در تغییر حالت بیماران مؤثر است. استفاده از موسیقى باعث آرامش روحى ، بهبود وضعیت ذهنى ، کاهش اثرات استرسهاى وارده می‌شود و به افراد در برقرارى ارتباط ، اتحاد و تطابق کمک می‌کند.

     موسیقى و نقش بیمارىزایى آن برخى از موسیقی‌ها هستند که با توجه به مرکز موسیقى در مغز که هم مکان با بخش احساس است بر روى روح انسان تأثیر منفى می‌گذارد. که دو نمونه از آنها و نتیجه تحقیقاتى که درباره آنها شده بیان می‌شود.

       

                                                                                        

موسیقی‌های غیرمفید موسیقى تند و ایجاد رفتار پرخاشگری

     یک محقق آمریکایی این باور عمومى را که گوش کردن به موسیقى تند و خشن بدون ایجاد هیچ تأثیر مضرى به تخلیه عواطف و احساسات منفى کمک می‌کند، رد می‌نماید. پژوهشگران دانشگاه ایالتى آیوا و بخش خدمات انسانى تگزاس بر روى بیش از 500 دانشجو که به 7 آواز تند توسط 7 هنرمند و 7 آواز ملایم توسط 7 هنرمند دیگر گوش کرده بودند، آزمایشهایى انجام داده شد. در این مطالعه براى ارزیابى احساسات و افکار پرخاش جویانه ، از دانشجویان آزمونهاى مختلف روانشناسى گرفته شد. نتایج بدست آمده نشان داد موسیقى تند بدون آنکه تحریک یا تهدیدى وجود داشته باشد احساسات خصمانه را افزایش می‌دهد        

      .

  

   موسیقى بسیار بم غم‌انگیز است!

     دانشمندان انگلیسى در یک آزمایش نشان دادند صداهاى بسیار بم و غیر قابل شنیدن براى انسانها، موسوم به مادون صوت (Infrasound) ، موجب بروز حالات غیر طبیعى از قبیل اضطراب ، نگرانى ، غم شدید و ناامیدى در افراد می‌شوند. دکتر "ریچارد لرد" از آزمایشگاه ملى فیزیک انگلیس براى بررسى تأثیر صداهاى غیر قابل شنیدن بر افراد ، آزمایشى ترتیب داد. در این آزمایش لرد و همکارانش در یک سالن بزرگ اجراى موسیقى زنده ، قطعاتى از موسیقى را براى 750 شنونده پخش کردند و بدون اطلاع شنوندگان ، در لابه‌لاى برخى از این قطعات به کمک یک فلوت هفت مترى اصوات بسیار بم و غیر قابل شنودى تولید کردند و سپس از شنوندگان خواستند تا واکنش خود به این قطعات موسیقى را بیان کنند.

                      

     با وجود اینکه شنوندگان نمی‌دانستند در کدام یک از قطعات موسیقى ، مادون صوت گنجانده شده است، اما 22 درصد از آنها با اشاره به قطعات موسیقى حاوى صداهاى غیر قابل شنود، بیان کردند که در هنگام شنیدن این قطعات دچار احساسات غیر عادى شده‌اند. این احساسات غیر عادى عبارت بودند از احساس ناآرامى و اندوه ، ناامیدى شدید ، نگرانى و اضطراب ، تنفر و همچنین احساس ترس ، صداهاى مادون صوت به طور طبیعى و در هنگام وقایعى نظیر طوفان ، وزش باد و تغییرات الگوهاى آب و هوایى و همچنین برخى انواع زلزله نیز تولید می‌شوند. دانشمندان عقیده دارند که چنین اصواتى ممکن است به طور طبیعى در برخى مکانها و خانه‌ها نیز تولید شود که در پى آن ساکنین چنین مکانهایى ناخودآگاه احساس ترس و نگرانى می‌کنند و این احساسات خود را به وجود روح و یا مسائلى از این قبیل ، نسبت می‌دهند

نقش شعر در زندگی کودکان

نقش شعر در زندگی کودکان

هر کدام از ما کما بیش با بلبل زبانی کودکان، به ویژه در خواندن شعر آشنا بوده و لذّت هم برده ایم. امّا فقط تا این حدّ آشنایی ما با شعر کافی به نظر نمی رسد. بهتر است ابتدا به طرح پرسش های اساسی در این زمینه بپردازیم.

هدف در خواندن شعر برای کودک چیست؟.                                

•    آیا قرارست او را خلّاق بار آوریم؟.

•    آیا قرارست کودک را شاعر بار بیاوریم؟.            

•    آیا قرارست روح آن ها را با شعر تلطیف کنیم؟.

می دانیم، کودکان خلّاق و مبتکر به دنیا می آیند. هر چند اشخاص بسیاری معتقدند که آنان خلّاق تر از بزرگ سالان هستند، زیرا مغزشان در مجموعه راه و روش های معمول مشاهده مسائل، حبس نشده است، یا تحت فشار پیروی یا اجبار منطقی قرار نگرفته است.(1)

کودکان پیش دبستانی از شنیدن شعر لذّت می برند. نه به خاطر این که با معنی شعر و یا صناعات ادبی آن آشنا هستند. آن ها با آهنگ شعر میخ کوب می شوند. با ریتم موجود در شعر به جنبش و جوشش در می آیند، شاد می شوند و حرکت را تجربه می کنند. پا را کمی فراتر بگذاریم و علاوه بر موسیقی مستتر در شعر توجّه اشان را به موضوع (یا به اصطلاح قصه) شعر آشنا کنیم. آن گاه لذّتشان دو چندان می شود. چرا؟ چون کودکان سرشار از تخیّل هستند و تخیّل داستان را نیز بسیار دوست دارند. حالا، عنصر دیگری برای افزایش لذّت شعر در کودکان را دخالت دهیم و به شیوه ظریف انتقال احساسات از یک فرد به فرد دیگر بپردازیم. اگر در خواندن شعر، به حالت های عاطفی ویژه درون شعر توجّه کرده و تا آن جا که مقدور است از حالت های چهره و اندام و آهنگ صدا و ... بهره بگیریم چه اتفاقی خواهد افتاد؟

ما به طور ناخودآگاه، احساساتی را که از فردی دیگر مشاهده کرده ایم، تقلید می کنیم. به این صورت که ناخودآگاهانه از حالت های چهره، اندام، آهنگ صدا و دیگر نشانه های غیر کلامی احساسات دیگران الگو  می گیریم.(2) بماند این که در مبحث مهارت های زندگی و اجتماعی، داشتن این ویژگی ها در افزایش ارتباطات میان فردی و قدرت بیان و غیره چه اندازه کارآمد و کارگشاست، امّا می توان امیدوار بود که با استفاده از پتانسیل های موجود در شعر، بخشی مهمّ از پرورش هوش عاطفی کودکان به عهده شعر گذاشته شود.

میل به خلّاق بودن و رضایت از فرآیند خلاقیّت بخشی از تجارب همه ماست. ممکن است این تجربه یافتن راه حلّ برای مشکلی باشد یا درست کردن حتّی غذایی خاصّ، نوشتنی که درک ما را گسترش می دهد و یا ساختن موسیقی و... . یکی از فعالیّت های اساسی که کودکان با آن می توانند در دنیای سرشار از تخیّل قرار گرفته و افکار و احساسات و تاثرات خود را بیان کنند، شعر است، امّا نه به این معنی که قرارست شاعر شوند. (اگر هم شدند چه بهتر.) ولی بی شک شعر، عرصه دیگری است که میل به خلّاق بودن را در کودک ارضا خواهد کرد. شاید استناد دیگری از اندیشمندان تعلیم و تربیت بد نباشد برای تایید این نظر، که شعر را برای کودکان جدّی تر بگیریم.

ما با نیاز به دنیا آمده ایم تا که افکار و احساسات دیگران را بفهمیم و به سبب همین نیاز نمادهای فرهنگ ما مثل هنرهای تجسّمی و نمایشی پا به عرصه وجود گذاشته است. دوران کودکی چشم اندازی به سوی فرصت ها تلقی شده است. مغز بشر هنگام تولّد به طور کامل شکل نگرفته است. مغز در طول دوران زندگی به شکل گیری خود ادامه می دهد، که بیشترین رشد آن در خلال دوران کودکی انجام می گیرد. تعداد یاخته های عصبی موجود در مغز کودکان، بسیار بیشتر از چیزی است که مغز بالیده ایشان می تواند از آن بهره مند شود.

تاثیر تجربه بر رشد مغز، در ابتدا توسط دو عصب شناس؛ تورستن ویسل و دیوید هیوبل از برندگان جایزه نوبل، طرح شد. آن ها نشان دادند که در گربه ها و میمون ها چند ماه اول زندگی برای رشد سیناپس هایی که علایم را از چشم به قشر بینایی مغز می فرستد که آن علایم در آن جا تعبیر می شوند، مقطع حساسی است. اگر در خلال این دوره یک چشم حیوان را بسته نگاه دارند، از تعداد سیناپس های که از آن چشم به قشر بینایی مغز می روند، کاسته می شود. در حالی که سیناپس های چشم دیگر که باز است چند برابر می شوند. اگر پس از پایان آن مقطع بحرانی، چشم بسته، باز شود، حیوان عملاً در آن چشم به کوری مبتلا خواهد بود و اگر چه خود چشم ایرادی ندارد، امّا مدارهای بسیار کمی برای ارتباط با قشر بینایی دارد تا علایم ارسال شده از آن چشم را تعبیر کنند.(3)

تا نور چشمانمان باقی است. دیدگانم را بشوییم تا به درک جور دیگر دیدن  نیز برسیم.

مفاهيم نمادها و رنگها در نقاشي كودكان

مفاهيم نمادها و رنگها در نقاشي كودكان

روانشناسان به طرق مختلف درباره کودکان تحقيق کرده اند که يکي از مهمترين آنها تجزيه و تحليل نقاشي هاي کودکان است. نقاشي، کودک را در مراحلي که حواث اطراف خود را دسته بندي و عرضه مي کند و روند تکامل يافته اي را از زمان خط خطي کردن ساده تا زماني که خطوط معني دار و مبتني بر قوانين پرسپکتيو و شالوده منطقي را رسم مي کند مي توان چيزي شبيه خواب و رويا معني کرد. نقاشي مانند خواب و رويا به کودک فرصت مي دهد اطلاعات و اعمالي را که از دنياي بيرون کسب مي کند از هم جدا و سپس آنها را دوباره تنظيم کند.

در نقاشي همانند خواب و رويا کودک خود را از ممنوعيت ها رها کرده در حالي ناخدا آگاهانه درباره مسائل، کشفيات و مشکلات و دلهوره هايش صحبت مي کند. به همين دليل اگر آموزش نقاشي را بر پايه تصحيح نقاشي قرار دهيم در آن به کودکان از سنين پايين کمترين کپي و تقليد کردن از مدل را بياموزيم مرتکب اشتباه شده ايم. در نقاشي کودک خطي که بر تصوير صورت برادر کشيده است يا حذف شدن، به کارگيري رنگ خاص، از ميان بردن يا بيش از حد بزرگ جلوه دادن بعضي حوادث، همگي حکايت از نشانه ها و علائمي مي کند که داراي معاني روشن هستند و بزرگسالان با کمي شناخت و دقت قادر به مشاهده و تعبير آن مي شود.

 

کودک يک ساله مداد را در دست مي گيرد ولي به سهولت نمي تواند روي کاغذ خط بکشد.مداد را روي کاغذ مي کوبد و سرانجام کاغذ را پاره مي کند). کراني و مارتين مي گويند: « توانايي ترسيم خطهاي افقي قبل از خطهاي عمودي ظاهر مي شود (

-کودک 18 تا 20 ماهه موفق به کشيدن خط مي شود.
- در 2 سالگي خطهاي دايره اي يا زاويه دار ظاهر مي شود.
- در 2 سال و نيمي به علت افزايش قدرت عضلات، وقتي خطي را رسم مي کند با چشم مراقب است که خط از محدوده تعيين شده خارج نشود.
- در 3 سالگي فقط لذت بردن از حرکت يا فشار مداد روي کاغذ نيست، بلکه مايل است احساسات دروني خود را که در ارتباط با تجربه هاي زندگي کوتاه است را بيان کند. در 3 سالگي خطهاي عمودي را بيشتر از افقي رسم مي کند. خط عمودي بيانگر اظهار وجود کودک است و توسعه آن نشان مي دهد کودک از وجودش آگاه است. در اواخر 3 سالگي شروع به کشيدن اشکالي شبيه خانه يا خورشيد مي کند.
- در 4 سالگي خط نگاري هاي او جمع مي شود و حتي براي بزرگسالان نيز معنا پيدا مي کند.
- در 5 تا 6 سالگي امکان دستيابي کودک به درک حروف الفبا يا نوشتن که بيشتر از رسم و نقاشي جنبه آموزشي دارد، فراهم مي شود.
رنگها:
بين نقش رنگ و زندگي عاطفي کودک با در نظر گرفتن دوران تکاملي او يک حالت متوازي است.
- 3 تا 6 سالگي کودک بيشتر تحت تأثير فشارهاي دروني است، بنابراين علاقه وافري به استفاده از رنگ دارد و آن را مقدم بر شکل ظاهري مي داند ولي به تدريج که سن او بالا مي رود از وابستگي اش به رنگ کم مي شود و علاقه او به تقدم شکل بر رنگ فزوني مي يابد.
- هر قدر کودک کوچکتر باشد رنگ هاي زنده تر را به کار مي برد. در کودکستان کودکان ترجيح مي دهند رنگ هاي گرم و تند استفاده کنند و فقط کودکاني که در خانه تحت نظارت شديد هستند رنگ هاي سرد را انتخاب مي کنند که علت اصلي به مشکلات عاطفي و رواني مربوط مي شود.
- فقدان رنگ در تمام يا قسمتي از نقاشي نشانگر خلاء عاطفي و گاهي دليل بر گرايش هاي ضد اجتماعي است.
- کودکان سازگار در نقاشي هايشان به طور متوسط از 5 رنگ مختلف استفاده مي کنند.
- کودکان گوشه گير يا آنها که ارتباط با دنياي خارج را دوست ندارن از يک يا دو رنگ بيشتر استفاده نمي کنند.
- علاقه واقعي کودک به رنگ زماني شروع مي شود که او سعي در کشيدن شکلهايي مي کند. اين مرحله تا 7 يا 8 سالگي به درازا مي کشد. کودک براي استاده از رنگ ها فقط تحت تأثير احساسات خود قرار دارد. مثلا ممکن است چمن را بنفش بکشد چون هم مي خواهد چمن را نشان دهد و هم از رنگ بنفش خوشش مي آيد.کودک در حين بزرگ شدن به تدريج ارتبازط ميان اشيا و رنگ حقيقي آنها را درک مي کند، ولي بدو امر اين موضوع فقط در مورد چيزهايي است که برايش ارزش عاطفي دارند؛ مثلا اگر مادرش موهاي بور داشته باشد هر زني را که مي کشد موهايش را بور مي کند زيرا اين رنگ برايش انباشته از نيروي عاطفي است.

نماد رنگها:
رنگ ها تحت تأثير عوامل جسمي و رواني و در فرهنگ هاي مختلف داراي معاني خاصي است. در قبايل موزامبيک رنگ سياه رنگ خوشي و شادي و قرمز تقريباً در همه جا معناي قدرت را القا مي کند, زيرا با خون که به معناي زندگي است هم رنگ است.
در مذهب اهالي تبت و مردم مسيحي نماد عفت و پاکي زنانه، رنگ آبي است که نشانه صلح نيز هست. در کابوکي ژاپن رنگ قرمز نشانگر شيطان و ابليس، رنگ سفيد و طلايي مخصوص رهبانيت الهي است. رنگ زرد نشان دهنده شادماني است، رنگ آبي نشانگر ترس و غم و رنگ سبز نشانگر بوالهوسي است.
از نظر رواني 2 گروه رنگ هاي گرم ( قرمز، زرد و نارنجي ) و رنگ هاي سرد ( سبز، آبي و بنفش ) با هم تفاوت عميق دارند. رنگ هاي گرم تحريک کننده، سبب فعاليت و جنب و جوش، الهام دهنده روشني و شادي زندگي و مولد حرکت هستند. در حالي که رنگ هاي سرد حالت هاي انفعالي، سکون، بي حرکتي و تلقين کننده غم و اندوه هستند. رنگ هاي خنثي ( خاکستري ) مبين درونگري، استدلال، خودمختاري و حمله وري و تمايل به آغشته سازي است.
رنگهاي سرخ در ابتدا مورد توجه کودکان خردسال است. بعد ها مبين فعاليت هاي غير دوستانه و پرخاشخويي مي شود.
آنها که قواعد و قوانين را به درستي قبول ندارند ولي مي کوشند تا خود را با آن منطبق کنند و ديگر آنها که از نظر رشد و تکامل به مرحله درک قوانين و قواعد اجتماعي رسيده اند و مي کوشند در عمل آنها را به کار برند, از آبي استفاده مي کنند.
رنگ سياه منع، ترس، تشويق، وسواس و اضطراب است. رنگ نارنجي آرامش و خوشي را به ياد مي آورد.
رنگ سبز گوياي عکس العمل عليه نظام هاي خشک و طاقت فرساست. رنگ بنفش تمايلات درهم و برهم و نامتجانس را نشان مي دهد.


موضوع نقاشي و شخصيت کودک:
کودک با تمام وجود و شخصيت ذهني و عاطفي خود نقاشي مي کند. موضوعاتي که در نقاشي کودکان ديده مي شود آدم، خانه، درخت، خورشيد، ماه، حيوانات و خانواده است.


شکل آدم:
هنگامي که کودک شکل آدمي را مي کشد پيش از هر چيز شکل خود يا درکي که از بدن و تمايلات دارد را بيان مي کند. اگر آدمک در مجموع هماهنگ باشد، احتمال بسياري وجود دارد که کودک کاملا سازگار باشد. اگر اگر آدمک مثلا در اندازه اي خيلي کوچک يا در گوشه اي از کاغذ کشيده شده باشد به معناي آن است که کودک خود را کم ارزش و از ديگران پايين تر مي داند. اگر اين کم بها دادن به خود در چند نقاشي کودک ادامه پيدا کرده باشد نشانگر خجالتي بودن اوست که ممکن است تا حد تمايل به ناپديد شدن نيز پيش برود. در نقاشي فقدان دست و بازو نيز علامت کم بها دادن به خود و عدم امنيت است.
کودکاني که خود را بالاتر از بقيه مي دانند آدمک هايي با اندازه بزرگ رسم مي کنند. اين نوع نقاشي مخصوص کودکاني است که اختلال عاطفي دارند يا به طور معمول کودکاني هستند زودرنج و حساس که هميشه فکر مي کنند مورد ظلم و ستم قرار گرفته اند.

خانه:
خانه نماد پناهگاه و هسته اصلي و گرمي خانواده است که ممکن است مورد علاقه يا تنفر کودک باشد.
- زندگي سعادتمند در خانه باغچه، گل، درهاي بزرگ، پنجره و دودکش بخاري را مي کشد، خانه خانه با حالت دلباز عرضه مي شود.
- خانه بدون در ورودي در 5 تا 8 سالگي نشانه خجالتي بودن کودک و وابستگي شديد به مادر، بعد از 8 سالگي نشانگر احساس خود کوچک بيني و تنهايي کودک در نوجواني نشانگر شرم و حياي زياده از حد و داشتن احساسات رقيق است. هنگامي که پدر و مادر جدا شده باشند خانه به دو قسمت تقسيم مي شود و اغلب داراي دو در ورودي است که يک قسمت از خانه نماد زندگي خانوادگي واقعي و در ديگر نشانه زندگي تحميل شده به کودک است.
- خانه به صورت قصر به منزله پناهگاهي مطلوب است.
- خانه به صورت زندان نشانگر فشارهاي خانوادگي و ناسازگار و از هم پاشيده است.
- کوچه امکان خارج شدن از خانه و محيط محدود خانواده و بالاخره از خود بيرون آمدن است.
- جاده به صورت پيچ وخم مبين مشکلات در برقراري ارتباط با ديگران است. خيابان هاي باز و عريض شادي و صداقت را نشان مي دهد.
- کوچه تنگ و بسته کمبودهاي عاطفي را القا مي کند.
- افراد پويا و خيالپرور بيشتر به ترسيم امواج دريا يا پرندگان مي پردازد.
درخت:
براي تحليل نقاشي درخت بايد 3 قسمت آن مشخص شود: ريشه، تنه و شاخه ها و برگ ها.
ريشه درخت در زمين فرو رفته و درخت را تغذيه مي کند نماد نا خداگاه نشانه هاي دروني است.
تنه بيانگر مشخصات دائمي و عميق پايدار شخصيت است. شاخه ها و برگ ها بيانگر طريق ارتباطي کودک با دنياي خارج است.
بچه ها در سنين پيش دبستاني تنه درخت را بلند ترسيم مي کنند ولي پس از اين سن بلند بودن درخت نشانگر عقب افتادگي فکري يا بيماري عصبي يا آرزوي بازگشت به دنياي دوران کودکي پيش از مدرسه است.
تنه درخت اگر کوتاه کشيده شود نشانگر جاه طلبي و بلند پروازي کودک است. تنه درخت اگر کج کشيده شود نشانگر عدم ثبات کودک است و تنه صاف نشانگر ثبات فکري کودک است . برگهاي زياد و درهم بيانگر شخصيت در خود فرو رفته کودکي است که آمادگي تغيير و تحول ندارد.
درختي که شاخه هاي آن به هر سويي کشيده شده اند ( درختي که شاخه هاي فراوان دارد ) نمايانگر حساسيت شديد کودکي است که مسائل را به سادگي مي فهمد و قادر به ارتباط با ديگران است و در عين حال به راحتي مي تواند خود را با محيط سازگار کند.


خورشيد و ماه:
تصوير خورشيد بيانگر امنيت، خوشحالي، گرما، قدرت و به نظر برخي نماد پدر مطلوب است.
خورشيد به طور کامل در حال درخشيدن نشانگر رابطه خوب پدر و کودک است.
خورشيد پشت کوه نشانگر ارتباط نا مطلوب پدر با کودک است.
خورشيد به رنگ قرمز تند يا سياه نشانگر ترس کودک از پدر است که مضطرب کننده است.
طرز کشيدن به حال و حوصله لحظه اي کودک نيز بستگي دارد. بايد پي در پي در نقاشي هايش باشد تا بتوانيم درباره او قضاوت کنيم.
ماه بيشتر نشانگر نيستي است زيرا او زماني که خورشيد يعني نماد زندگي ناپديد مي شود ظهور مي کند. بسياري از کودکان ماه را در نقاشي هايي که از قبر و قبرستان مي کنند به کار مي گيرند.


مراحل تكاملي چهره نگاري:
در ابتدا اشيا از نظر كودكف فقط خانه و آدمك است. در 3 تا 4 سالگي كودك سعي مي كندتصوير شخص يا اشخاص را بكشد.اين تصاوير شامل يك دايره بجاي سر،و در اطراف آن چند خط به عنوان بازوها و پاها است. علت ساده بودن نقاشي در اين سنين ناشي از عدم شناخت تكنيك نقاشي نيست، بلكه اين درست همان تصويري است كه كودك از بدن در ذهن دارد.كودك در سالهاي اول زندگيش هنگام كشيدن آدمك بدن را فراموش مي‌كند، زيرا به نظر او وظيفه و عمل بدن مهم نيست.بعد از اين مرحله كم كم در داخل دايره، دو چشم بزرگ نمايان مي شود. مرحله بعدي گوشهاست كه خيلي بزرگ هستند.
در 6 سالگي تصوير كودك از بدن خود در مغزش كاملتر است و داراي 2 دست و گردن است كه در انتهاي بازو قرار گرفته اند. بلندي آدمك معمولاً 4 برابر پهناي آن رسم مي شود. 10 سال طول مي‌كشد تا كودك بتواند تصوير كاملي با تمام اعضا و حركات بدن رسم كند. به گفته گودينف، اصولاً نقاشي آدمك نشانگر پختگي فكري كودكان است.

منبع : روزنامه جام جم

اریگامی ماشین

اریگامی ماشین

یک کاغذ مربع شکل بردارید.

1.ابتدا کاغذ را به پشت قرار می دهیم و سپس به صورت افقی آن را از وسط تا می کنیم.

2. نیمه ی پایینی کاغذ را هم از وسط تا می کنیم.

3.دو گوشه ی نیمه تا شده را به طرف داخل برمی گردانیم.

4.انتهای کوشه های تا شده را هم خیلی کم به داخل تا می کنیم.

5.حالا نیمه ی بالایی را به سمت پایین تا می کنیم.

6.اکنون،سه چهارم از همان نیمه ی کاغذ را دوباره به سمت بالا تا می کنیم.

7.دوباره گوشه ها را به سمت داخل تا می کنیم.

8.باید چنین شکلی درست شود.

9.حالا کاغذ را به رو می کنیم تا شکل اصلی ماشین مان را ببینیم.

 

 منبع : بخش کودک و نوجوان تبیان

---

کودکان جهان

کودکان جهان

 

دنياي ما درياست
هر بچه اي ماهي است
درياي بي ماهي
يك ذره زيبا نيست
هر ماهي دربا
رنگي به خود دارد
بعضي سياه و سرخ
بعضي سپيد و زرد
اين ماهيان باهم
يكرو و يك رنگند
بيگانه با كينه
بيگانه با جنگند
آنها نمي خواهند
دريا شود بي آب
از غصه مي ميرند
در خشكي و مرداب
حيف است اگر ماهي
باشد ز دريادور
ماهي گريزان است
از تنگ آب و تور
زيبايي ماهي
زيبايي درياست
با آب و آزادي
دنياي ما زيباست
 

پرورش کودک خلاق

پرورش کودک خلاق

تولد نوزاد ،شروع یک آموزش بزرگ

هنگامی که نوزادی متولد می شود ، گویی خلاقیت زاده شده است ، مغزآدمی در این مرحله تشنه یادگیری و جستجوگری است و وجود یک شرایط محیطی مناسب به همراه یک معلم پرانگیزش می تواند هدایت گر انسان به سوی خلاقیت و نوآوری باشد .
ورود نوزاد به خانه شروع یک آموزش بزرگ و خانه یک مدرسه ارزشمند است که در آن معلمی پرانگیزش به نام مادر آماده آموزش نوزاد خویش است . از این زمان تا موقع ورود کودک به مهدکودک یکی از باارزش ترین فرصت های آموزشی است که اگر به درستی مورد استفاده واقع شود ، می توان گفت مهم ترین قدم در راه تربیت یک انسان خلاق برداشته شده است اما باید به این گفته گوته) Johann Wolfgang Von Goethe ( شاعر و نویسنده بزرگ آلمانی توجه داشته باشیم که والدین را مورد خطاب قرار داده است که :" با بچه داشتن ،شما پدر و مادر نمي شويد"
به راستی که ما انسان ها می بایستی برای پدرو مادر شدن آموزش ببینیم و خود را برای انجام این رسالت بزرگ آماده نماییم
اریک برن) Eric Berne ( روانپزشک معروف معتقد بود ما در هنگام تولد ، نوشتن داستان زندگیمان را آغاز می کنیم که نکات اصلی طرح داستان آن در حدود چهار سالگی مشخص می شود و داستان با همه جزییات مهمش در حدود هفت سالگی کامل می شود .بزرگسالی زمان مرور این داستان و آزمودن مضمون های اصلی آن ، یا به قول برن " اجرای نمایش است .

اما برای رسیدن به این هدف بزرگ دو شرط اساسی وجود دارد:
خانه ای مملو از صمیمیت
مادری آگاه و آموزش دیده
در غیراین صورت این فرصت گرانبها می سوزد و به راحتی به خاکستر تبدیل می شود و برای همیشه از دست می رود .
درست زمانی که کودک وارد سنین چهار تا پنج سالگی می شود .به آرامی شخصیت وی نیز شکل می گیرد.در این میان مادر و محیط خانواده نقش بسیار مهمی در شکل گیری یک شخصیت خلاق خواهند داشت و خانواده باید در این مرحله مورد حمایت واقع شده و از نعمت آموزش برخوردار شود.
برای تربیت کودک خلاق از زمان تولد تا قبل از ورود به مرحله پیش دبستانی توجه به نکات زیر ضروری است :

محبت در فضای خانواده

روابط صمیمانه پدر و مادر و ریزش محبت بر روی سر کودک ، سبب خواهد شد که ذهن کودک در فضایی آرام بخش به جستجو گری و یادگیری خویش ادامه دهد و انرژی او برای مبارزه با دغدغه ها و نگرانی های درون خانواده ، به هدر نرود.
این موضوع مهمی است که تمامی زوج های جوان در شروع زندگی باید برای آن از آموزش های لازم برخوردار شوند.
وجود آرامش به همراه محبت یک عامل مهم در محیط خانواده برای شکل گیری یک کودک خلاق است .

شیوه تربیت

برای پرورش خلاقیت ، ضرورت بکارگیری شیوه های درست تربیتی ضروری است و اگر اهمیت این موضوع نادیده گرفته شود می توان با صراحت بیان داشت با افزایش سن کودک ، خلاقیت نیز در او سرکوب می شود .
والدین باید در خصوص تمامی نکات تربیتی زیر از آموزش درست برخوردار شوند تا در راه افراط و تقریط گرفتار نشده و ثمره آنان در سنین بزرگسالی تبدیل به آفتی برای جامعه نشود:

--شناخت درست والدین نسبت به ویژگیهای یک کودک خلاق
-آشنایی در خصوص هماهنگی میان والدین در برخورد با کودک
-نحوه رشد صداقت درکودک و جلوگیری از رشد ریاکاری و دوشخصیتی بودن در کودک
-نحوه رشد پرسشگری و اکتشاف درکودک
-نحوه درست اعمال انضباط در کودک
-شیوه درست تنبیه و تشویق
-آشنایی با نحوه برخورد با کودکی که شکست را تجربه می کند
-چگونگی برخورد با تخیلات درکودک
-نحوه آزادی دادن به کودک
-وجود فضای دمکراتیک در منزل به جای استبداد
-چگونگی ایجاد فضای شاد در منزل بنحو درست و منطقی
-نحوه ایجاد اعتماد به نفس در کودک
-آشنایی با نحوه رشد استقلال در کودک
-چگونگی برخورد با کودکی که کاری نو انجام داده است
-رشد دقت نظر در کودک
-چگونگی پابندی کودک به ارزش های اخلاقی

-آشنایی والدین دررابطه با بکارگیری صبر درراه تربیت کودک خلاق
-رشد نگرش درست کودک نسبت به جامعه خود
-چگونگی رشد ارزش گذاری و احترام به جامعه در ذهن کودک

اگر در خصوص موارد فوق والدین به درستی عمل نکنند ممکن است خلاقیت را در کودکان خود از بین برده و در بزرگسالی شاهد انسان های خلاق و شکوفا نباشیم .
دیگر نمی توان جامعه را با کلی گویی در خصوص والدین آموزش داد و ضروری است گروههای پژوهشی در خصوص خلاقیت کودکان ایرانی شکل گرفته و با توجه به بافت فرهنگی جامعه ما تلاش نمایند تا با بررسیهای انجام گرفته دریابند شیوه درست آموزش کودکان چگونه
باید باشد تا با طراحی یک نظام آموزشی کارآمد در داخل خانواده و نهادهای آموزشی ، زمینه برای تربیت کودکان خلاق شکل گیرد.

نقش شعر در خلاقیت کودک

خواندن شعرهای مناسب تاثیرات خوبی بر قوه تخیل و فعال کردن ذهن کودک دارد.هنگامی که مادر از همان ابتدا کودک خود را با لالایی ها به خواب می برد ، اولین تاثیرات را بر ذهن کودک خود می گذارد و امروزه ثابت شده است که لالایی ها بر روی رشد ذهنی کودک بسیار تاثیر گذارند.
یکی از فعالیتهای اساسی که کودکان با آن می توانند در دنیای سرشار از تخیل قرار گرفته و افکار و احساسات و تاثرات خود را بیان کنند ، شعر است و به همین علت مادران باید در خصوص چگونگی نحوه بهره گیری از شعر در رشد ذهنی کودک به سوی خلاقیت از آموزش لازم برخوردار شوند.

داستان و خلاقیت کودک

شنیدن داستان برای رشد خلاقیت کودک بسیار ضروری است . کودک از طریق داستان به سرزمین های حیرت انگیز می رود و با مردمان مختلف آشنا می شود و این خود سرآغاز فعال کردن مغزکودک برای تفکر کردن است و می تواند سبب ایجاد جرقه های خلاقیت در ذهن کودک شود و در این رابطه مادران باید به اهمیت بکارگیری داستان در تسریع خلاقیت کودک پی ببرند و آن را در این دوران حساس بکارگیرند و از طرفی لازم است نویسندگان جامعه ما از آموزش های لازم برخوردار شوند که چه نوع کتاب هایی برای این سنین بنویسند که هم در رشد خلاقیت آنها تاثیر گذار باشد و هم زمینه علاقمندی به فعالیت های گروهی را در آنان افزایش دهد .

بازیهای کودکان و خلاقیت

چه نوع بازیهایی برای رشد ذهنی و جسمی کودک موثر است ؟ و چه نوع بازیهایی علاقمندی به فعالیت های گروهی را در کودک تسریع می ورزد ؟ این ها سوالاتی است که باید پاسخ داده شود و مادران در این زمینه آموزش ببینند.
کودکان از طریق بازی هم یاد می گیرند و هم لذت می برند و تاحدی آشنا می شوند که چگونه در کنار یکدیگر فعالیت نمایند و این مهم ترین فرصتی است که والدین می توانند از آن بهره گرفته و در رشد ذهنی کودک خود تاثیر بگذارند و آنان را به سوی خلاقیت هدایت نمایند . در این زمینه لازم است محتوی آموزشی به شکل کتاب ، لوح فشرده و کارگاههای آموزشی به والدین کودک ارائه شود.
امروزه یک از معضلات مهم در روند توسعه کشور ، ضعف در ایجاد گروههای فعال کاری است که باید در این مرحله به آن پرداخت و این ضعف بزرگ را برطرف کرد.

فیلم ها و خلاقیت کودک

چشمان کودک دروازه ورود اطلاعات به ذهن کودک است .مشاهده فیلم ها می تواند ذهن کودک را انباشته از دانسته های مختلف کند.
آیا کودکان ما آزادند که هر اطلاعاتی را از طریق مشاهده فیلم ها وارد ذهن خود کنند. دیدن صحنه های خشونت زا و غیر منطبق با سن کودک ممکن است ذهن کودک را دچار تشویش و نگرانی کند و باعث گردد که کودک نتواند به جستجوگری و یادگیری خویش در فضایی آرام بخش بپردازد.
مادران ما باید از آموزش های لازم برخوردار شوند که مشاهده برنامه های تلویزیونی و یا فیلم ها در چه سطحی و محتوایی برای کودکان آنها آزاد است ، در غیراینصورت ، ذهن کودک به مکانی برای رژه رفتن اندیشه های مضر و خطرناک تبدیل می شود و این برای خلاقیت کودک مضر است و از طرفی صدا و سیما باید با توجه به نظرات کارشناسی ، کلیه برنامه های تلویزیونی خود را بر اساس گروههای سنی علامت دار نماید تا والدین با دیدن این علائم دریابند کودکان خود را از دیدن چه برنامه هایی منع نمایند.

بازیهای رایانه ای و کودک

روز به روز به تعداد بازیهای رایانه ای افزوده می شود و با ورود رایانه به منازل ،کودکان نیز به پای این دستاورد بشری کشیده شده اند و این نزدیکی زمینه استفاده کودکان از بازیهای رایانه ای را فراهم نموده است .
ورود اینترنت سبب شده است که حتی کودکان بتوانند از بازیهای متنوع آن استفاده کنند.وجود تلفن های همراه و بهره گیری گستردهاز آن باعث شده است که کودکان از بازیهای آن استفاده کنند و این موضوع از این جهت اهمیت می یابد که صاحبنظران و کارشناسان ما برای بهره گیری و یا استفاده درست از این فرصت ها چه تدابیری اندیشیده اند و از طرفی والدین باید از چه آموزش هایی برخوردار شوند که این فرصت به یک تهدید خطرناک تبدیل نشود ؟ اگر کودکان ما به شدت به این بازیها وابسته شوند علاوه بر اینکه علاقه به جستجوگری در آنان کاهش می یابد از تحرک جسمی آنان کاسته شده و مستعد ابتلا به بیماریهای مختلف خواهند شد.

بازدید از نمایشگاهها، موزه ها و مکان های دیدنی

کودکان با بازدید از موزه ها ، نمایشگاهها و مکان های دیدنی ، تجارب ارزشمندی فرا می گیرند و چه بسا سبب شود که علاقمندی کودکان در این بازدید ها کشف شده و با هدایت آن ، زمینه شکوفایی درآنان پدید آید .
امروزه شهرداریها باید اقدام به طراحی گردشگاههای تفریحی آموزشی و هنری نمایند که با جذابیت خود سبب شوند کودک به همراه والدین در آنجا حضور یافته و باعث رشد ذهنی کودک شود .در اين مكان ها كودكان می توانند خاك بازي كنند ، با گل چيزهاي مختلف خلق كنند ، رنگ آميزي كنند ، در نمايش هاي خلاق شركت كنند،آهنگ ها ي شادي بخش تولید کنند ، در فضاهاي سرسبز و زيبا گردش كنند و با ديگر كودكان بازي كنند و از ديدن آثار ايجاد شده يكديگر لذت ببرند ، آنچنان كه قادر باشند در لحظاتي شيرين ذهن خود را به پرواز درآورده و با تجربه اندوزي به افكار جديد برسند و اين خاطره خوش را تا آخرعمر با خود به همراه داشته باشند . در این مکان ها می توانند با مربيان علاقمند و دوستدار علم و هنر بحث و گفت و گو كنند و با خريداري كتاب هاي جذاب با پرنده خلاقیت ذهن خود به آسمان شگفت انگیز تفکر پرواز کنند .در همين اتفاقات است كه ممكن است جرقه خلاقيت در ذهن كودكان رخ داده و زمينه هاي وقوع يك تحول فکری در وجودشان شكل گيرد .
. براي مثال مي توانيم از خاطرات استفان‌ جي‌گولد (Stephan J Gould) دانشمند معروف‌ ديرين‌شناس ( (paleontologist كه‌ در سال‌ 2002 ميلادي‌ درگذشت‌، ذكري به ميان آوريم كه در خاطرات‌ خود گفته است : زماني‌ كه‌ پنج‌سال‌ سن‌ داشتم‌، از موزه‌ تاريخ‌ طبيعي‌ ديدن‌ كردم‌ و آثار به‌ نمايش‌ گذاشته‌ شده‌ در اين‌ موزه‌ چنان‌ در وجود من‌ اثر گذاشت‌ كه‌ از همان‌ زمان‌ علاقه‌مند شدم‌ كه‌ يك‌ دانشمند ديرين‌شناس‌ شوم‌.


آشنایی کودک با کتاب

اگر میان کودک و کتاب رابطه صمیمانه ای برقرار شود می توان بیان داشت که یک معلم با ارزش تا آخر عمر در کنار او خواهد بود که زمینه ساز بروز افکار نو در وی خواهد شد .مادران باید با شیوه های مناسبی این علاقمندی را در کودک خود ایجاد نمایند تا کودک او هیچ گاه از کتاب دوری نکند و از دیدن آن دچار انزجار نشود و از طرفی محتوی مناسب کتاب ها بسیار با اهمیت هستند تا ذهن کودک را به سوی خلاقیت و فعالیت های گروهی سوق دهد و دانسته های او را در موضوعات مختلف افزایش دهد ، البته در این سنین کودکان بندرت می توانند بخوانند ، اما خواندن کتاب های جذاب به همراه تصاویر زیبا توسط مادر می تواند زمینه علاقمندی را در کودک فراهم آورد و یا از کتاب هایی استفاده شود که خلاقانه طراحی و چاپ شده اند

نمایش های عروسکی و کودک

نمایش های عروسکی علاوه بر آنکه شادمانی را برای کودک به ارمغان می آورند باعث تحریک ذهن او نیز می شوند.کودک دوست دارد با شخصیت های عروسکی ارتباط برقرار نماید و از آنها یاد بگیرد و حتی با آنها صحبت کند . مادر می تواند با عروسک های مختلفی که تهیه می کند روزها نمایش های عروسکی اجرا کند و لحظات شادی را برای کودک پدید آورد .اما برای رسیدن به این هدف باید مادران را آموزش داد و موضوعات نمایشی مناسبی را نیز برای او فراهم نمود تا با بکارگیری آن موضوعات و به کمک عروسک ها وارد دنیای رنگارنگ ذهن کودک شده و باعث ایجاد جرقه های خلاقیت در ذهن او شود.


هنر و کودک

برقراری ارتباط درست میان کودک و هنر باعث می شود که هنر در عمق وجود کودک راه یافته و خلاقیت را در او رشد دهد . هنر علاوه بر افزایش حس زیبا شناسی کودک ، باعث می شود مغز کودک رشد یافته و قابلیت های خود را افزایش دهد.
هنر دارای تاثیرات زیر درکودک است :
ایجاد فضایی آرام بخش جهت ذهن کودک به منظور کشف چیزهای جدید
فعال نمودن قوه تخیل
کسب تجربیات جالب و وادارکردن کودک به تفکر
فعال کردن نیمه راست مغز
کاهش احساس خشم ،نفرت و پرخاشگری در کودک

اگر هنر در عمق وجود کودک راه یابد می تواند تاثیرات خویش را بر جای بگذارد و این جدای از انجام کارهای تقلیدی است که وادار می کند کودک در یک چارچوب و بدون تفکر با هنر رابطه برقرار کند که تاثیری نیز در خلاقیت کودک ندارد نظیر تقلید از نقاشی ها . در اين رابطه نبايد آزادي كودكان را به هنگام انجام فعاليت هاي هنري محدود كرد تا كودك بتواند خواسته ها ، تمايلات ، افكار و احساسات خوشايند خود را بيان كند . اگر آنان تحت نظر يك مربي كارآزموده قرار گيرند كه به آنان كمك كند كه آزادانه قوه تخيل خود را بكار گيرند ، مي توانند با خلق آثار هنری به رشد فکری خود کمک کنند و از طرفي باعث مي شود انسان به ماهيت دروني كودك پي برده و شناخت بيشتري به دست آورد و همين ويژگيها سبب گرديده كه بسياري از هنرمندان بزرگ دنيا از جمله پيكاسو ، كله و ماتيس بطور عميق تحت تاثير بيان كودكانه قرار گرفته و شيوه هاي جديدي را در نقاشي ارائه نمايند و همچنين هنرمندان بزرگي چون كاندينسكي ، كله ،شاگال و بسياري ديگر براي يافتن شيوه جديد در هنرهاي تجسمي به بيان كودكانه گرايش پيدا كنند.
مي توان آشيانه هنر را در وجود شخصيت انسان ساخت و مرغ هنر را براي يك عمر بر بالاي سر انسان رها كرد تا هميشه در كنار او باقي بماند.



تحرک و خلاقیت

عادت دادن کودک به ورزش و تحرک نقش مهمی در سلامت ذهن و جسم کودک دارد .یک از ویژگیهای انسان خلاق ، فعال بودن ،پرتحرک بودن و میل به انجام تجربه های جدید است. انسانی که از کودکی کاهل، تنبل و بی تحرک تربیت شود ، فرصت های فراوانی برای موفقیت و رشد خویش را از دست می دهد و ذهن چنین انسانی با گذر زمان خالی از افکار ارزشمند خواهد بود. ورزش می تواند شروعی برای پرتحرکی در کودک باشد و مادران باید آموزش ببینند چه حرکات ورزشی برای کودک مناسب است تا هم به سلامت جسمی او کمک نماید و هم در رشد ذهن او تاثیر گذار باشد و این عادت بسیار ارزشمند در زندگی کودک از زمان حال تا آخر عمر ماندگارشود.

تغذیه و کودک

مغز انسان با کسب انرژی قادر به تفکر کردن است و تغذیه می تواند این انرژی را برای مغز فراهم نماید و لازم است یک محتوی آموزشی مدون در خصوص تغذیه مناسب برای سنین کودکی که می تواند در رشد سلامت مغز موثر باشد تدوین شود و مادران در این زمینه آموزش ببینند

تولد نوزاد ،شروع یک آموزش بزرگ

تولد نوزاد ،شروع یک آموزش بزرگ

 

هنگامی که نوزادی متولد می شود ، گویی خلاقیت زاده شده است ، مغزآدمی در این مرحله تشنه یادگیری و جستجوگری است و وجود یک شرایط محیطی مناسب به همراه یک معلم پرانگیزش می تواند هدایت گر انسان به سوی خلاقیت و نوآوری باشد .
ورود نوزاد به خانه شروع یک آموزش بزرگ و خانه یک مدرسه ارزشمند است که در آن معلمی پرانگیزش به نام مادر آماده آموزش نوزاد خویش است . از این زمان تا موقع ورود کودک به مهدکودک یکی از باارزش ترین فرصت های آموزشی است که اگر به درستی مورد استفاده واقع شود ، می توان گفت مهم ترین قدم در راه تربیت یک انسان خلاق برداشته شده است اما باید به این گفته گوته) Johann Wolfgang Von Goethe ( شاعر و نویسنده بزرگ آلمانی توجه داشته باشیم که والدین را مورد خطاب قرار داده است که :" با بچه داشتن ،شما پدر و مادر نمی شوید"
به راستی که ما انسان ها می بایستی برای پدرو مادر شدن آموزش ببینیم و خود را برای انجام این رسالت بزرگ آماده نماییم
اریک برن) Eric Berne ( روانپزشک معروف معتقد بود ما در هنگام تولد ، نوشتن داستان زندگیمان را آغاز می کنیم که نکات اصلی طرح داستان آن در حدود چهار سالگی مشخص می شود و داستان با همه جزییات مهمش در حدود هفت سالگی کامل می شود .بزرگسالی زمان مرور این داستان و آزمودن مضمون های اصلی آن ، یا به قول برن " اجرای نمایش است .

                                                   

اما برای رسیدن به این هدف بزرگ دو شرط اساسی وجود دارد:
خانه ای مملو از صمیمیت
مادری آگاه و آموزش دیده
در غیراین صورت این فرصت گرانبها می سوزد و به راحتی به خاکستر تبدیل می شود و برای همیشه از دست می رود .
درست زمانی که کودک وارد سنین چهار تا پنج سالگی می شود .به آرامی شخصیت وی نیز شکل می گیرد.در این میان مادر و محیط خانواده نقش بسیار مهمی در شکل گیری یک شخصیت خلاق خواهند داشت و خانواده باید در این مرحله مورد حمایت واقع شده و از نعمت آموزش برخوردار شود.
برای تربیت کودک خلاق از زمان تولد تا قبل از ورود به مرحله پیش دبستانی توجه به نکات زیر ضروری است :

محبت در فضای خانواده

روابط صمیمانه پدر و مادر و ریزش محبت بر روی سر کودک ، سبب خواهد شد که ذهن کودک در فضایی آرام بخش به جستجو گری و یادگیری خویش ادامه دهد و انرژی او برای مبارزه با دغدغه ها و نگرانی های درون خانواده ، به هدر نرود.
این موضوع مهمی است که تمامی زوج های جوان در شروع زندگی باید برای آن از آموزش های لازم برخوردار شوند.
وجود آرامش به همراه محبت یک عامل مهم در محیط خانواده برای شکل گیری یک کودک خلاق است .

شیوه تربیت

برای پرورش خلاقیت ، ضرورت بکارگیری شیوه های درست تربیتی ضروری است و اگر اهمیت این موضوع نادیده گرفته شود می توان با صراحت بیان داشت با افزایش سن کودک ، خلاقیت نیز در او سرکوب می شود .
والدین باید در خصوص تمامی نکات تربیتی زیر از آموزش درست برخوردار شوند تا در راه افراط و تقریط گرفتار نشده و ثمره آنان در سنین بزرگسالی تبدیل به آفتی برای جامعه نشود:

--شناخت درست والدین نسبت به ویژگیهای یک کودک خلاق
-آشنایی در خصوص هماهنگی میان والدین در برخورد با کودک
-نحوه رشد صداقت درکودک و جلوگیری از رشد ریاکاری و دوشخصیتی بودن در کودک
-نحوه رشد پرسشگری و اکتشاف درکودک
-نحوه درست اعمال انضباط در کودک
-شیوه درست تنبیه و تشویق
-آشنایی با نحوه برخورد با کودکی که شکست را تجربه می کند
-چگونگی برخورد با تخیلات درکودک
-نحوه آزادی دادن به کودک
-وجود فضای دمکراتیک در منزل به جای استبداد
-چگونگی ایجاد فضای شاد در منزل بنحو درست و منطقی
-نحوه ایجاد اعتماد به نفس در کودک
-آشنایی با نحوه رشد استقلال در کودک
-چگونگی برخورد با کودکی که کاری نو انجام داده است
-رشد دقت نظر در کودک
-چگونگی پابندی کودک به ارزش های اخلاقی

-آشنایی والدین دررابطه با بکارگیری صبر درراه تربیت کودک خلاق
-رشد نگرش درست کودک نسبت به جامعه خود
-چگونگی رشد ارزش گذاری و احترام به جامعه در ذهن کودک

اگر در خصوص موارد فوق والدین به درستی عمل نکنند ممکن است خلاقیت را در کودکان خود از بین برده و در بزرگسالی شاهد انسان های خلاق و شکوفا نباشیم .
دیگر نمی توان جامعه را با کلی گویی در خصوص والدین آموزش داد و ضروری است گروههای پژوهشی در خصوص خلاقیت کودکان ایرانی شکل گرفته و با توجه به بافت فرهنگی جامعه ما تلاش نمایند تا با بررسیهای انجام گرفته دریابند شیوه درست آموزش کودکان چگونه
باید باشد تا با طراحی یک نظام آموزشی کارآمد در داخل خانواده و نهادهای آموزشی ، زمینه برای تربیت کودکان خلاق شکل گیرد.

                                                             

نقش شعر در خلاقیت کودک

خواندن شعرهای مناسب تاثیرات خوبی بر قوه تخیل و فعال کردن ذهن کودک دارد.هنگامی که مادر از همان ابتدا کودک خود را با لالایی ها به خواب می برد ، اولین تاثیرات را بر ذهن کودک خود می گذارد و امروزه ثابت شده است که لالایی ها بر روی رشد ذهنی کودک بسیار تاثیر گذارند.
یکی از فعالیتهای اساسی که کودکان با آن می توانند در دنیای سرشار از تخیل قرار گرفته و افکار و احساسات و تاثرات خود را بیان کنند ، شعر است و به همین علت مادران باید در خصوص چگونگی نحوه بهره گیری از شعر در رشد ذهنی کودک به سوی خلاقیت از آموزش لازم برخوردار شوند.

داستان و خلاقیت کودک

شنیدن داستان برای رشد خلاقیت کودک بسیار ضروری است . کودک از طریق داستان به سرزمین های حیرت انگیز می رود و با مردمان مختلف آشنا می شود و این خود سرآغاز فعال کردن مغزکودک برای تفکر کردن است و می تواند سبب ایجاد جرقه های خلاقیت در ذهن کودک شود و در این رابطه مادران باید به اهمیت بکارگیری داستان در تسریع خلاقیت کودک پی ببرند و آن را در این دوران حساس بکارگیرند و از طرفی لازم است نویسندگان جامعه ما از آموزش های لازم برخوردار شوند که چه نوع کتاب هایی برای این سنین بنویسند که هم در رشد خلاقیت آنها تاثیر گذار باشد و هم زمینه علاقمندی به فعالیت های گروهی را در آنان افزایش دهد .

                                                                       

بازیهای کودکان و خلاقیت

چه نوع بازیهایی برای رشد ذهنی و جسمی کودک موثر است ؟ و چه نوع بازیهایی علاقمندی به فعالیت های گروهی را در کودک تسریع می ورزد ؟ این ها سوالاتی است که باید پاسخ داده شود و مادران در این زمینه آموزش ببینند.
کودکان از طریق بازی هم یاد می گیرند و هم لذت می برند و تاحدی آشنا می شوند که چگونه در کنار یکدیگر فعالیت نمایند و این مهم ترین فرصتی است که والدین می توانند از آن بهره گرفته و در رشد ذهنی کودک خود تاثیر بگذارند و آنان را به سوی خلاقیت هدایت نمایند . در این زمینه لازم است محتوی آموزشی به شکل کتاب ، لوح فشرده و کارگاههای آموزشی به والدین کودک ارائه شود.
امروزه یک از معضلات مهم در روند توسعه کشور ، ضعف در ایجاد گروههای فعال کاری است که باید در این مرحله به آن پرداخت و این ضعف بزرگ را برطرف کرد.

فیلم ها و خلاقیت کودک

چشمان کودک دروازه ورود اطلاعات به ذهن کودک است .مشاهده فیلم ها می تواند ذهن کودک را انباشته از دانسته های مختلف کند.
آیا کودکان ما آزادند که هر اطلاعاتی را از طریق مشاهده فیلم ها وارد ذهن خود کنند. دیدن صحنه های خشونت زا و غیر منطبق با سن کودک ممکن است ذهن کودک را دچار تشویش و نگرانی کند و باعث گردد که کودک نتواند به جستجوگری و یادگیری خویش در فضایی آرام بخش بپردازد.
مادران ما باید از آموزش های لازم برخوردار شوند که مشاهده برنامه های تلویزیونی و یا فیلم ها در چه سطحی و محتوایی برای کودکان آنها آزاد است ، در غیراینصورت ، ذهن کودک به مکانی برای رژه رفتن اندیشه های مضر و خطرناک تبدیل می شود و این برای خلاقیت کودک مضر است و از طرفی صدا و سیما باید با توجه به نظرات کارشناسی ، کلیه برنامه های تلویزیونی خود را بر اساس گروههای سنی علامت دار نماید تا والدین با دیدن این علائم دریابند کودکان خود را از دیدن چه برنامه هایی منع نمایند.

بازیهای رایانه ای و کودک

روز به روز به تعداد بازیهای رایانه ای افزوده می شود و با ورود رایانه به منازل ،کودکان نیز به پای این دستاورد بشری کشیده شده اند و این نزدیکی زمینه استفاده کودکان از بازیهای رایانه ای را فراهم نموده است .
ورود اینترنت سبب شده است که حتی کودکان بتوانند از بازیهای متنوع آن استفاده کنند.وجود تلفن های همراه و بهره گیری گستردهاز آن باعث شده است که کودکان از بازیهای آن استفاده کنند و این موضوع از این جهت اهمیت می یابد که صاحبنظران و کارشناسان ما برای بهره گیری و یا استفاده درست از این فرصت ها چه تدابیری اندیشیده اند و از طرفی والدین باید از چه آموزش هایی برخوردار شوند که این فرصت به یک تهدید خطرناک تبدیل نشود ؟ اگر کودکان ما به شدت به این بازیها وابسته شوند علاوه بر اینکه علاقه به جستجوگری در آنان کاهش می یابد از تحرک جسمی آنان کاسته شده و مستعد ابتلا به بیماریهای مختلف خواهند شد.

                                            

بازدید از نمایشگاهها، موزه ها و مکان های دیدنی

کودکان با بازدید از موزه ها ، نمایشگاهها و مکان های دیدنی ، تجارب ارزشمندی فرا می گیرند و چه بسا سبب شود که علاقمندی کودکان در این بازدید ها کشف شده و با هدایت آن ، زمینه شکوفایی درآنان پدید آید .
امروزه شهرداریها باید اقدام به طراحی گردشگاههای تفریحی آموزشی و هنری نمایند که با جذابیت خود سبب شوند کودک به همراه والدین در آنجا حضور یافته و باعث رشد ذهنی کودک شود .در این مكان ها كودكان می توانند خاك بازی كنند ، با گل چیزهای مختلف خلق كنند ، رنگ آمیزی كنند ، در نمایش های خلاق شركت كنند،آهنگ ها ی شادی بخش تولید کنند ، در فضاهای سرسبز و زیبا گردش كنند و با دیگر كودكان بازی كنند و از دیدن آثار ایجاد شده یكدیگر لذت ببرند ، آنچنان كه قادر باشند در لحظاتی شیرین ذهن خود را به پرواز درآورده و با تجربه اندوزی به افكار جدید برسند و این خاطره خوش را تا آخرعمر با خود به همراه داشته باشند . در این مکان ها می توانند با مربیان علاقمند و دوستدار علم و هنر بحث و گفت و گو كنند و با خریداری كتاب های جذاب با پرنده خلاقیت ذهن خود به آسمان شگفت انگیز تفکر پرواز کنند .در همین اتفاقات است كه ممكن است جرقه خلاقیت در ذهن كودكان رخ داده و زمینه های وقوع یك تحول فکری در وجودشان شكل گیرد .
. برای مثال می توانیم از خاطرات استفان‌ جی‌گولد (Stephan J Gould) دانشمند معروف‌ دیرین‌شناس ( (paleontologist كه‌ در سال‌ 2002 میلادی‌ درگذشت‌، ذكری به میان آوریم كه در خاطرات‌ خود گفته است : زمانی‌ كه‌ پنج‌سال‌ سن‌ داشتم‌، از موزه‌ تاریخ‌ طبیعی‌ دیدن‌ كردم‌ و آثار به‌ نمایش‌ گذاشته‌ شده‌ در این‌ موزه‌ چنان‌ در وجود من‌ اثر گذاشت‌ كه‌ از همان‌ زمان‌ علاقه‌مند شدم‌ كه‌ یك‌ دانشمند دیرین‌شناس‌ شوم‌.


آشنایی کودک با کتاب

اگر میان کودک و کتاب رابطه صمیمانه ای برقرار شود می توان بیان داشت که یک معلم با ارزش تا آخر عمر در کنار او خواهد بود که زمینه ساز بروز افکار نو در وی خواهد شد .مادران باید با شیوه های مناسبی این علاقمندی را در کودک خود ایجاد نمایند تا کودک او هیچ گاه از کتاب دوری نکند و از دیدن آن دچار انزجار نشود و از طرفی محتوی مناسب کتاب ها بسیار با اهمیت هستند تا ذهن کودک را به سوی خلاقیت و فعالیت های گروهی سوق دهد و دانسته های او را در موضوعات مختلف افزایش دهد ، البته در این سنین کودکان بندرت می توانند بخوانند ، اما خواندن کتاب های جذاب به همراه تصاویر زیبا توسط مادر می تواند زمینه علاقمندی را در کودک فراهم آورد و یا از کتاب هایی استفاده شود که خلاقانه طراحی و چاپ شده اند

نمایش های عروسکی و کودک

نمایش های عروسکی علاوه بر آنکه شادمانی را برای کودک به ارمغان می آورند باعث تحریک ذهن او نیز می شوند.کودک دوست دارد با شخصیت های عروسکی ارتباط برقرار نماید و از آنها یاد بگیرد و حتی با آنها صحبت کند . مادر می تواند با عروسک های مختلفی که تهیه می کند روزها نمایش های عروسکی اجرا کند و لحظات شادی را برای کودک پدید آورد .اما برای رسیدن به این هدف باید مادران را آموزش داد و موضوعات نمایشی مناسبی را نیز برای او فراهم نمود تا با بکارگیری آن موضوعات و به کمک عروسک ها وارد دنیای رنگارنگ ذهن کودک شده و باعث ایجاد جرقه های خلاقیت در ذهن او شود.


هنر و کودک

برقراری ارتباط درست میان کودک و هنر باعث می شود که هنر در عمق وجود کودک راه یافته و خلاقیت را در او رشد دهد . هنر علاوه بر افزایش حس زیبا شناسی کودک ، باعث می شود مغز کودک رشد یافته و قابلیت های خود را افزایش دهد.
هنر دارای تاثیرات زیر درکودک است :
ایجاد فضایی آرام بخش جهت ذهن کودک به منظور کشف چیزهای جدید
فعال نمودن قوه تخیل
کسب تجربیات جالب و وادارکردن کودک به تفکر
فعال کردن نیمه راست مغز
کاهش احساس خشم ،نفرت و پرخاشگری در کودک

اگر هنر در عمق وجود کودک راه یابد می تواند تاثیرات خویش را بر جای بگذارد و این جدای از انجام کارهای تقلیدی است که وادار می کند کودک در یک چارچوب و بدون تفکر با هنر رابطه برقرار کند که تاثیری نیز در خلاقیت کودک ندارد نظیر تقلید از نقاشی ها . در این رابطه نباید آزادی كودكان را به هنگام انجام فعالیت های هنری محدود كرد تا كودك بتواند خواسته ها ، تمایلات ، افكار و احساسات خوشایند خود را بیان كند . اگر آنان تحت نظر یك مربی كارآزموده قرار گیرند كه به آنان كمك كند كه آزادانه قوه تخیل خود را بكار گیرند ، می توانند با خلق آثار هنری به رشد فکری خود کمک کنند و از طرفی باعث می شود انسان به ماهیت درونی كودك پی برده و شناخت بیشتری به دست آورد و همین ویژگیها سبب گردیده كه بسیاری از هنرمندان بزرگ دنیا از جمله پیكاسو ، كله و ماتیس بطور عمیق تحت تاثیر بیان كودكانه قرار گرفته و شیوه های جدیدی را در نقاشی ارائه نمایند و همچنین هنرمندان بزرگی چون كاندینسكی ، كله ،شاگال و بسیاری دیگر برای یافتن شیوه جدید در هنرهای تجسمی به بیان كودكانه گرایش پیدا كنند.
می توان آشیانه هنر را در وجود شخصیت انسان ساخت و مرغ هنر را برای یك عمر بر بالای سر انسان رها كرد تا همیشه در كنار او باقی بماند.



تحرک و خلاقیت

عادت دادن کودک به ورزش و تحرک نقش مهمی در سلامت ذهن و جسم کودک دارد .یک از ویژگیهای انسان خلاق ، فعال بودن ،پرتحرک بودن و میل به انجام تجربه های جدید است. انسانی که از کودکی کاهل، تنبل و بی تحرک تربیت شود ، فرصت های فراوانی برای موفقیت و رشد خویش را از دست می دهد و ذهن چنین انسانی با گذر زمان خالی از افکار ارزشمند خواهد بود. ورزش می تواند شروعی برای پرتحرکی در کودک باشد و مادران باید آموزش ببینند چه حرکات ورزشی برای کودک مناسب است تا هم به سلامت جسمی او کمک نماید و هم در رشد ذهن او تاثیر گذار باشد و این عادت بسیار ارزشمند در زندگی کودک از زمان حال تا آخر عمر ماندگارشود.

تغذیه و کودک

مغز انسان با کسب انرژی قادر به تفکر کردن است و تغذیه می تواند این انرژی را برای مغز فراهم نماید و لازم است یک محتوی آموزشی مدون در خصوص تغذیه مناسب برای سنین کودکی که می تواند در رشد سلامت مغز موثر باشد تدوین شود و مادران در این زمینه آموزش ببینند .

                                                           

                                                     

 منبع : پایگاه فرهنگی تفریحی ایران ناز

كودكان بايد آموزش امنيت اينترنتي ببينند

كودكان بايد آموزش امنيت اينترنتي ببينند

محققان دانشگاه لنشاير بريتانيا طي بيانيه‌اي اعلام كردند: امنيت اينترنتي و فراگيري آن از سوی كودكان و نوجوانان بايد در دستور كار سيستم آموزشي كشورها قرار بگيرد و هر چه سريع‌تر در كليه مدارس تدريس شود.

 

به گزارش گرداب به نقل از ايتنا، كارشناسان و محققان فعال در زمينه امنيت رايانه‌اي، معتقدند آموزش در مورد نحوه استفاده صحيح از اينترنت، برقراري امنيت رايانه‌اي و جلوگيري از نفوذ هكرها به داخل رايانه‌هاي شخصي بايد به صورت جدي در مدارس برقرار شود.

 

محققان دانشگاه لنشاير بريتانيا طي بيانيه‌اي اعلام كردند: امنيت اينترنتي و فراگيري آن از سوی كودكان و نوجوانان بايد در دستور كار سيستم آموزشي كشورها قرار بگيرد و هر چه سريع‌تر در كليه مدارس تدريس شود.                                                   

كودكان به هنگام استفاده از اينترنت و ورود به تالار‌هاي گفت‌وگو بايد از خطري كه آنها را تهديد مي‌كند مطلع باشند و به اين وسيله اجازه فعاليت گروه‌هاي مخرب را ندهند. در حالي كه امروزه خطرهاي جدي اينترنت براي كودكان، مشخص شده است، هم اكنون تنها تعداد كمي از اين افراد از خطرات ياد شده مطلع هستند و آنها را جدي مي‌گيرند.

"راسل اوكنل"، مدير اين مركز تحقيقاتي در اين باره گفت: «در حالي كه امكان دسترسي به اينترنت در مدارس بيش از 92 درصد كودكان و نوجوانان 9 تا 19 ساله بريتانيايي فراهم شده است، يك سوم آنها هنوز هيچ چيز در مورد امنيت اينترنتي و خطرات ناشي از به كار بردن اينترنت را نمي‌دانند.»

طبق آمار‌هاي به دست آمده، حدود نيمي از اين كودكان تصاوير و فيلم‌هاي مستجهن را در پايگاه‌هاي اينترنتي مشاهده مي‌كنند، اما در اين ميان تنها 40 درصد آنها اعلام كرده‌اند كه به هنگام بروز مشكلاتي در اينترنت، آنها را با والدين خود در ميان مي‌گذارند.

دكتر اوكنل در ادامه خاطر نشان كرد: «كليه دولت‌ها و مسئولين بايد علاوه بر تدريس مواردي در زمنيه مهارت‌هاي مختلف رايانه‌اي و فناوري ارتباطات و اطلاعات، بايد كلاس‌هاي ويژه‌اي را در مورد اينترنت و امنيت اينترنتي تشكيل دهند.»

هم اكنون نوشتن وبلاگ، ارسال تصاوير از طريق اينترنت، شركت در كنفرانس‌هاي مجازي و... براي بيشتر كودكان دنيا امري عادي شده است.

                          

منبع :گرداب

دریافت مجوز پیش دبستانی ها از آموزش و پرورش اجباری شد

دریافت مجوز پیش دبستانی ها از آموزش و پرورش اجباری شد

معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: دریافت مجوز پیش دبستانی های وابسته به مهدکودکها و سازمان بهزیستی از آموزش و پرورش در سال ۹۰ اجباری شد. 

معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش گفت: دریافت مجوز پیش دبستانی های وابسته به مهدکودکها و سازمان بهزیستی از آموزش و پرورش در سال ۹۰ اجباری شد. فاطمه قربان در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان این مطلب افزود: همچنین تمام مهدکودکهای جدیدی که در نظر دارند دوره پیش دبستانی دایر کنند باید از آموزش و پرورش مجوز لازم را کسب کنند. وی ادامه داد: مهلت خاصی برای ارائه مجوز قرار نداده ایم و آموزش و پرورش استانها باید در این زمینه تصمیم گیری کنند چرا که برای ارائه مجوز نیاز به بازدید از فضای آموزشی و امکانات آن را دارند. معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه توسعه مراکز پیش دبستانی به علت فواید تربیتی در دستور کار آموزش و پرورش است، گفت: بیش از ۷۰ درصد از نوآموزانی که در سال تحصیلی آینده به کلاس اول می روند، در سال جاری تحت پوشش دوره پیش دبستانی قرار گرفته اند.

        

     

       

           

         

             

             

 

     

شير رقصنده يا اسباب بازي اژدها

 

شير رقصنده يا اسباب بازي اژدها

 

 

 

اين اسباب بازي يك مدل كاغذي كوچك از اين خيمه شب بازي سنتي است  .

 

ملزومات :

كاغذ رنگي

قيچي

مداد شمعي يا ماركر

چسب يا نوار

دو سيخ چوبي كباب ( يا دو تا حصير يا چوب غذاخوري يك بار مصرف )

اختياري ، براق كننده ، پر

 

روي يك تكه كاغذ سرو دم شير يا اژدها را رسم كنيد .

 

 

سر و دم را قيچي كنيد و با رنگ هاي درخشان آنها را تزئين كنيد .

اختياري : با پرها و براق كننده آن را تزئين كنيد .

 

 

يك تكه كاغذ را از طول بلند آن دو لا كنيد . و از روي خط تا آن را ببريد و دو تا مستطيل طويل درست كنيد .

 

 

                 

هر تكه از كاغذ را بصورت يك آكاردئون تا بزنيد . دو تكه را با چسب يا نوار به هم متصل كنيد و يك تكه طولاني كه بدن حيوان خواهد بود را درست كنيد .

 

سر را به يك انتهاي بدن چسب بزنيد و دم را به انتهاي ديگر بچسبانيد .

 

يكي از چوب ها را به سر و ديگري را به دم وصل كنيد .

 

منبع : ستارشناسی

 

كار دستي عروسك كفش دوزك با بشقاب كاغذي

كار دستي عروسك كفش دوزك با بشقاب كاغذي

به سادگي يك عروسك كفش دوزك از بشقاب كاغذي بسازيد . هر كفش دوزك از دو بشقاب كاغذي ، رنگ ، كاغذ كاردستي درست مي شود .

وسايل موردنياز :

دو بشقاب كاغذي براي هر كفش دوزك

قيچي

منگنه يا نوار ( نوار رنگي خيلي بهتر است اما ضروري نيست )

رنگ قرمز و سياه ، ماركر يا مواد شمعي

چسب

كاغذ كاردستي مشكي

لوله پاك كن

دستگاه پانچ

پاهاي كفش دوزك را از كاغذ كار دستي مشكي ببريد

 ( دو سري پاهاي سه تايي ببريد )

 

دو بشقاب كاغذي را به هم منگنه ( يا بچسبانيد ) كنيد   ( سطح غذاخوري بشقاب ها را به سمت داخل قرار دهيد ) و مطمئن شويد كه پاها بين دو بشقاب منگنه شوند . تمام قسمت دو بشقاب را منگنه نكنيد و يك طرف يا يك لبه كفش دوزك را بدون منگنه باقي بگذاريد .

حاشيه اي از بشقابها كه منگنه نزده ايد را ببريد . اين قسمت براي اين است كه دست تان را براي حركت دادن كفش دوزك بتوانيد وارد آن كنيد .

 

 

 

قسمت بالاي كفش دوزك را رنگ قرمز بزنيد ( به جز سر آن را ) قسمت پايين كفش دوزك را مشكي رنگ كنيد دايره هاي سياه را روي كفش دوزك نقاشي كنيد و يا با چسب روي پشت كفش دوزك بچسبانيد .

 

دو سوراخ در بالاي سر براي جاي شاخك ها ايجاد كنيد و لوله پاك كن را در اين سوراخها قرار دهيد .

حالا شما يك عروسك كفش دوزك هوشمند واقعي داريد .

منبع : ستاره شناسی

 

حرف شنوي را به كودك خود ياد بدهيم

حرف شنوي را به كودك خود ياد بدهيم

 

كودكان مشابه بقيه افراد هستند: آن ها ممكن است برخي وقت ها حرف هاي ديگران را گوش ندهند. در واقع در اين سن شما بايد به آن ها ياد بدهيد كه چگونه به حرف هاي ديگران توجه كنند. اما آن چه در اغلب موارد اتفاق مي افتد اين است كه والدين يك چيز را 10 مرتبه تكرار مي كنند سپس شمارش معكوس را براي تنبيه كودك آغاز مي كنند. نتيجه اين كار اين است كه كودك ياد مي گيرد كه هيچ وقت قبل از بار دهم به حرف هاي آن ها گوش ندهد. كودك شما با گوش نكردن به حرف هاي شما سعي مي كند توجه شما را جلب كند؛ كه البته نق زدن دائمي نوع خوبي از توجه كردن به كودك نيست! اما اگر كودك شما بتواند هنر حرف شنوي را به خوبي ياد بگيرد به پيشرفت فرآيند يادگيري در او كمك مي كند؛ موجب مي شود تا بيشتر به علائم هشدار توجه كند؛ به او كمك مي كند تا با شما و معلمانش و ساير بزرگترهايي كه از او انتظار مي رود تا به آن ها احترام بگذارد بهتر كنار بيايد؛ و هم چنين به او كمك مي كند تا دوستان بهتري پيدا كند. استراتژي هاي ساده اي وجود دارند كه اگر به طور مداوم از آن ها استفاده كنيد كودك شما مهارت هاي لازم براي تبديل شدن به يك "شنونده خوب" را فرا مي گيرد. فراموش نكنيد كه هيچ گاه براي آموزش دادن به كودك زود نيست! ممكن است يك كودك در اين سن نتواند به خوبي يك كودك 5 ساله به حرف هاي شما گوش بدهد اما باز هم مي تواند تا حد زيادي حرف شنوي داشته باشد.

براي حرف زدن با كودك، هم سطح او قرار بگيريد

همه پدر و مادرها دير يا زود مي فهمند كه حرف زدن با كودك در حالتي كه مثلا شما ايستاده ايد و او روي زمين نشسته است به ندرت اثر مناسب را بر كودك مي گذارد. البته اگر شما از يك اتاق ديگر شروع به حرف يا داد زدن بكنيد نتيجه كمتري خواهيد گرفت! جلوي كودك روي زمين بنشينيد يا او را بغل كنيد تا بتوانيد مستقيما در چشمانش نگاه كرده و توجهش را به خودتان جلب كنيد. اگر بر سر ميز صبحانه در كنار او بنشينيد و به او يادآوري كنيد كه چيپس ذرتش را بخورد يا شب هنگام و قبل از خاموش كردن چراغ، كنار تخت خوابش بنشينيد و با او حرف بزنيد او بيشتر به شما توجه خواهد كرد.

 

واضح و روشن حرف بزنيد

حرف خود را واضح، ساده و مقتدرانه بگوييد. اگر شما حرف زدن درباره يك موضوع را بيش از حد كش بدهيد، كودك چندان توجه نخواهد كرد. اگر كلمات زيادي را استفاده كنيد كودك نمي تواند به راحتي مفهوم حرف هاي شما را بفهمد: «هواي بيرون واقعا سرد است. تو هم اخيرا مريض بوده اي. پس بايد قبل از اين كه به فروشگاه برويم ژاكت خودت را بپوشي». برعكس يك جمله مانند: «بايد ژاكتت را بپوشي» صريح و روشن است. در صورتي كه كودك شما گزينه ديگري ندارد و تنها مي تواند كار مورد نظر شما را انجام دهد بهتر است جمله خود را به صورت سوالي مطرح نكنيد؛ بعنوان مثال«وقتشه كه توي صندلي ات توي ماشين بشيني» بسيار بهتر است از اين كه بگوئيد«بيا بشين توي ماشين، باشه عزيزم؟».

حرف خودتان را اجرا كنيد؛ سريع!

براي كودك روشن كنيد كه دقيقا آن چه را گفته ايد اجرا خواهيد كرد؛ و تهديد يا قولي ندهيد كه نتوانيد آن را اجرا كنيد. مثلا اگر به كودك دوساله خود مي گوييد: «تو بايد هنگام شام شير هم بخوري» پنج دقيقه بعد حرفتان را عوض نكنيد و مثلا آب ميوه را به جاي شير پيشنهاد ندهيد. اگر به او اخطار داديد كه«اگر برادرت را بزني بايد نيم ساعت داخل اتاقت بماني» هنگامي كه او اين كار را كرد واقعا او را براي نيم ساعت به اتاقش بفرستيد. اطمينان حاصل كنيد كه همسر شما نيز كارهايتان را تائيد كرده و به تصميمات تان احترام مي گذارد تا احيانا كار همديگر را تخريب نكنيد.

پيام و حرف خود را مجددا تقويت كنيد

در اغلب موارد بهتر است كه با انجام برخي كارهاي عملي، خصوصا هنگامي كه مي خواهيد كودك تان را از انجام دادن كاري كه برايش جذاب است منصرف كنيد، حرف و پيام خود را تقويت كنيد. مثلا بگوييد: «وقت خواب است!» سپس از يك اشاره بصري (كليد چراغ را خاموش و روشن كردن) يك اشاره فيزيكي(يك دست را روي شانه اش بگذاريد و به آرامي او را از طرف عروسكش به سمت خودتان متوجه كنيد) يا هدايت او به سمت اتاق خواب(او را به طرف اتاق خواب ببريد، پرده ها را بكشيد و بالش را آماده كنيد) استفاده كنيد.

اخطار بدهيد

قبل از اين كه تغييري در وضعيت يا موقعيت او بدهيد يا قبل از اين كه بخواهيد كار خاصي انجام بدهيد به او اخطار بدهيد تا متوجه شود، خصوصا اگر مشغول بازي با عروسك يا دوستش است. مثلا پيش از ترك خانه به او بگوييد: «ما بايد چند دقيقه ديگر برويم. وقتي صدايت كردم بايد لوازم نقاشي را جمع كني و دست هايت را بشويي».

سعي كنيد دستورات واقع بينانه به او بدهيد

اگر شما به يك بچه دو ساله بگوييد كه اسباب بازي هايش را جمع كند او به اطراف اتاق نگاهي مي اندازد و يك جواب سربالا مي دهد: خوب ديگه، اَُه! در عوض يك كار مشخص را به او واگذار كنيد. مثلا اول بگوييد كه بلوك هاي زردرنگ را جمع كند سپس اين كار را به يك بازي تبديل كنيد: «حالا بلوك هاي آبي رنگ را جمع كن».

او را تشويق كنيد و به او انگيزه بدهيد

داد و بيداد كردن و دستور دادن ممكن است در برخي كودكان موجب شود كه حرف هاي شما را گوش بدهند، اما هيچ كدام از آن ها از اين كار خوش شان نمي آيد. اكثر كودكان وقتي بهترين پاسخ را به درخواست هاي شما مي دهند كه با بامزگي و خوش اخلاقي با آنها برخورد كنيد. مثلا بعضي وقتها مي توانيد با يك لحن بچه گانه يا بامزه و يا به صورت آواز و آهنگ با آن ها حرف بزنيد. شما مي توانيد اين جمله را با آهنگ يكي از شعر هاي كودكانه و با آواز برايشان بخوانيد: «وقتش شده كه دندان هايت را بشويي». بهتر است بر اين نكته تاكيد كنيد كه اگر وظيفه شناس باشند چه مزايايي برايشان دارد؛ مثلا بهتر است به جاي گفتن«بايد دندان هايت را بشويي وگرنه آن ها را كرم مي خورد» يا«برو دندان هايت را مسواك بزن همين حالا» بگوييد: «دندان هايت را مسواك بزن و در عوض مي تواني لباس خواب دلخواهت را انتخاب كني». پس از اين كه او دندان هايش را مسواك زد تشويقش كنيد: «آفرين چه بچه حرف گوش كُني!». نشان دادن بامزگي، مهرباني و اعتماد در اين مدل از حرف زدن با كودك موجب مي شود كه كودك"بخواهد" كه به حرف هاي شما گوش بدهد زيرا مي فهمد كه شما او را دوست داريد و فكر مي كنيد كه او"يك بچه خاص" است. اين نكته حتي در روش هايي كه نياز به سخت گيري دارند بسيار مهم است. دادن دستورهاي صريح و مقتدرانه به اين معنا نيست كه شما بايد بداخلاق يا تُندخو باشيد؛ در واقع وقتي اين دستورها به همراه يك لبخند يا در بغل گرفتن كودك باشند بسيار موثرتر خواهند بود. آن گاه كودك مي فهمد كه اگر به شما و حرف هايتان توجه كند نتيجه آن را هم مي بيند.

رفتار خوب را براي او الگوسازي كنيد

كودكان خردسال اگر ببينند كه شما با دقت و به خوبي به حرف هاي آن ها گوش مي دهيد، آن ها نيز حرف شنوي را بهتر ياد مي گيرند. سعي كنيد عادت كنيد كه با همان احترامي كه به بزرگترها مي گذاريد به حرف هاي كودك خود توجه كنيد. وقتي كه او با شما حرف مي زند به او نگاه كنيد مودبانه پاسخ دهيد و بدون پريدن وسط حرف هايش به او اجازه بدهيد تا حرفش را تمام كند. ممكن است هنگامي كه مشغول پختن ناهار يا شام هستيد كودك تان شروع به صحبت كردن كند؛ در اين حالت سعي كنيد از او دور نشويد و هنگامي كه او حرف مي زند به او پُشت نكنيد؛ هر چند ممكن است رعايت اين موارد واقعا دشوار باشد. در واقع همانند بسياري رفتارهاي ديگر نمي توانيد به كودك بگوييد: «آن كاري را كه من مي گويم انجام بده؛ اما آن كاري را كه من مي كنم تقليد نكن»؛ كودكان حرف شنوي را از رفتارهاي شما ياد مي گيرند نه از دستور هاي شما.

  منبع : تبیان استان اردبیل

تماشایم کنید؛ من خجالت نمی کشم

تماشایم کنید؛ من خجالت نمی کشم

 

من احساس تو را به خوبی درک می کنم. من هم خودم گاهی چنین احساسی داشتم هنگامی که مطمئن نبودم چکار باید بکنم و دیگران مرا تماشا می کردند...

یکى از مشکلاتى که اغلب کودکان و نوجوانان تجربه اى از آن در ذهن دارند، احساس خجالت و کمرویى است. کمرویى به مفهوم احساس ناراحتى کردن از بودن در جمع است. کودک خجالتى در موقعیت هاى ناآشنا و هنگام تعامل و گفت وگو با دیگران عصبى و مضطرب مى شود. یک کودک خجالتى، زمانى که تصور کند مورد توجه اطرافیانش قرار گرفته است، بى نهایت ناراحت و پریشان مى شود. یک کودک خجالتى ترجیح مى دهد شاهد بازى کودکان دیگر باشد، ولى خود به بازى آنها نپیوندد. بیشتر کودکان در شرایط مختلف قدرى احساس خجالت و کمرویى مى کنند، اما کودکانى که این مشکل را به صورت حاد دارند، در تمام اوقات زندگى شان احساس خجالت و شرمسارى مى کنند. این احساس نه تنها مى تواند بر رشد اجتماعى کودک تاثیرى منفى به جا گذارد، بلکه مى تواند موجب کاهش عملکرد تحصیلى و افت آموزش و یادگیرى او شود. احساس خجالت و کمرویى احساسى دوسویه است؛ احساسى است مرکب از هیجان هایى مثل ترس و علاقه، تنش و رضایت، میل و اضطراب. احساس خجالت موجب تند شدن ضربان قلب و بالارفتن فشار خون مى شود. با یک مشاهده ساده مى توان آثار خجالت و کمرویى را در چهره کودک تشخیص داد. کودکان خجالتى روى شان را از دیگران بر مى گردانند، به پایین نگاه مى کنند و حرکات و سخنان شان بسیار احتیاط آمیز است. صداى آنها حین گفت وگو خیلى آهسته، لرزان و مردد است. همچنین کودکان خردسال ممکن است انگشت دست شان را بمکند، حرکات محجوبانه از خود نشان دهند، لبخند بزنند و خودشان را به کنارى بکشند.

به طور کلى، احساس خجالت و کمرویى با دو نوع رفتار قابل شناسایى است:  ملاحظه کارى و دورى از اجتماع.

کودکان زیر دوسال، نسبت به افراد غریبه اى که در اطراف خود مى بینند، احساسى از دورى گزیدن و امتناع از روبه روشدن در خود دارند. برخى از کودکان4 _ 3 ساله نیز ممکن است بازى هاى آرام و دور از جمع را - که کمترین نیازى به تعاملات اجتماعى دارد - بر بازى هاى گروهى و جمعى ترجیح دهند .

اگر کودکى در موقعیت اجتماعى احساس شرمسارى و خجالت مى کند، ممکن است خودش را به دلیل رفتار خجولانه اش سرزنش کند. این فرآیند مى تواند موجب خودآگاهى و خوددارى بیشتر او از تعاملات اجتماعى شود و او را نسبت به شیوه عکس العمل هاى آینده اش حساس و آگاه کند

 به تدریج اعتماد به نفس این کودکان کم مى شود و این کاهش موجب کمرویى بیشتر او در شرایط بعدى مى شود.

احساس کمرویى کودک چه زمانى مشکل ساز است؟ بدیهى است کودک هنگام ورود به محیطى جدید، ابتدا کمى احساس ناراحتى کند، ولى بعد از مدتى که احساس آرامش مى کند مى تواند خود را در محیط باز یابد و با دیگران ارتباط برقرار کند. هر چه تجربه کودکان از بودن در محافل و اجتماعات کمتر باشد، این احساس در آنها پایدارتر است، و هر چه کودکان بیشتر در محیط هاى جمعى و گروهى باشند، شدت کمرویى آنها نیز کاهش خواهد یافت. کودکانى که فاقد مهارت هاى اجتماعى هستند و یا خودپنداره ضعیف ترى دارند، بیشتر احساس خجالت مى کنند .

 

بنابراین درك نوع كمرویی فرزندتان به شما در برنامه ریزی برای توجه به نیازهای خاص او كمك خواهد كرد.توصیه های زیر می تواند برای شروع به شما كمك كند:

 

هنگامی که کودکان از تعامل با دیگران واهمه دارند با آن ها همدلی نشان دهید

یک روش برای کمک به کودکان در زمینه کنترل ترسشان از برخی موقعیت های اجتماعی، نشان دادن همدلی با آن ها هنگامی که از تعامل با دیگران واهمه دارند است. بنابراین، اگرمثلاً کودکی به دلیل کمرویی ازرفتن به زمین ورزش و بازی کردن با دیگران سرباز زد، پدر و مادر می توانند به او بگویند " من احساس تو را به خوبی درک می کنم.من هم خودم گاهی چنین احساسی داشتم هنگامی که مطمئن نبودم چکار باید بکنم و دیگران مرا تماشا می کردند" با نشان دادن همدلی، پدر و مادر به کودک کمک می کنند که حس کند او را درک کرده و پذیرفته اند و نیز به او کمک می کنندکه هیجاناتش را بشناسد و درباره آن ها صحبت کند و شروع به جستجوی راهی برای کنترل آن ها نماید.

 

 فرزندتان را كمرو معرفی نکنید

مطالعات نشان داده اند كه اغلب یك كودك همانطور رشد خواهد كرد كه به او برچسب می زنند. فشارهای والدین بر بچه های كمرو، می تواند باعث اضطراب و عدم امنیت وی گردد كه خود مشكلی بدتر از خجالتی بودن است. فرزندتان را مجبور نكنید كه بیشتر از سطح شخصی اش پیشرفت كند. اگر شما مجبورید كه از واژه كمرو برای توصیف فرزندتان استفاده كنید همیشه آن را با نكته ای مثبت جبران كنید، مثلاً " پسرم در حضور دیگران اندكی خجالتی است ولی او یك ورزشكار فوق العاده است."

 

در خانه با او تمرین كنید

بازیهای مختلفی خارج از فعالیتهای روزمره فرزندتان انجام دهید؛ مانند ملاقات با یک شاگرد جدید در مدرسه، کارها و بازیهائی ترتیب دهید تا او بتواند به طور یکسان همه موقعیتهای اجتماعی را تجربه کند. به فرزندتان کمک کنید که آنچه را انجام می دهد،تجربه کند. به عقیده روانشناسان تکرار بعضی از بازیها و نقشها کمک می کند تا فرزندانتان کمتر احساس ترس و نگرانی کرده و راحتتر دوستی صمیمانه ای با دیگران داشته باشند.

طرد اجتماعی و مسخره کردن می تواند به شکل گیری کمرویی کمک کند.بنابراین، کودکتان را مسخره نکنید و به دیگران نیز اجازه ندهید که چنین کنند. در صورت لزوم، کودکتان را از جمع کودکانی که او را مسخره می کنند خارج نمائید. با کودکانتان صحبت کنید و به آن ها بگوئید که حرف دیگران اهمیتی در زندگی آن ها ندارد

موقعیت هایی را كه باعث خجالت فرزندتان می شود را شناسایی كنید

برخی از بچه ها فقط در جاهای خاصی خجالتی هستند مثلاً بعضی از آنها ممكن است هنگامی كه در گروه قرار می گیرند خجالتی اند. برخی دیگر وقتی خجالت می كشند كه از آنها خواسته شود چیزی را در جلو كلاس برای همكلاسی ها ارائه دهند.سعی كنید مهارت های خاصی را كه فرزندتان نیاز دارد تا در موقعیت های اجتماعی احساس راحتی نماید شناسایی كنید.

 

برای رفتارهای اجتماعی کودک هدف گذاری کنید و پیشرفت او را بسنجید

پژوهش های زیادی بر ارزش هدف گذاری در بهبود عملکرد صحّه گذاشته اند. برای بسیاری از کودکان کمرو، یک هدف واقعی و چالش انگیز، گفتن حداقل یک جمله به یک آدم جدید در هر روز است. هدف های مناسب دیگر می تواند صحبت کردن در مقابل کلاس، شرکت کردن در بازی با دیگر کودکان(حتی بدون حرف زدن)، یا سوال کردن از معلم باشد. پدر و مادر می توانند پیشرفت کودک را با قرار دادن جدول یا نموداری در خانه و مثلاً گذاشتن یک ستاره در جلوی هر روزی که کودک به هدف مورد نظر دست یافته است، پیگیری کنند.کودکان معمولاً دوست دارند خودشان ستاره ها را در جدول قرار دهند.

 

رفتارهای مثبت كودك خود را پاداش بدهید

از كارهایی كه كودكان به صورت مثبت آنها را انجام می دهند پاداش بدهید.به عنوان مثلا وقتی كودكان تكالیفشان را خوب انجام می دهند در حضور دیگران آنها را تشویق كنید.یا به آنها یاد بدهید كه وقتی به مجلسی وارد می شوند سلام كنند و وقتی این كار را انجام دادند كودك خود را با گفتن تشكر یا آفرین تشویق كنید.در واقع گفتن جنبه های مثبت كودك به دیگران می تواند مفید باشد.

 

رفتار اجتماعی دیگران را در جلوی فرزند خود تحسین کنید

پدر و مادر با اظهار نظر مثبت درباره رفتار اجتماعی دیگران می توانند به کودک کمرو در ارزش گذاری بر رفتارهای اجتماعی کمک کنند.برای مثال، پدر ومادر می توانند به فرزندشان بگویند" من از شیوه ای که آن پسر بچه نزد ما آمد و اسم ما را پرسید خوشم آمد" و یا این که مستقیماً به تعریف از آن بچه در مقابل فرزند خود بپردازید.البته مواظب باشید که از اظهار نظرهایی از قبیل این که "چرا تو نمی توانی مثل او عمل کنی؟" پرهیز نمائید.

 

برای هر کودک کمرو در هر موقعیت مهم، یک جفت پیدا کنید

یک کودک کمرو که بتواند در یک موقعیت جدید حتی یک دوست هم پیدا کند، احساس آسایش بیشتری خواهد یافت و نهایتاً با کودکان بیشتری به تعامل خواهد پرداخت. پدر و مادر یا معلم می توانند با درخواست از دو بچه برای بازی کردن با یکدیگر و سپس صبحت کردن با هر دوی آن ها در مورد فعالیت ها و علایق مشترک، این فرایند را تسهیل کنند.پدر و مادر یا معلم همچنین می توانند به آن دو کودک کاری را تخصیص دهند(مثل سر هم کردن یک پازل) و از آن ها بخواهند با هم آن را انجام دهند.

 

جلوی تمسخر کودکان را بگیرید

طرد اجتماعی و مسخره کردن می تواند به شکل گیری کمرویی کمک کند.بنابراین، کودکتان را مسخره نکنید و به دیگران نیز اجازه ندهید که چنین کنند. در صورت لزوم، کودکتان را از جمع کودکانی که او را مسخره می کنند خارج نمائید. با کودکانتان صحبت کنید و به آن ها بگوئید که حرف دیگران اهمیتی در زندگی آن ها ندارد. برای آن ها از مواردی که در گذشته خودتان مورد تمسخر دیگران قرار گرفته بودید صحبت کنید. خود افشاگری شما به فرزندتان کمک می کند که احساس ناراحتی کمتری از مسخره شدن توسط دیگران پیدا کند.

با تقویت و جایگزین کردن افکار مثبت به فرزندتان در از بین بردن بدبینی و تفکرهای منفی ذهن او کمک کنید، مثل "شما خیلی خوب با او بازی کردی" و او را تشویق کنید که خود را باور کند و بداند که او هم می تواند مثل دیگران خوب بازی کند و کاری را انجام دهد

 

بدبینی كودك خود را از بین ببرید

خجالتی بودن معمولاً از الگوها و تفکرهای منفی که باعث بدبینی می شود نشأت می گیرد مانند" بچه ها مرا دوست ندارند". از آنجا که کودکان خجالتی آمادگی زیادی در گوشه گیری دارند، پس بهتر است بزرگسالان مواظب رفتار خود باشند و به کودکشان اجازه دهند تا نظاره گر کارهای اجتماعی آنها به عنوان بخشی از زندگی روزمره شان باشند. با این وجود، بهتر است که صبور باشید. با تقویت و جایگزین کردن افکار مثبت به فرزندتان در از بین بردن بدبینی و تفکرهای منفی ذهن او کمک کنید، مثل "شما خیلی خوب با او بازی کردی" و او را تشویق کنید که خود را باور کند و بداند که او هم می تواند مثل دیگران خوب بازی کند و کاری را انجام دهد.

 

 

منبع : بخش خانواده ایرانی تبیان

با من درست حرف بزن

با من درست حرف بزن

 بیشتر افراد تصور می‌كنند بچه‌ها تا یك سالگی و زمانی كه با كلمات قابل تشخیص سخن نگویند، نمی‌توانند ارتباط برقرار كنند كه این تصوری اشتباه است.

 

جنین پیش از تولد و هنگامی كه در رحم قرار دارد، می‌تواند در سطح ابتدایی ببیند، بشنود، تجربه كند، بچشد و به خاطر بسپارد، مهم‌تر از همه او می‌توانداحساس كند. بنابراین مشخص است كه ارتباط به صورت كلامی یا غیركلامی با كودكی كه در رحم قرار دارد، ارزشمند است.

 

ارتباط كلامی مادر با كودك بهترین نوع یادگیری و ارتباطی است كه پیش از تولد صورت می‌گیرد چرا كه كودك شیوه تكلم مادر را در رحم تقلید می‌كند و از این رو پیش از تولد گفت و شنود را می‌آموزد. از طرف دیگر گفت‌وگوی اولیه غیركلامی در رحم، یكی از مهم‌ترین مراحل در گفت‌وگویی است كه در طول زندگی خود تجربه خواهیم كرد چرا كه تاثیر آن بر شخصیت آینده ما فوق‌العاده چشمگیر است. بنابراین یك مادر می‌تواند با گفت‌وگو با كودكی كه در رحم دارد، بر رشد او تاثیر بگذارد.

 

كودك می‌تواند بشنود و به آن چه كه گفته می‌شود، واكنش نشان دهد، این یعنی یك ارتباط واقعی. بعدها بچه‌ها در سنین 3 تا 4 ماهگی به طور شفاهی ارتباط برقرار می‌كنند. آنها از طریق صداهایی كه ایجاد می‌كنند با والدین ارتباط برقرار كرده و این ارتباط تقریبا تا 9 ماهگی كه صداها به صورت ممتد و پیوسته درمی‌آیند، ادامه پیدا می‌كنند. والدین باید به این مهم توجه داشته باشند كه بچه‌ها به طور غریزی نمی‌دانند كه چطور باید افكار و احساساتشان را بیان كنند همچنین آنان به طور خودكار، آماده گوش دادن به دستورها و پیروی از آنها نیستند به همین دلیل آنها باید برای انجام این مسوولیت آموزش ببینند و والدین در اغلب مواقع مجبورند روش‌های ارتباطی خود را بهبود بخشند.

 

ارتباط كلامی مادر با كودك بهترین نوع یادگیری و ارتباطی است كه پیش از تولد صورت می‌گیرد چرا كه كودك شیوه تكلم مادر را در رحم تقلید می‌كند و از این رو پیش از تولد گفت و شنود را می‌آموزد.

 

در واقع باز نگهداشتن پل ارتباطی میان والدین و كودكان فوق‌العاده مهم است. ما از طریق ایجاد ارتباط صحیح از كودكان‌مان می‌خواهیم تا افكار و احساساتشان را با ما در میان بگذارند تا بتوانیم آنها را درك كرده و در بحران‌های زندگی به آنها كمك كنیم. ما از آنها می‌خواهیم به جای آن كه واكنش منفی نشان دهند، احساسات خود را به طور مناسب بیان كنند. از آنها می‌خواهیم كه به حرف ما گوش كنند و كاری را كه از آنها می‌خواهیم انجام دهند.

گوش دادن صحیح

گوش دادن به شیوه‌ای موثر، در واقع نوعی مهارت است. مهارتی كه به والدین قابلیت و قدرت تصدی مسوولیت ارتباط با كودكشان را می‌دهد. گاهی پیدا كردن یك وقت مناسب برای گوش دادن به حرف‌های كودكان مشكل است ولی والدین اگر به برقراری یك ارتباط خوب می‌اندیشند و می‌خواهند پیوندهای ارتباطی خوبی با فرزندانشان داشته باشند، انجام این كار برای آنها ضروری است.

 

زمانی كه به عنوان پدر یا مادر قصد برقراری ارتباطی موثر را با فرزند خود دارید بایستی سعی كنید روی درك احساس فرزندتان تمركز كنید. در این مرحله آرامش خود را حفظ کرده و به خود بگویید كه می‌خواهید احساسات كودكتان را كاملا درك كنید، نه این كه فقط وضع موجود را عوض یا كنترل كنید. لازم است به كودك اجازه بدهید تمام حرف‌هایش را بزند و تا قبل از اتمام صحبت‌های او نباید صحبت كنید یا تصمیم بگیرید. نكته مهم دیگر این است كه ما به عنوان پدر یا مادر ملزم نیستیم فقط وارد ارتباط كلامی با فرزندانمان شویم؛ می‌توانیم از تماس چشمی، لبخند، نگاه پرمعنا و حتی قدم زدن با او استفاده كنیم.

 

در ارتباط با كودكانمان باید دقت كنیم كه آنها نیاز به همدلی و همدردی و درك واقعی دارند. نیاز دارند ما وقت صرفشان كنیم و با دقت به آنها نگاه كنیم و بشنویم. در اینجا مهم گوش دادن واقعی و صمیمانه است.                                                                                                                           

شاید بتوان به وسیله یك نگاه یا یك لبخند، بوسیدن به موقع كودك یا یك رابطه غیركلامی صحیح اثراتی را ایجاد كرد كه هرگز به وسیله یك ساعت جدل و گفت‌وگو نتوان این كار را انجام داد. والدین در روش درست گوش دادن بایستی از امر و نهی كردن بپرهیزند. مثلا به جای این كه به كودك بگوییم «تو باز هم شلختگی كردی» بهتر است بگوییم «من دوست ندارم لباس‌های كثیف كف زمین باشد.» به این ترتیب كودك هم تحقیر نمی‌شود. در ارتباط با كودكانمان باید دقت كنیم كه آنها نیاز به همدلی و همدردی و درك واقعی دارند. نیاز دارند ما وقت صرفشان كنیم و با دقت به آنها نگاه كنیم و بشنویم. در اینجا مهم گوش دادن واقعی و صمیمانه است.                                                                                                

 

به عبارت دیگر، ابراز همدردی باید كودك را به سخن گفتن و تخلیه هیجانات وادار كند نه این كه علامتی برای خاتمه بحث باشد. به خصوص زمانی كه كودك واقعا دلخور و عصبی است. به بیان دیگر، در شیوه شنیدن واقعی و موثر، هرجا كه واقعا قادر به درك یا تفسیر بیانات كودك نیستیم، تامل كنیم و از او بخواهیم تا واضح‌تر توضیح دهد.

 

توجه كنید زمانی كه هنوز صحبت‌های كودكتان كاملا تمام‌نشده نباید جواب بدهید چرا كه آنان باید بیان افكار و احساساتشان را تمرین كنند تا هویتشان شكل بگیرد و احساسات سركوب‌شده خود را رها كنند. برخی از والدین تصور می‌كنند كه با گوش دادن به صحبت‌های فرزندانشان در واقع آنان را گستاخ می‌كنند و ممكن است هرچه به زبانشان می‌آید، بیان كنند. یا این‌كه اگر به فرزندانشان بادقت گوش كنند، در واقع خواسته‌های آنان را پذیرفته‌اند. این نگرانی‌ها، مخصوص والدینی است كه به اقتدار، قدرت و تسلط خود مشكوك‌ هستند. والدین موظفند شیوه گفت‌و‌گوی محترمانه را به كودكانشان آموزش دهند و این امر با رعایت ادب و آرامش توسط خود آنها میسر است.

 

از طرفی اگر كودك صحبت كردن را تجربه نكند و والدین نیز تمایلی به شنیدن واقعی نداشته باشند، كودك رنجش عمیقی را حس می‌كند و نمی‌داند با احساسات سركوب‌شده‌اش چه كند. چنین كودكی ممكن است مطیع و فرمانبردار خوبی باشد ولی قلبا احساس می‌كند كه به او بی‌توجهی و بی‌احترامی شده است.

 

 

منبع : خانواده ایرانی تبیان

آنچه در مورد مهدكودك ها نمي دانيم

         

 

آنچه در مورد مهدكودك ها نمي دانيم

بسياري از مادران و پدران با شنيدن اسم مهدكودك ياد والدين كارمند مي‌افتند و تصور مي‌كنند مهدكودك جايي است كه مي‌توانند فرزندشان را براي چند ساعت به افرادي بسپارند و خودشان به كارشان برسند. اما در يك كلام بايد گفت مهدكودك صرفا جايي نيست كه سرپرستي كودك‌تان را بپذيرد بلكه جايي است براي آموزش و اجتماعي شدن او. در گفتگو با دكتر سيما فردوسي، روان‌شناس و عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي، كوشيده‌ايم در اين خصوص اطلاعات بيشتري كسب كنيم...

شما سپردن كودكان به مهدكودك را تاييد مي‌كنيد يا خير؟

بهتر است كودكان تا پايان 2 سالگي در محيط خانواده و نزد والدين خود باشند. احساس امنيت رواني اوليه و وابستگي‌هاي عاطفي بايد به صورت صحيح و طبيعي در خانواده شكل بگيرد. از اين سن به بعد كودكان به تجربه‌هاي اجتماعي نيز نياز دارند. دريك مهد كودك برنامه كودكان از نظم و انضباط خاصي برخوردار مي‌شود. برنامه خواب و خوراك آنها به طور منظم از قاعده خاصي پيروي مي‌كند. همچنين آموزش بسياري از مطالب كه ممكن است مادر، در منزل به صورت پراكنده يا به طور غيرعلمي به فرزندش بياموزد، در مهدكودك به صورت منظم و روش‌مند در جمع و به صورت گروهي آموخته مي‌شود.

 به طور كلي كودك در اين مرحله براي سال‌هاي آينده كه بايد ساعت‌هاي بيشتري را از خانه دور باشد، آماده مي‌شود.كودكاني كه به مهدكودك مي‌روند زمينه رشد اجتماعي‌شان فراهم مي‌شود و در تعاملات اجتماعي شكل مي‌گيرند. بسياري از رفتارهايي كه كودكان درخانه نياموخته‌اند، در جاي ديگري به نام مهدكودك مي‌آموزند. رفتارهاي منفي يا رفتارهايي كه چندان مثبت يا جامعه‌پسند نيستند، در مهدكودك كم‌رنگ مي‌شوند.  تحقيقات نشان مي‌دهد كودكاني كه به مهد كودك رفته‌اند، در مقايسه با كودكاني كه به مهد نرفته‌اند، از واژه‌هاي بيشتري استفاده مي‌‌كنند و نحوه ارتباط‌شان با ديگران راحت‌تر است.

مربي بايد بتواند اضطراب كودك را تخفيف بدهد و به او امنيت بدهد و او را كنترل كند.

در مواقعي كه  بچه‌ها تمايلي به مهد كودك ندارند؛ دراين مواقع چه كار كنيم؟

همه كودكان در روزهاي اول، رفتن به مهد را به خوبي نمي‌پذيرند و بي‌تابي‌ها و اضطراب‌هاي زيادي از خود نشان مي‌دهند اما اگر مربيان تعليم‌ديده و مجرب در مهد باشند و همكاري درستي بين والدين و مربيان به وجود ‌آيد، محيط مهدكودك مي‌تواند از جذابيت خاصي براي كودك برخوردار باشد. روش‌هايي كه براي علاقه‌مند كردن كودكان به مهد به كار گرفته مي‌شود بايد علمي، تخصصي و خالي از هر گونه تهديد و ترس باشد. مربيان نيز بايد با توجه به معيارهاي خاصي انتخاب شوند. مربيان بايد از ويژگي‌هاي خاصي برخوردار باشند تا بتوانند به عنوان جايگزين مادر، امنيت و آرامش لازم را به كودك بدهند زيرا كودكان هم مانند بزرگسالان شخصيت، رفتار و منش‌هاي متفاوتي دارند بنابراين مهد مكاني است كه بايد بتواند رفتارهاي درست كودكان را تشويق و رفتارهاي نادرست آنها را اصلاح كند و در جهت رشد طبيعي و هنجار كودكان در زمينه‌هاي جسمي، ذهني، عاطفي و اجتماعي قدم بردارد. اگر كودك در دور ماندن از مادر يا خانواده دچار ناسازگاري مي گردد بايد سعي كنيد تا اين استقلال را به تدريج به او بياموزيد. درست است كه اين كار زمان بر است .اما اگر لازم باشد بايد ابتدا ساعات اندكي را براي ماندن در نظر بگيريد ، او را همراهي كنيد، هر چند ساعت به او سري بزنيد ، پايداري او را تشويق كنيد و از طريق قصه مهارت هاي لازم را به او آموزش دهيد. 

يعني درباره مهدكودك فرزندمان تحقيق جدي كنيم؟

البته؛ در مهد كودك، مربيان وظيفه بسيار مهمي به عهده دارند زيرا نقش جانشين مادر را براي كودك ايفا مي‌كنند و با توجه به اين تعريف، مربي بايد بتواند اضطراب كودك را تخفيف بدهد و به او امنيت بدهد و او را كنترل كند. اگر مهد كودكي داراي ويژگي‌هاي لازم باشد و تنها از كودك نگهداري نكند بلكه به نيازهاي او نيز توجه داشته باشد و رشد كودك و شرايط فردي او را در نظر بگيرد و درباره برنامه خواب، بازي، تغذيه، استراحت كافي و فعاليت‌هايي كه مناسب سن كودك باشد، تدابير لازم انديشيده باشد و محيط امني براي كودكان ايجاد كند، مي‌توان پيشنهاد كرد كه والدين حتما فرزندشان را به چنين مهدكودكي بسپارند.

 

 والدين كودكاني كه به مهدكودك مي‌روند بايد چه نكاتي را رعايت كنند؟

 اگر كودكي مدتي را در مهد چشم به راه آمدن والدين بماند، دچار نوعي هيجان مي‌شود كه برايش آزاردهنده ‌است و شايد به اين فكر بيفتد كه فراموشش كرده‌اند و ديگر دنبالش نخواهند آمد. اين نگراني كودك اهميت زيادي دارد و بايد از بروز آن جلوگيري كرد.

مربيان نيز بايد با توجه به معيارهاي خاصي انتخاب شوند. مربيان بايد از ويژگي‌هاي خاصي برخوردار باشند تا بتوانند به عنوان جايگزين مادر، امنيت و آرامش لازم را به كودك بدهند

 به كودكاني كه دوره آمادگي را مي‌گذرانند و سوالات زيادي درباره مدرسه مي‌پرسند چه توضيحاتي بدهيم؟

اين كودكان هنگام صحبت با مادرشان اغلب دوست دارند بدانند كه مدرسه چگونه جايي است و چه عواملي و عناصري در آنجا وجود دارد، به ويژه اگر خواهر يا برادري داشته باشند كه به مدرسه مي‌رود و شاهد رفت و آمد خواهر يا برادر بزرگ‌ترشان به مدرسه باشند. در پاسخ به اين كنجكاوي، والدين معمولا مدرسه را به طور اغراق‌آميزي عالي و محلي براي تفريح و بازي و دوست‌يابي و در عين حال درس خواندن و سواد آموزي توصيف مي‌كنند. گر چه همه اين موارد كم و بيش درباره مدرسه صدق مي‌كند اما غير از اينها چيزهاي ديگري هم وجود دارد كه بايد كودكانمان را در مورد آنها هم آماده كنيم.

 فرزند ما تصور بسيار مطلوبي از مدرسه در ذهن خود داشته است اما حالا با مواردي مواجه مي‌شود كه از نظر او چندان مطلوب نيست و حتي زننده هم هست يا در مورد فضا، جا‌سالن‌ها، كلاس‌، دست‌شويي، محل آبخوري بچه‌ها و ازدحام‌ها تصور ديگري دارد زيرا هيچ يك را قبلا نديده است. اين تصورات با واقعيت‌ها متفاوت و براي كودك ناراحت كننده است. "البته براي بيان اين موارد بايد به شرايط روحي كودك نيز توجه نمود". توصيه مي‌شود كه براي آماده‌سازي كودكان قبل از ورود رسمي به محيط مدرسه، دقيقا آنچه را در مدرسه مي‌گذرد براي آنها شرح دهيم. خيلي خوب است كه يك روز قبل از شروع سال تحصيلي دانش‌آموزان سال اول به همان مدرسه‌اي كه ثبت نام كرده‌اند بروند و بتوانند همراه مادر خود از محل مدرسه، كلاس‌ها، دست‌شويي‌ها وحياط مدرسه ديدن كنند و محيطي را كه قرار است به آن قدم بگذارند از نزديك ببينند و حتي با آموزگاران خود آشنا شوند.

 

منبع :  تبيان كهتري

بهترین سن کودک برای مهد کودک

 

بهترین سن کودک برای مهد کودک

 

 

 

کودک شما به‌خصوص از سه سالگی به بعد نیاز دارد که روند استقلال و اجتماعی شدن را آغاز کند. مهد کودک مکان مناسبی برای طی این مرحله از مراحل رشد کودک است..

در روند رشد و تکامل کودک پس از قطع بندناف دوره‌ای از استقلال نسبی آغاز می‌شود که کودک با اینکه بیشتر در آغوش والدین است، هر روز به سمت ایجاد استقلال بیشتر پیش می‌رود. به کودکان باید کمک کرد که این روند را طی کنند و درنهایت خودشان بتوانند بالغانی باکفایت شوند. مهدکودک مکان مناسبی برای ایجاد این فضا است و رفتار والدین از بدو تولد کودک می‌تواند در شکل‌گیری خاطره خوش از اولین مراحل استقلال کودک موثر باشد. برای اینکه کودک آماده رفتن به مهدکودک باشد نیاز است که از قبل به او برای شکل‌گیری استقلال نسبی‌‌اش کمک نمود. از جمله اینکه بتواند خودش به تنهایی به خواب برود، خودش غذای‌اش را بخورد و در نتیجه عملکرد مستقل خود را تا حدود 3 سالگی کسب کرده باشد. کودکان به‌خصوص کودکان بالای 3 سال از مهدکودکی که در آنجا بتوانند خوشحال باشند و تعامل با دیگران را یاد بگیرند، سود می‌برند.

 

ترس از رفتن به مهدکودک

اگر به نظر می‌آید که کودک از رفتن به مهدکودک می‌ترسد، والدین باید او را به تدریج با محیط جدید آشنا کنند. در آغاز، مادر یا پدر می‌توانند همراه کودک باشند و نزدیک او بمانند تا زمانی که کودک مشغول بازی است. آنها هر روز می‌توانند مدت بیشتری در مهد بمانند تا اینکه کودک بخواهد جزیی از بقیه گروه کودکان شود. والدین باید کمک کنند که مهدکودک برای فرزندشان تجربه‌ای مثبت و با استرس کمتر باشد. اگر پدر یا مادر مشکل خاصی مثل احساس‌های مبهم از گناه، ترس یا اضطراب در هنگام جدا شدن از کودک دارند و نمی‌توانند به راحتی از فرزندشان جدا شوند بهتر است مشاوره‌ای در مورد مسایل مربوط به خودشان داشته باشند؛ زیرا این احساسات، کودک را تحت تاثیر قرار می دهد. اگر کودک با فراهم آوردن تمام شرایط باز هم مساله دارد و بعد از حدود یک ماه هنوز برای رفتن به مهد گریه می‌کند نیاز است که به وسیله یک متخصص بررسی شود.

 

مربی کودک‌تان را بشناسید

بهترین سن برای ورود به مهدکودک در کودکان، حدود 3 سالگی است ولی بسیاری از کودکان بنا به شرایط خاص مجبورند زودتر از 3 سالگی به مهدکودک بروند. در صورتی که کودک زیر 2سال سن دارد، بهتر است مهدکودک ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

• تعداد مربیان کودکان زیر 3 سال باید بیشتر از تعداد مربیان کودکان بالای 3 سال باشد.

• به کودکان زیر 3 سال باید بیشتر توجه شود.

• یک نگه‌دارنده باید دوره طولانی‌تری کودک را نگهداری کند و مربیان نباید سریع عوض شوند.

• مربی باید بیشتر با این دسته از کودکان حرف بزند، بازی کند، با آنها بخندد و برای موفقیت‌شان در بازی‌های فکری آنها را بیشتر و بارزتر تشویق ‌نماید تا بچه لذت ببرد.

• بهتر است والدین به دنبال مربی‌ای باشند که خونگرم بوده و مراقبت‌کننده باشد و خودکفایی لازم را داشته باشد و احساس مسوولیت و توجه به کودک داشته باشد.

• مربی باید مشوق مهارت‌های اجتماعی و رفتار مثبت باشد و بتواند برای رفتار منفی کودک، محدودیت نسبی برقرار نماید.

یکی از مسایل مهمی که والدین باید دقت نمایند این است که مربی کودک‌شان توانایی برقراری ارتباط با توجه به سن کودک‌شان را داشته باشد. گاهی افراد فقط با یک طیف محدود سنی کودکان، خوب ارتباط برقرار می‌کنند که طبیعتا باید سن کودک و توان‌مندی ارتباط مربی‌اش با هم متناسب باشد. مهم است که والدین بدانند چه مدت است مربی در این مهدکودک کار می‌کند و قرار است چه مدت دیگر آنجا بماند.

تعویض زیاد و مکرر و همچنین تعویض مربی در مراحل خاص بحرانی تکامل کودک می‌تواند برای کودک استرس‌زا باشد. بنابراین اگر والدین دریابند که مهدکودک فرزندشان را مناسب انتخاب نکرده‌اند بهتر است آن را تعویض نمایند.

 

10 فرمان مهدکودک

1 برای ورود کودک خود به مهدکودک از قبل علاقه‌مندی، حمایت و تشویق لازم را فراهم آورید.

2 با کودک خود راجع به مهدکودک و اینکه آنجا چه فعالیت‌هایی انجام می‌شود، صحبت کنید: اسباب‌بازی، بچه‌ها، خواب، قصه، موسیقی و...

3 خودتان کودک را با مهد آشنا کنید: کجا اتاق اوست و جای دست‌شویی را نشان‌اش بدهید و او را به مربیان معرفی کنید.

4 اگر کودک نگرانی دارد بگذارید راجع به آن صحبت کند. او می‌تواند اشیای آشنا و یا حتی عکس‌هایی را از خانواده همراه خود داشته باشد.

5 زمان فعالیت‌های روزانه کودک را از قبل متناسب با شرایط مهدکودک رفتن‌اش فراهم آورید (مثلا زمان خواب و بیداری، لباس پوشیدن و...)

6 وقتی تصمیم گرفتید کود‌ک‌تان را به مهدکودک بفرستید، در تصمیم خود جدی باشید و اگر مشکلی پیش آمد، سعی کنید مشکل را رفع نمایید، نه اینکه از مهد رفتن کودک‌تان انصراف دهید.

7 حتما سر ساعت تعیین‌شده برای بردن فرزندتان از مهد اقدام کنید و کودک را منتظر نگذارید زیرا در این‌ صورت نگران شده و فکر می‌کند که شما فراموش کرده‌اید او را برگردانید.

8 وقتی کودکان از نگرانی‌های‌شان برای مهد رفتن می‌گویند به آنها گوش دهید و بگویید بچه‌های دیگری هم این مساله را داشته‌اند و بعضی از آنها می‌ترسند؛ چون نمی‌دانستند که چه‌طور باید به مربی خود بگویند که می‌خواهند دست‌شویی بروند یا گرسنه هستند. گاهی پیش می‌آید که بعضی از بچه‌ها، بچه‌های دیگر را اذیت می‌کنند و کودکان‌ نمی‌دانند که چه کار باید بکنند، بنابراین از کودک خود بپرسید: «آیا تو هم از این مشکلات داری، چیزی هست که تو را در مهد اذیت کند؟!» این کمک می‌کند که ما متوجه مشکل کودک در مهد بشویم و به برطرف شدن آن کمک کنیم.

9 در شروع، کودک ممکن است مشکلاتی داشته باشد. به تشویق‌های‌تان ادامه دهید.

10 همه والدین حق دارند گاهی در طی روز سری به مهد بزنند و ملاقات سرزده‌ای از آنجا داشته باشند تا از وضعیت فرزندشان باخبر شوند. با آگاهی شما، صبر و شکیبایی‌تان و حتی گاهی کمی جدیت شروع مهدکودک می‌تواند خاطره‌ای هیجان‌‌انگیز و لذت‌بخش برای فرزندتان باشد.

 

منبع: سلامت