اين وسيله نوعي رويكرد به برنامهريزي و حل مسائل را ميآموزد كه بسرعت به ساير حوزههاي يادگيري و فعاليتهاي روزمره نيز تعميم مييابد.
اگر در مورد بازيهاي كامپيوتري واقعبين باشيم، بايد بگوييم كه بازيهاي كامپيوتري كودكان در نوع خود جالب هستند. كودكان از اين كه بتوانند خودشان تصاوير، اشكال، صداها و مهارتهاي ديگر را ايجاد نمايند و بر حريفان فرضي پيروز شوند بسيار لذت ميبرند. حتي بعضي از بازيهاي كامپيوتري جنبه آموزشي دارند و كار كردن با كامپيوتر را آموزش ميدهند. براي كودكان بزرگتر نيز استفاده از اينترنت كار آنها را در بسياري موارد راه مياندازد و بر اطلاعات و آگاهيهاي آنها خواهد افزود، اما همه اينها هنگامي مفيد هستند كه اولا در استفاده از كامپيوتر افراط نشود و ثانيا شيوه صحيح استفاده از كامپيوتر و اينترنت به كودك آموزش داده شود. اگر كودكان ساعات طولاني با كامپيوتر كار كنند و به بازي بپردازند، سبب كوتاهي در انجام تكاليف خانه و مدرسه شده و افت شديد تحصيلي را منجر ميشود و نيز عدم آگاهي در استفاده صحيح از اينترنت ميتواند اثرات سوءرفتاري فراواني در كودكان ايجاد نمايد و در برخي موارد سبب انحرافات اخلاقي در آنها شود.
در صورت استفاده صحيح و مناسب، اينترنت ميتواند ابزار قوي و مفيد و جامعي براي يادگيري باشد، اما در عين حال و در صورت عدم استفاده صحيح و بجا، ميتواند جايي باشد كه بچهها در آن با وسايل يا افراد خطرناك مواجه ميشوند.
چالشهايي كه والدين در اين زمينه با آن مواجهند اين است كه به فرزندانشان كمك كنند از منفعتهاي اينترنت بهره ببرند در عين اين كه از خطرات آن اجتناب ميورزند.
امروزه بيش از دوسوم مردم در خانههايشان به اينترنت دسترسي دارند. بنابراين اكثر بچهها از اينترنت بهرهمند هستند و از آن استفاده ميكنند، چرا كه آن اطلاعات و آگاهيهاي پايهاي و اصلي را بيشتر از ساير رسانهها به آنها پيشنهاد ميكند و در اختيارشان قرار ميدهد. اين ميتواند به بهبود خواندن و نوشتن كودك و مهارتهاي حل مشكلات و مسائل در آنها كمك كند.
برخي مطالعات در اين زمينه نشان ميدهد كه اينترنت ميتواند يادگيري و آموزش را براي افراد جوان سرگرمكنندهتر و مهيجتر سازد. بچهها همچنين ميتوانند از فوايد اجتماعي آن هم بهره ببرند، چراكه آنها از ايميل، چت رومها و... براي ارتباط برقرار كردن با دوستانشان استفاده ميكنند (اگرچه اين نوع ارتباط به اندازه ارتباطات رودررو و حضوري به پيشرفت و ارتقاي مهارتهاي اجتماعي و تعامل با ديگران، موثر نخواهد بود ولي به آن كمك خواهد كرد.)
آموختن استفاده ايمن و صحيح از اينترنت نيازمند راهنمايي هاي دقيق از جانب افراد قابل اعتماد همچون معلمين، مربيان يا والدين است
طبق آمارگيريهاي انجام شده، دخترها و پسرها هر دو به يك ميزان از اينترنت استفاده ميكنند، اما يك سري تفاوتهايي در چگونگي استفاده آنها وجود دارد. تحقيقات نشان ميدهند كه پسرها بيشتر از دخترها از بازيهاي آنلاين استفاده ميكنند و دخترها بيشتر از چترومها و سايتهاي آموزشي استفاده ميكنند. همه جهان در خانه شما لحظهاي به اين بينديشيد كه چه طور ميتوانيد مادامي كه فرزندانتان در حال چت كردن با غريبههايي هستند كه مضمون و محتواي اينترنت را ارائه ميدهند، بر آنها نظارت داشته باشيد. در اين زمينه 3 شيوه به شما پيشنهاد ميكنيم:طرز رفتار و عملكرد ما در برابر نگرانيهاي ايمنسازي استفاده از اينترنت.كسب اطلاعات و آگاهيهاي لازم براي اين ايمنسازي نگرانيهاي متداول در مورد استفاده فرزندان از اينترنت.
طرز رفتار و عملكرد ما در برابر نگرانيهاي ايمنسازي استفاده از اينترنت.
شما ميتوانيد با آگاهي دادن، حمايت كردن و تعليم دادن به فرزندانتان و همچنين با يادگيري خودتان در زمينه استفاده از اينترنت به آنها كمك كنيد كه به صورتي ايمن و مناسب از اينترنت استفاده كنند.به ياد داشته باشيد، آموختن استفاده ايمن و صحيح از اينترنت شبيه آموختن عبور كردن از عرض خيابان است و نياز به وقت و راهنماييهاي با دقت از جانب افراد قابل اعتماد همچون معلمين، مربيان يا والدين دارد.آگاهي دادن شما ميتوانيد به فرزندتان آگاهي دهيد و بر به كارگيري اينترنت از جانب او به چندين راه نظارت داشته باشيد.با همه اعضاي خانواده در مورد دسترسي اينترنتي صحبت كنيد. آگاهي دادن و مطلع كردن به بهترين نحو عمل خواهد كرد اگر شما بتوانيد در كمال آرامش و در عين حال بيپرده و صريح با فرزندتان در مورد فعاليتهاي اينترنتياش بحث و گفتگو كنيد.كامپيوتر را در ناحيهاي از خانه كه بين همه اعضاي خانواده مشترك است نگهداري كنيد. در صورت امكان از قرار دادن كامپيوتر در يك اتاق خواب يا اتاق مطالعه خودداري كنيد. اين به شما امكان ميدهد كه حساب مدت زماني را كه فرزندتان آنلاين ميشود و همچنين اين كه از چه سايتهايي ديدن ميكند داشته باشيد. شما و فرزندتان با هم، تعدادي قانون راحت و ساده و نيز منصفانه در مورد نحوه استفاده از اينترنت وضع كنيد. براي مثال يك محدوديت معقول در مورد ميزان زماني كه فرزندتان اجازه دارد از اينترنت استفاده كند.با او در اين زمينه گفتگو كنيد كه چه طور اين قوانين حتي بيرون از خانه هم اجرا ميشوند براي مثال، در خانه يك دوست يا در كتابخانه محلي نيز او فقط اجازه خواهد داشت در همان زمان تعيين شده در قانون از اينترنت استفاده نمايد.هنگامي كه فرزندتان از قوانين پيروي كرد و تابع بود، به خاطر داشته باشيد كه يك پسزمينه ذهني مثبت در اين زمينه به او بدهيد مثلا يك شيء دلخواهش را برايش فراهم كنيد يا او را به جاي مورد علاقهاش ببريد.اگر بچههايتان از لحاظ سني بزرگترند و درك بيشتري از مسائل دارند، پيشنهاد خوبي است كه يك توافقنامه استفاده از اينترنت را با آنها بنويسيد و امضاء كنيد. يك موافقتنامه نوشتاري كه از طرف هر دوي شما امضاء شده است، به وضوح قوانين كمك خواهد نمود.اگر يكي از برنامهها و نرمافزارهايي را كه به عنوان جستجوگر و مرورگر صفحات وب استفاده ميشود، روي سيستم خود نصب كنيد چون داراي امكانات و جزيياتي هستند كه تاريخ و مقدار استفاده از اينترنت و صفحات مشاهده شده را نشان خواهند داد، شما را قادر ميسازند وب سايتهايي كه فرزندتان مشاهده كرده، چك كنيد و آنها را بازبيني نماييد. تحقيق كنيد و دريابيد كه آيا مدرسه فرزندتان، خطمشي استفاده از اينترنت در برنامههايش وجود دارد يا نه، اگر وجود داشت بررسي كنيد كه ايمنسازي استفاده از اينترنت تا چه حد در آنجا اعمال ميشود و تحت نظارت مربيان مدرسه هست يا خير.با نشان دادن سايتهاي ايمن و مناسب به فرزندتان و آموختن اين كه چرا اين سايتها ايمن هستند، به فرزندتان اختيار دهيد كه استفاده صحيحي از اينترنت داشته باشد. همچنين بسيار حائز اهميت است كه به فرزندتان گوشزد كنيد كه پخش و توزيع اطلاعات شخصي به صورت آنلاين كار غلطي است و عواقب سوئي خواهد داشت.حمايت كردن با شيوهها و راهكارهاي زير ميتوانيد فرزندتان را هنگام استفاده از اينترنت حمايت نماييد:براي او توضيح دهيد كه همه اطلاعات روي اينترنت خوب، صحيح و مفيد نخواهند بود. همچنين توضيح دهيد كه بعضي از سايتها فقط براي بزرگسالان هستند و به درد كودكان نميخورد. شما ميتوانيد با نام بردن بعضي از چيزهايي كه به ذهنتان ميرسد براي سن آنها مناسب نيست، به فرزندتان كمك كنيد سايتها و موارد نامناسب را تعيين هويت كند و آنها را تشخيص دهد. براي مثال سايتي كه شامل تصاوير ترسناك يا خشن و يا لغات خشمناك و گستاخانه و يا فحش و ناسزا است مناسب نيست. ميتوانيد از سايتهاي جستجوگر ايمن روي سيستمتان استفاده كنيد و آنها را براي مراجعات و بازبينيهاي بعدي علامتگذاري كنيد. مطمئن شويد كه فرزندتان فهميده و درك كرده است كه افرادي كه او آنها را روي اينترنت ملاقات و با آنها چت ميكند، بايد بسيار محتاطانه و محافظهكارانه با آنها رفتار شود. حتما به اين نكته اشاره كنيد كه افرادي كه او از طريق اينترنت با آنها آشنا ميشود ممكن است عملا به دروغ ادعاي چيزي را بكنند و يا خود را به دروغ معرفي كنند و آنها نبايد اعتماد فرزندتان را به خودشان جلب كنند. چه بسا هستند كساني كه به دروغ ادعا ميكنند كودك ديگري هستند و از فرصت استفاده كرده و طرح دوستي با كودكتان ميريزند و متعاقبا منجر به اثرات سوء ديگري خواهند شد. از كودكتان بخواهيد كه اگر شخصي از طريق اينترنت با او ارتباط برقرار نمود به اطلاع شما برساند و همچنين بايد براي فرزندتان روشن كنيد كه اگر در حال برنامهريزي براي يك ملاقات رودررو با كسي است كه به صورت اينترنتي و آنلاين با او آشنا شده است، حتما بايد به شما بگويد.آموزششما ميتوانيد به فرزندتان كمك كنيد بياموزد كه چگونه از اينترنت به طريقي ايمن، مسوولانه و لذتبخش استفاده نمايد.هنگامي كه داريد فرزندتان را راهنمايي ميكنيد روي جنبهها و وجوه مثبت اينترنت تمركز كنيد.زماني را صرف اين كنيد كه سايتهايي را كه جالب، مهيج يا آموزشي هستند به او نشان دهيد (و آنها را براي مراجعات و استفادههاي بعدي علامتگذاري نماييد.) براي مثال، ميتوانند به او كمك كنيد اطلاعاتي را كه براي انجام تكاليفش به آنها نياز دارد از اينترنت پيدا كند.
كودكتان را تشويق و ترغيب كنيد كه در زمينه چيزهايي كه روي اينترنت پيدا ميكند از شما سوال كند و در موردشان تحقيق نمايد. به محض پيدا كردن يك سايت، آنها ميتوانند از خودشان بپرسند (چه كسي مسوول اين سايت است؟) و (آيا من ميتوانم اطلاعاتي را از اين سايت بيابم و يا اين كه اينها و نظرات و عقايد شخصي و خصوصي هستند؟) يا اين كه آيا اين سايت سعي دارد من را تحت نفوذ خود قرار دهد و يا اين كه چيزي را به من عرضه كند و براي من به نمايش ميگذارد؟)استفاده مكرر و مداوم از كامپيوتر ميتواند روي سلامت و تندرستي كودك تاثير بگذارد.كودكتان را تشويق كنيد كه دست به فعاليتهايي بزند كه خارج از گشت و گذارهاي اينترنتي باشد. متخصصان در اين زمينه پيشنهاد ميكنند كه براي بچههاي زير 8 7 سال تا يك ساعت در روز كافي است كه كودك پاي كامپيوتر باشد، تلويزيون ببيند و يا اين كه بازيهاي الكترونيكي انجام دهد (براي همه اينها يك ساعت كافي است.) و براي بچههاي بزرگتر يك ساعت و نيم تا 2 ساعت كافي است. شما ميتوانيد از يك برنامه آموزشي كه مخصوصا براي گروه سني فرزندتان طراحي شده است، استفاده كنيد.فراگيري اگر خودتان با اينترنت آشنايي نداريد، ابتدا از خودتان شروع كنيد و آن را ياد بگيريد.همه آنچه كه شما احتياج داريد يك درك پايه و اساسي است كه به شما كمك ميكند بر فرزندتان نظارت كرده و او را راهنمايي نماييد. براي اين كار ميتوانيد از منابع عمومي از قبيل كتابخانه محليتان يا كلاسهاي آموزشي كار با اينترنت استفاده نماييد.مطمئن باشيد با وجودي كه فرزندتان بيشتر از شما در مورد اينترنت ميداند تنها نيستيد. بنابراين چرا از فرزندتان در مورد اينترنت به عنوان يك درس سوال نميپرسيد؟ اين ميتواند براي هر دوي شما مفرح و لذتبخش باشد و به شما كمك ميكند بفهميد كه فرزندتان تا چه حد در اين زمينه آگاهي دارد.
راهكارهاي ايمنسازي اينترنت
در صورت يافتن موارد نامناسب از برنامههاي غربالزني و گزينشي و يا فيلترها براي مسدود كردن وارد شدن به اين وبسايتها استفاده كنيد. اينها 100درصد تاثيرگذار نيستند اما كارآمدند. اگر كودكتان موارد نامناسبي پيدا كرد در مورد آنها به آرامي با او بحث كنيد و به او بفهمانيد آنچه شما را خشنود خواهد كرد اين است كه او در مورد آنها با شما صحبت كند و از شما راهنمايي بخواهد و به او بگوييد در صورت يافتن چيزي كه او را بترساند يا به او احساس ناراحتي و ناامني بدهد، در مورد آن چيز با مادر ، پدر و يا معلمش صحبت كند.
در مورد دادن اطلاعات شخصي به غريبهها بايد براي او توضيح دهيد هر چيزي كه شما در كامپيوتر ميگذاريد و يا در يك پيغام متني بيان ميكند تبديل به املاك و دارايي عمومي ميشود و خيلي اهميت دارد كه قبل از اين كه جزئيات شخصي را به كسي بدهيد آن را با مادر، پدر و يا معلم چك كنيد خصوصا اگر آن شخصي را كه ميخواهد اطلاعات بگيرد نميشناسيد.استفاده بيش از حد از رايانه هم فرصت بازي و آموزشهاي ديگر را از كودك ميگيرد و هم به سيستم بينايي كودك آسيب ميرساندقوانين و رفتارها: اگر با كودكتان بر سر قوانين استفاده از اينترنت توافق كرديد و او آن قوانين را شكست و رعايت نكرد، ميتوانيد دسترسي او را به اينترنت مسدود و ممنوع كنيد و براي اين كار، ميتوانيد مودم را از سيستم خارج كنيد و فقط با نظارت خودتان آن را وصل نماييد و به فرزندتان يادآوري كنيد كه چگونه روي قوانين با هم توافق كرديد و چرا اين قوانين را وضع نموديد.
نگرانيهاي متداول
دسترسي به محتويات و مندرجات نامناسب: در گشت و گذارهاي اينترنتي بچهها ممكن است فقط يك يا دو كليك از موارد اهانتآميز و زشت، مسائل شهوتانگيز و مستهجن و خشمگينانه فاصله داشته باشند. (حتي به صورت تصادفي و ناخواسته)، خصوصا اگر هيچگونه فيلتر يا برنامههاي غربالگري و يا نرمافزارهاي كنترل و بازبيني وبسايتها روي كامپيوتر نصب نشده باشد. تعدادي از وبسايتها ممكن است تبليغاتي داشته باشند در زمينه مشروبات الكلي يا سيگارها و در بيشتر موارد هم مسدود كردن آنها سخت است چرا كه معمولا بصورت تصاوير بدون متن يا نوشته هستند.
همچنين تعدادي از چترومها بچهها را به رفتارهاي مضر و نامناسب تشويق ميكنند از قبيل رژيمهاي افراطي، روابط جنسي نابالغ و زير سن قانوني يا استفاده از داروها و سوءمصرف آنها.
برنامههاي فيلتر
برنامههاي فيلتركننده كاملا موثر نيستند. يك كودك مبتكر و كاردان و باهوش امروزي گاهي اوقات ميتواند راههايي را براي از سر خود رفع كردن اين برنامهها پيدا كند.
فيلترها نميتوانند غربال كننده آنچه را كه در چترومها اتفاق ميافتد و همچنين نميتوانند جايگزين آگاهيبخشي و هوشيارگري والدين و نظارت و سرپرستي آنها شوند.
تحقيقات اخير نشان ميدهند كه برنامههاي فيلتر سرورهاي پايه (انواعي كه شركت سرويسدهنده خط اينترنتتان فراهم ميكند.) معمولا خيلي سخت پشتيباني ميشوند و عملكردشان به مقدار زيادي بستگي به اين دارد كه چگونه تنظيم شدهاند و شما به يك سري برنامههاي پشتيباني ديگري نياز داريد كه اين فيلترها را پشتيباني كنند.
سوءاستفاده جنسي از كودكان
چترومها بسيار مهيج و سرگرمكننده هستند و جاهاي خوبي براي تبادل نظرات و عقايد افراد، اما ميتوانند در عين حال خطرناك هم باشند. آنها به افراد اجازه ميدهند كه با نامهاي مستعار با هم تبادل اطلاعات كنند و محدوديتهاي سني در اين مكانها به اجرا درنيامده در نظر گرفته نميشود.
همچنين بچهها ممكن است براي يك ملاقات واقعي با افرادي كه به صورت اينترنتي با آنها آشنا شدهاند و شناخت كاملي از آنها ندارند، دعوت شوند كه اين مساله ميتواند منجر به سوءاستفادههاي فيزيكي و جنسي از كودكان شود.خطر در كمين افراد ناباب قرار گرفتن يا سوءاستفاده جنسي از كودكان از طريق اينترنت ميتواند از بين برود اگر شما فرزندتان را نصيحت كنيد كه اطلاعات شخصي را به كسي كه نميشناسد ندهد و با آنها ارتباط يك به يك برقرار نكند.
برنامههاي به اشتراك گذاشتهشده نرمافزارهاي آنلاين كه قادرند فايلها را از اينترنت مبادله كنند يك راه جذاب و مهيج براي كودكان است كه از طريق آن ميتوانند آهنگها، ويدئوها و تصاوير را به صورت مجاني دريافت كنند و اين كار معمولا و در بيشتر سايتها برخلاف قانون است و افرادي كه اين كار را انجام ميدهند تحت پيگرد قانوني قرار خواهند گرفت. اين قبيل برنامهها، اغلب برنامههاي نظير به نظير ناميده ميشوند و همچنين باعث ميشوند كامپيوترتان توسط افراد ناشناسي كه ويروسهاي كامپيوتري يا موارد مضر ديگر را معرفي ميكنند (هكرها) قابل دسترسي شود و به عبارتي هك شود.
استفاده بيش از حد از كامپيوتر و اينترنت:
گاهي اوقات والدين به خاطر استفاده بيش از حد كودكشان از اينترنت نگران ميشوند. اگر كودكي در موقعيتهاي اجتماعي خجالتي يا ناراحت است احتمالا وقت زيادي را به صورت آنلاين سپري ميكند، به دور از خانواده و دوستانش.
اگر بيشترين و يا همه واكنش ها و تماسهاي يك كودك با دوستانش از طريق كامپيوتر است از قبيل ايميل و چتروم اين احتمالا در پيشرفت مهارتهاي اجتماعي كودك تاثير بسزايي خواهد داشت و مهارتهاي گفتاري و حسي در تعامل با ديگران را نخواهد آموخت.
تدابير زير در استفاده صحيح كودكان از رايانه موثرند:
توجه داشته باشيد كه برخورد جدي را از ابتدا آغاز نكنيد، زيرا در اكثر كودكان، جالب بودن و جذابيت اينترنت و بازيهاي كامپيوتري در ابتدا زياد است و بعد به مرور كمرنگ ميشود.
از بازيهاي رايانهاي و استفاده از اينترنت به عنوان جايزه در قبال انجام تكاليف و تعهدات كودكان استفاده نكنيد.
اگر كودك به هيچ عنوان راضي به ترك عادت خود نشد، رايانه را قفل كنيد.
بتدريج نتايج سوءاستفاده از امكانات رايانهاي را براي كودك توضيح دهيد.
استفاده بيش از حد از رايانه هم فرصت بازي و آموزشهاي ديگر را از كودك ميگيرد و هم به سيستم بينايي كودك آسيب ميرساند.
برنامهها و سايتهايي را با نظارت خودتان انتخاب كنيد كه در سطوح مختلف مناسب سن فرزندتان باشد.
بهتر است كودكان از موسهاي كوچك استفاده كنند زيرا مناسبتر و راحتتر است.
بلندي صندلي بايد با قد و قواره كودكان تناسب داشته باشد، بهتر است يا از صندليهاي متحرك بلند يا كوتاهشونده استفاده شود و يا از زيرپايي براي قرار دادن پاهاي كودك در زير ميز استفاده شود.
بهترين فاصله چشمان كودك از صفحه مانيتور، حداقل 50 سانتيمتر است. نور اتاق نيز بايد به صورتي باشد كه مستقيم به روي صفحه مانيتور نتابد.
بسمه تعالی